در هشتادویکمین برنامه سینماتک خانه هنرمندان ایران که پنجشنبه ۱۸ دی در تالار استاد شهناز برگزار شد، فیلم «آنسوی آتش» به کارگردانی کیانوش عیاری به نمایش گذاشته شد و پس از آن نشست نقد و بررسی فیلم با حضور کارگردان فیلم، شاهین امین منتقد سینمایی و کیوان کثیریان مدیر سینماتک خانه هنرمندان برگزار شد.
در ابتدای نشست شاهین امین از هیجان دیدن فیلم پس از حدود ۲۵ سال گفت: در آن زمان با دیدن «آنسوی آتش» احساس می‌کردم فیلمساز بزرگی را کشف کرده‌ام. اگرچه دیدن دوباره بسیاری از فیلم‌ها پس از مدتی طولانی مخاطب را ناامید می‌کند، اما دیدن مجدد این فیلم باعث ایجاد چنین حسی در من نشد. عیاری را با توجه به استعداد و توانایی‌های ویژه‌اش، قدرندیده‌ترین فیلمساز ایران می‌دانم که هیچ‌گاه موج‌سواری نکرده و موج‌های ایجاد شده در جامعه نه به سود او که به ضررش تمام شده است.
این منتقد سینمایی با بیان اینکه فیلم تقریباً هیچ زمان مرده و از دست رفته‌ای ندارد، ادامه داد: همه چیز فیلم موجز و تأثیرگذار است و شخصیت‌پردازی و معرفی شخصیت‌ها خیلی خوب انجام گرفته است. بواقع عیاری را باید استاد فضاسازی دانست، ضمن اینکه تمام جزئیات فنی، فیلمبرداری، موسیقی و… را به دقت مورد توجه قرار می‌دهد.
در ادامه نشست رسول صدرعاملی که در میان تماشاگران حضور داشت، برای لحظاتی به روی صحنه آمد و ضمن تشکر از کیوان کثیریان برای فراهم آوردن چنین فضایی گفت: با‌وجود آنکه می‌پذیرم قدر عیاری دانسته نشده است، اما هنرمند همواره در طول زمان است که قضاوت می‌شود. چه قدرشناسی بالاتر از اینکه عیاری در میان مردم از این‌همه محبوبیت برخوردار است؟ آیا مخاطبی در سینما داریم که به عیاری بی‌توجه باشد؟ دلیل این امر هم آن است که عیاری هیچ‌گاه خودخواهانه و مبتنی بر حساب‌کتاب‌های مرسوم فیلم نساخته است، و عوض آنکه سوار موج‌های روشنفکری یا نواندیشی شود، با دلش فیلمسازی کرده است. عیاری ترسی از فعالیت در تلویزیون نداشت و در آنجا هم آثار درخشانی خلق کرد، در حالی که بسیاری از ما فیلمسازان از این‌کار اجتناب می‌کنیم که مبادا به کارنامه هنری‌مان خدشه‌ای وارد شود. ما در دنیای اندیشه و تجربه همواره در حال آزمون و خطا هستیم و امیدوارم در آینده باز هم شاهد آثار خوب عیاری باشیم. کیانوش عیاری برکت سینمای ایران بوده و هست.
کیانوش عیاری ضمن تشکر از صدرعاملی در بیان مشکلات سینمای ایران، به دورانی اشاره کرد که ناچار به ساخت فیلم‌های «روز باشکوه» و «دو نیمه سیب» شده بود: در آن زمان در عرض سه تا چهار سال حدود نوزده فیلمنامه به بنیاد فارابی و وزارت ارشاد ارائه دادم که همگی رد شدند. آن نوزده فیلمنامه در واقع نوزده دغدغه یک فیلمساز به شمار می‌رود؛ دغدغه‌هایی که نه در زمانی کوتاه، بلکه در طول زندگی انسان شکل می‌گیرد و حداکثر سه یا چهار مورد از آنها به فیلم‌های اصلی یک فیلمساز منجر می‌شود. از آنجایی که تنها راه معیشت و همین‌طور بزرگ‌ترین تفریح من در زندگی سینما است، چاره‌ای جز ساخت دو فیلم «روز باشکوه» و «دو نیمه سیب» نداشتم تا از دایره سینما به بیرون پرت نشوم. با وجود این از ساخت آنها پشیمان نیستم چرا که تمام دانش و تجربه‌ام را در ساخت آنها به‌کار بستم. اما اگر در مسیر درستی قرار می‌گرفتم و چنین اجبارهایی وجود نداشت، سوژه‌های بسیار مهم‌تری برای ساخت فیلم در ذهن داشتم.
سپس کیوان کثیریان، مدیر سینماتک خانه هنرمندان ایران با اشاره به فضای غریب فیلم و جنس تازه و غافلگیرکننده داستان، از عیاری خواست که از فضا و زمان ساخت فیلم بگوید. عیاری با اشاره به اینکه خوزستان در آن زمان در آتش جنگ می‌سوخت و عده‌ای نیز از همین منظر موضوع فیلم را زیر سؤال می‌بردند گفت: برخی می‌گفتند یک فیلمساز اهوازی به جای پرداختن به موضوع جنگ، سراغ موضوعی بی‌ربط در دهه پنجاه رفته است. باید بگویم من به موضوعی پرداختم که از جنگ کم اهمیت‌تر نبود و شاید خود یکی از زیربناهای جنگ به شمار می‌رفت.
عیاری در پاسخ به این سؤال که چگونه مدیران تلویزیون متقاعد به ساخت این فیلم شدند گفت: در آن زمان بین مسئولان تلویزیون و وزارت ارشاد درگیری وجود داشت. بنیاد فارابی با قاطعیت با ساخت این فیلم مخالفت کرده بود و هنگامی که مدیر تولید شبکه یک سیما از این موضوع باخبر شد، بلافاصله و در روز اول سال ۱۳۶۵ ساخت «آنسوی آتش» را تصویب کرد. پس از آن در آبان ۱۳۶۵ به اهواز رفتیم و این مقارن با زمانی بود که اهواز زیر بمباران دهشتناکی قرار داشت که به «بمباران پنجاه و دو نقطه» معروف شد و زمانی که کار فیلمبرداری تمام شد، بمباران‌ها هم به پایان رسیده بود. فیلم و خاطرات زمان ساخت آن برای من استثنایی و بسیار عجیب بود. در این فیلم قصد نداشته‌ام جنگ را پیش‌بینی کنم اما ممکن است برخی چنین استنباطی از فیلم داشته باشند. همان‌گونه که در مورد «خانه پدری» مباحثی مطرح می‌شود که خودم این‌گونه به آنها فکر نمی‌کنم.
منبع: