بازگشت
۱۲ شهریور ۱۳۹۷
احسان عمادی:مستندساز تاریخی نباید به دنبال اثبات یک جواب باشد
اخبار و رویدادها

هنروتجربه: مستند «رزم‌آرا؛ یک دوسیه مسکوت» مستندی به نویسندگی و کارگردانی احسان عمادی و تهیه‌کنندگی حسام اسلامی است که به ماجرای قتل سپهبد حاج‌علی رزم‌آرا نخستین نخست‌وزیر نظامی ایران می‌پردازد. قتلی که به توصیف خود عمادی «جنجالی و بحث‌برانگیز» بود و دو عقیده را درباره این ترور سر زبان‌ها انداخت. خبرگزاری ایلنا به بهانه آغاز اکران این مستند در سینمای هنروتجربه با احسان عمادی نویسنده و کارگردان آن گفت‌وگو کرده که بخش‌هایی از آن را مرور می‌کنیم.

کارگردان مستند «رزم‌آرا؛ یک دوسیه مسکوت» با تاکید بر این نکته که دنبال اثبات گزینه‌ای نبوده‎است، توضیح داد:: «معتقدم مستندساز تاریخی نباید به دنبال اثبات یک جواب باشد. ما در ابتدای «رزم‌آرا؛ یک دوسیه مسکوت» پرسشی داشتیم و اصلا دنبال اثبات گزینه‌ای نبودیم و همین پرسش ما را با خودش برد. اما انگار ذهنیت عمومی ابهام و چندوجهی بودن را برنمی‌تابد و می‌خواهد تکلیفش با یک شخصیت سیاسی و تاریخی مشخص باشد. در چند اکران محدود فیلم تا امروز، آنچه در پایان نمایش بیش از هر چیز در چهره مخاطبان دیده‌ام، به جای خوشحالی یا ناراحتی یا بی‌تفاوتی یا مثلا بی‌حوصلگی، «بهت» بوده. انگار مخاطب عادت به چنین مواجهه‌ای با یک رویداد تاریخی را ندارد. فیلم در واقع نگاه دوقطبی به تاریخ را به چالش می‌کشد.»

او اضافه کرد: «موضوع رزم‌آرا طی تحقیقاتی که درباره قوام‌السلطنه داشتم برایم مهم شد. دیدم پرونده قتل جالبی دارد که از لحاظ سینمایی بسیار وسوسه‌کننده به نظر می‌رسید، چون جنجالی و بحث‌برانگیز است. این شد که به حسام پیشنهاد دادم که اولین فیلم‌مان بعد از محاکمه، رزم‌آرا باشد، چون چالشی سخت و در عین حال لذت‌بخش است. او هم استقبال کرد و در پروسه تولید فیلم قرار گرفتیم.»

کارگردان مستند درباره منابع آرشیوی بیان کرد: «ما حتی یک فریم تصویر از رزم‌آرا نداشتیم؛ شاید کلا در حد ۵-۶ ثانیه فیلم از او موجود بود. این در حالی است که رزم‌آرا در دو واقعه مهم دهه ۲۰ یعنی تشییع جنازه‌ رضا شاه و عروسی محمدرضا و ثریا حضور داشته و از هر کدام از این مراسم‌ها، ۱۰ دقیقه‌ای فیلم تدوین‌شده موجود است. بنابراین بیشتر پژوهش پروژه را روی آرشیوهای صوتی متمرکز کردیم و سراغ مجموعه‌هایی مثل تاریخ شفاهی هاروارد و بنیاد مطالعات ایران رفتیم. آقای حبیب لاجوردی –که ان‌شالله سالم و تن‌درست باشند- در پروژه تاریخ شفاهی هاروارد با آدم‌های درجه ‌اولی از دوره رزم‌آرا مثل رئیس شهربانی یا وزرای کابینه‌اش و یک‌سری از نمایندگان مجلس که شاهدان عینی و از نزدیک درگیر ماجراها بودند، صحبت کرده بود. چند نفری مثل آقای عبدخدایی یا دکتر منوچهر رزم‌آرا (برادر رزم‌آرا) هم در دسترس بودند که با ایشان صحبت کردم. پسر تیمسار رزم‌آرا (کامبیز رزم‌آرا) هم در تهران زندگی می‌کند، اما با وجود تلاش‌های فراوان ما برای مصاحبه، ایشان به دلایل شخصی از انجام این گفت‌وگو عذر خواستند.»

او افزود: «اصولا ساخت مستند تاریخی در ایران با این هزینه‌ها و امکانات، کار واقعا دشواری است. مثلا ما تقریبا هر عکسی از رزم‌آرا که ممکن بود در دسترس‌ باشد را پیدا کردیم که مجموعا حدود ۳۰۰ قطعه می‌شد؛ اما ساخت یک مستند ۸۰ دقیقه‌ای با این تعداد عکس به شوخی شبیه است، چون شما باید دست‌کم هزار قطعه عکس خوب و باکیفیت در اختیار داشته باشید تا بتوانید با ترکیب‌ و چیدن‌شان در کنار هم، مستندی بسازید. به همین دلیل، یکی از چالش‌های بزرگ ما در ساخت این فیلم این بود که چطور به لحاظ تصویری کار را پیش ببریم که درنهایت به سراغ ایده تصویرسازی رفتیم. قبلا در مستند «محاکمه» هم این کار را کرده بودیم و اینجا به شکلی دیگر آن را به کار بردیم و صحنه‌های بازجویی -که به نظرم متن جذابی داشت اما هیچ تصویری ازشان موجود نبود- را این‌گونه پوشش دادیم.»

دیــدگاه ها و نــظرات

دیدگاه شما

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>

*

این سایت از اکیسمت برای کاهش هرزنامه استفاده می کند. بیاموزید که چگونه اطلاعات دیدگاه های شما پردازش می‌شوند.