فیلم “یک شب” روایت دختری است که یک شب را در خیابان های تهران می گذراند، با مردانی برخورد کرده و داستان آن ها را می شنود. اگرچه “یک شب” به کارگردانی نیکی کریمی توانست توجهات بین المللی را به خود جلب کند اما سال ها منتظر اکران ماند. بعد از گذشت ۱۰ سال از ساخت، سینمای هنر و تجربه امکان اکران این فیلم را از ۱۳مهر تا ۱۰ آبان برای مخاطبان فراهم کرده است. با جهانگیر کوثری تهیه کننده فیلم “یک شب” راجع به مسائل این فیلم و اکران هنر و تجربه به گفت ‌و گو نشستیم .
با توجه به وضعیت فعلی سینما به نظر شما اکران هنر و تجربه می تواند برای نمایش فیلم هایی که مخاطب گسترده ای ندارند اقدام موثری باشد و آینده این طرح را چطور ارزیابی می کنید؟
برخی از فیلم ها مثل فیلم “یک شب” که خودم تهیه کننده آن بودم، چند سال امکان اکران نداشتند و حالا بعد از چند سال باز هم باعث خوشحالی است که این امکان فراهم می شود تا مردم و مخاطبان بتوانند فیلمی را که با صرف انرژی زیادی ساخته شده ببینند. در واقع همین که فیلم ها اکران می شوند، هرچند که بار مالی وجود نداشته باشد اتفاق بسیار مثبتی است. البته مسائل زیادی وجود دارد که می تواند در این روند تاثیر داشته باشد. برخی جریانات سیاسی یا فرهنگی همانطور که بر دیگر موضوعات تاثیر دارد، بر وضعیت سینما و همینطور اکران هنر و تجربه موثر است. در حال حاضر این طرح در آغاز راه است و امیدوارم که با حمایت های مسئولین و رفع موانع و مشکلات اتفاقات خوبی برای آن بیفتد. به هرحال اقدام مثبتی برای اکران انجام شده که امیدوارم موثر باشد.
با توجه به اینکه این نوع سینما مستقل است و حمایت دولتی برای ساخت وجود ندارد، آیا اکران هنر و تجربه می تواند از لحاظ مالی حمایت کننده باشد؟
نگاه اکران هنر و تجربه برای سازندگان فیلم ها نگاه مالی نیست. به این دلیل که از لحاظ مالی و گیشه، تامینی وجود ندارد. با توجه به موقعیت فعلی سینما و مشکلاتی که وجود دارد اکران هنر و تجربه نمی تواند کارگردان و تهیه کننده فیلم را از لحاظ مالی یا نمایش راضی کند، اما بهرحال همین که فیلم ها نمایش داده شده و دیده می شوند می تواند قابل توجه باشد و موقعیت خوبی را ایجاد کند.
با توجه به فیلم هایی که قرار است به نمایش درآیند، اکران هنر و تجربه می تواند مخاطب را جذب کرده و یا بر سطح سلیقه مردم تاثیر بگذارد؟
فیلم هایی که قرار است اکران شوند، واقعا فیلم های خوبی هستند و توان جذب مخاطب را دارند. هنرمند و فیلمی که می سازد مسلما می تواند بر سلیقه مخاطب تاثیر بگذارد. فیلم های هنر و تجربه اگرچه شاید تجاری نباشند و گیشه خوبی نداشته باشند اما به هرحال مخاطبان خاص خود را دارند و می بینیم بسیاری از مردم اتفاقا این نوع فیلم ها را می پسندند. فیلم دیدن موضوعی سلیقه ای است. به علاوه وضعیت فروش فیلم ها در چند سال اخیر نشان داده که سطح سلیقه مردم بالاتر رفته است. اینکه فیلم خوبی مثل “جدایی نادر از سیمین” به فروش میلیاردی می رسد، می توانیم امیدوار باشیم که سلیقه مخاطب در حال رشد است. غیر از دانشجویان، یک قشر متوسط رو به بالا در جامعه در حال به وجود آمدن است که دیگر با فیلم های سطحی و ضعیف راضی نمی شود. قشری که به سازنده و عوامل فیلم هم اهمیت می دهد. اکران هنر و تجربه هم به نوبه خود می تواند در ساخت پسند مخاطب موثر باشد و تاثیر مثبتی هم داشته باشد.
