بازگشت
>
۲۲ بهمن ۱۳۹۶
یادداشت حمیدرضا گرشاسبی بر مستند«بزم رزم»
نوری بر تاریکی
اخبار و رویدادها

ماهنامه هنروتجربه- حمیدرضا گرشاسبی: «بزم رزم» از آن دسته فیلم‌هایی است که امتیازهای زیادی دارد و همین هم‌نشینی امتیازهای فراوان است که آن را به اثری درخور و برجسته در سینمای مستند ایران تبدیل کرده است. در این فرصت کوتاه به برخی از این امتیازها اشاره می‌کنم.

انسجام: «بزم رزم» فیلمی است منسجم. این‌که یک فیلم از مسیری که برای خود تعیین کرده، عدول نکند، حاصل به‌هم‌پیوستگی درست اجزاست و این‌چنین می‌شود که یک فیلم انسجامِ درستی پیدا می‌کند. «بزم رزم» چسبِ خوبی بین رشته‌های روایتی خود می‌زند و نمی‌گذارد هر کدام ساز خودشان را بزنند. برای همین است که آن‌ها در نظمی برنامه‌ریزی‌شده کنار هم قرار می‌گیرند و کلیتی محکم را شکل می‌دهند. هرزنرفتگی اجزای این فیلم مستند و جور درآمدن ِ آگاهانه آن‌ها با یکدیگر، سبب استواری «بزم رزم» می‌شود. ما به‌خوبی و راحتی می‌بینیم که فیلم در مسیری کرونولوژیک از یک دهه ملتهب می‌گوید و مسیرش را چنان با روایت آدم‌های اهلِ این موضوع ـ موسیقی ـ آذین‌بندی می‌کند که هیچ‌کدام از این آرایه‌ها در تداخل و تزاحم با دیگری قرار نمی‌گیرند، بلکه هر کدام در بیانِ یک هم‌نهشتی جذاب نقشی درست از خود به جا می‌گذارند. و فقط این عدمِ تزاحم و تداخلِ اعضا نیست که خانواده «بزم رزم» را منسجم می‌سازد، که میزان و اندازه حضور و شیوه تکاملی آن‌ها برای نقش دادن به همدیگر نیز به استحکام این فیلم کمک فراوانی می‌کند. و اگر چنین انسجامی حاصل شده، از این‌روست که فیلم‌ساز نقشه راهی مدون پیش رو داشته است؛ راهنمایی پیشینی که برای سازنده مسیری را تعیین کرده است. گیرم که این راهنما دقتِ یک راهنمای کاغذی و جدول‌بندی‌شده نداشته است، اما پیداست که خالق اثر با ذهنیتی کاملا مدون به ساخت اثرش دست زده است. به ساده‌ترین بیان، فیلمی این‌چنین منسجم نمی‌تواند در موقعیتی الابختکی ـ فکرنشده و تصادفی ـ به وجود آمده باشد.

شیرینی: «بزم رزم» فیلمی است شیرین. اگر می‌شود دو ساعت پای صحبت چند نفری که در نماهایی ثابت و یک شکل به گذشته برگشته‌اند و حال و روز آن روزهایشان را بازگو می‌کنند، نشست و راحت بود و خسته نشد، و کنجکاو بود که ادامه دهند و ادامه دهند، و کسالتی پیدا نکرد از این فرمِ بسته آشنا در روایت داستان‌هایشان، این نشان می‌دهد که ما با فیلم شیرینی روبه‌رو هستیم. همین شیرینی نفوذ‌کرده در زنجیره‌های روایت است که فیلم «بزم رزم» را به فیلمی خوشایندِ همه بدل کرده است. فیلم اگرچه به موضوعی تخصصی می‌پردازد، اما رویکردی دارد که همگان می‌توانند از دنبال کردنش لذت ببرند و این امتیازِ کمی برای یک مستند نیست که این ‌گونه از سینما، همیشه در قیاس با سینمای داستانی هواخواه کمتری داشته است. هر دسته از آدم‌ها می‌توانند در فیلم جایی برای خود باز کنند و به تماشای گذشته‌ای بنشینند که گذشته خودشان است، چراکه در حرکتی که فیلم به وجود آورده، از سال ۵۷ تا ۶۷ ، همه ما سهمی از آن داشته‌ایم. درست که این‌جا خالقان و سازندگان و سیاست‌ورزان و برنامه‌ریزان موسیقی آن دهه به حرف آمده‌اند تا به ترسیم و بازسازی آن فضا بپردازند، اما کمتر کسی است که نداند آن دوره چگونه بوده یا نبوده است. گیرم که این آدم‌ها از جزئیات بیشتری خبر داشته باشند و ما خبر نداشته باشیم. همین که آن‌ها جاهای خالی را پر می‌کنند، همین که آن‌ها داستان‌های ما را تکمیل می‌کنند، همین که آن‌ها رنگِ داستانی‌تری به خاطرات ما می‌دهند و ریشه‌ها و چگونه به وجود آمدن آن خاطرات را بازگو می‌کنند، فیلمِ «بزم رزم» را شیرین می‌کند. بخشی از این شیرینی به دلیل کشفی است که حین تماشای فیلم حاصل می‌شود؛ کشفِ نادانسته‌های لحظه‌هایی از زندگی‌مان در بسترِ موسیقی یک دهه. لحظه‌هایی که از وجودشان آگاهیم، اما از چگونگی ساخت و نوعِ شکل‌گیری‌شان ناآگاه بوده‌ایم. درواقع این شیرینی که فیلم «بزم رزم» به ما می‌دهد، شیرینی تکمیلِ لحظه‌های آن دهه است از منظری کشف‌گونه.

دقت تاریخی: «بزم رزم» راوی یک تاریخ ۱۰ ساله است و شنیدن تاریخ همیشه و خودبه‌خود امری است جذاب. حال اگر این روایت تاریخی موضوعی چون موسیقی را ملاک قرار داده باشد و افت‌وخیزهای آن را نشانه گرفته باشد، جذاب‌تر هم می‌شود، چراکه موسیقی از آن چیزهایی است که همه مردمان با آن نسبت و رابطه دارند. «بزم رزم» تقویم ۱۰ سالِ حیاتی برای موسیقی در وطن اسلامی را باز می‌کند و آن را نشانمان می‌دهد. نقطه آغازین این تاریخ، پیروزی انقلابی است که با سازوکاری اسلامی به ثمر نشسته است و به‌طبع و به‌تبع، موسیقی نیز باید از همین صافی عبور کند. از همین حیث است که روزهایی ملتهب و بلاتکلیف برای موسیقی پدیدار می‌شود؛ روزهایی که هر کس از آن برداشت‌ها و نکته‌های خودش را دارد. فیلم‌ساز در این میانه کاری سخت را پیش رو دارد، چراکه باید جانب احتیاط و دقت را بگیرد که مبادا نکته‌ای جا نماند، نکته‌ای به غلط گفته نشود و نکته‌ای مناقشه‌آمیز رخ ندهد. از این حیث، «بزم رزم» موشکافانه برگ‌های این تقویم را ورق می‌زند و با دقت صفحاتش را نشانمان می‌دهد. دقت تاریخی انجام‌شده در «بزم رزم» نیز به‌حتم نتیجه پژوهش و تحقیقی است که فیلم‌ساز به عمل آورده و درواقع «بزم رزم» بر تحقیقی دقیق پایه‌ریزی شده است.

عبور از خطوط: از دیگر امتیازهایی که می‌توان برای «بزم رزم» برشمرد، این است که چیزی را به ما عرضه می‌کند که با دیگر نمونه‌های قبلی فرقی ماهوی دارد. فیلم‌های دیگری هم بوده‌اند که به روند شکل‌گیری موسیقی انقلاب و جنگ پرداخته‌اند، اما رویکردی غیرشجاعانه داشته‌اند؛ طوری که نخواسته‌اند بر پیدا شدنِ پنهان‌هایی دست بگذارند که نتیجه‌اش روشن شدن فضای حاکم بر موسیقی بوده است. «بزم رزم» اما همان راهِ پیشینیان را طی نمی‌کند و از خطوط قرمزِ فیلم‌هایی از این دست می‌گذرد و شجاعانه بر تاریکی‌های این عرصه نور می‌اندازد. و البته این مسئله مرهون گزینشِ آدم‌هایی است که با دقت و تهور گذشته‌شان را بیرون می‌ریزند.

 

 

دیــدگاه ها و نــظرات

دیدگاه شما

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>

*

kadıköy escort ümraniye escort göztepe escort kadıköy escort bayan escort bayan kartal escort ataşehir escort maltepe escort anadolu yakası escort istanbul escort konyaaltı escort