اگر اکران هنر و تجربه مورد استقبال قرار بگیرد، ممکن است در آینده شاهد ساخت فیلم هایی صرفا برای نمایش در این اکران باشیم؟
فیلم هایی که حمایت مالی میلیاردی از دولت می گیرند که بحث مالی خود را تامین می کنند. اما فیلم هایی که به طور مستقل ساخته می شوند، تامین مالی ندارند، بنابراین هر کارگردان یا تهیه کننده ای در ابتدا قصد دارد فیلمی بسازد که بالاترین فروش را داشته باشد. با توجه به نبود حمایت مالی کسی از ابتدا برای هنر و تجربه فیلم نمی سازد، اما در ادامه اتفاقاتی که برای فیلم می افتد ممکن است امکان اکران را از فیلم بگیرد. البته همیشه فیلم هایی با موضوعات خاص وجود دارند، اما نبود حمایت مالی برای این نوع سینما کمتر سازنده ای را به سمت ساخت این نوع فیلم ها می کشاند.
با توجه به اینکه در کارنامه خود سابقه ساخت فیلم مستند هم دارید، طرح اکران هنر و تجربه برای فیلم های مستند و حمایت از این فیلم ها را چطور ارزیابی می کنید؟
این طرح برای فیلم های مستند که مخاطب گسترده ای ندارند نسبت به بقیه فیلم ها فرصت بهتری برای دیده شدن یا شناخته شدن کارگردان هست. حتی این اکران می تواند تشویق کننده کارگردان برای ساخت فیلم های بعدی هم باشد. مثلا نمایش فیلم “اون شب که بارون اومد” که سال ها قبل تولید شده، برای کامران شیردل خوشحال کننده است که فیلم برای همه مخاطبان نمایش داده می شود. در واقع بستری برای نمایش فیلم های مستند ایجاد می کند که می تواند برای سازندگان جای امیدواری باشد.
فیلم “یک شب” که برنده جایزه جشنواره تورین ایتالیا و نامزد دریافت جایزه های دیگر بین المللی هم هست، چرا در ایران امکان نمایش نمی یابد؟
معیارها و قالب هایی برای ساخت فیلم در نظر گرفته می شود که اگر فیلمی در این قالب ها نگنجد ممکن است امکان اکران پیدا نکند. “یک شب” در جشنواره فیلم کن امکان زیادی برای گرفتن جایزه داشت اما به وجود برخی مشکلات تا سال ها امکان اکران در ایران را پیدا نمی کند. به هرحال مسائل فرهنگی و جو حاکم بر هر جامعه ای متفاوت از دیگری است. به علاوه مشکلات سینماهای کشور هم مطرح است. سینما دارها ترجیح می دهند به سمت اکران فیلم هایی بروند که فروش بهتری را برایشان تامین کنند.
فیلم “یک شب” که در برنامه آغاز این طرح برای اکران در نظر گرفته شده، می تواند برای شما به عنوان تهیه کننده این فیلم رضایت بخش باشد؟
مراحل ساخت “یک شب” به دلیل اینکه سکانس ها در شب فیلمبرداری می شد سختی های زیادی داشت. اما با این وجود فیلم قابل قبولی هست و مخاطبان خودش را جذب خواهد کرد. نیکی کریمی جدا از بحث بازیگری که قطعا بسیار مطرح هست، بعد از “یک شب” بیشتر از قبل به عنوان یک کارگردان خوب شناخته شد. نیکی کریمی بعد از فیلم “یک شب” دو فیلم دیگر ساخته اما به نظر من “یک شب” نسبت به دو ساخته بعدی کریمی، فیلم بهتری است. از اینکه بعد از سال ها مخاطب می تواند این فیلم را تماشا کند خوشحال هستم که حداقل امکان اکران فراهم شده است.
گاهی تعویقی که برای اکران یک فیلم اتفاق می افتد آسیب زیادی به آن وارد می کند. اما گاهی اتفاقا این تعویق می تواند اتفاقات خوبی را برای فیلم رقم بزند. این موضوع در مورد فیلم “یک شب” چطور بوده است؟
تعویق اکران برای فیلم “یک شب” شاید از جهاتی مفید بوده باشد. شاید بتوان گفت مخاطب در حال حاضر این فیلم را بیشتر ببیند و از آن استقبال شود. بنظرم این فیلم می تواند مخاطب خود را جذب کند و فیلم موفقی هست. اما در مورد فیلم هایی که تعویق اکران چه به لحاظ اتفاقات فرهنگی و چه به لحاظ مالی ضرر زیادی را به فیلم تحمیل کرده، اکران هنر و تجربه اقدام خوبی صرفا برای دیده شدن هست.
سارا میرشجاعی