هنروتجربه: نشست مطبوعاتی فیلم «خواب تلخ» به کارگردانی محسن امیریوسفی صبح امروز (۳۰ آبان ۱۳۹۴) در سالن شماره ۵ پردیس سینمایی ملت با حضور محسن امیریوسفی در مقام کارگردان و امیر پوریا به عنوان مجری و منتقد برگزار شد.

در ابتدای نشست امیر پوریا به عنوان مقدمه، به فضای متفاوت فیلم «خواب تلخ» و کارنامه کاری امیریوسفی اشاره کرد تا بحث را شروع کنند و به طور جدی راجع به اکران خواب تلخ بعد از ۱۲سال در گروه هنر و تجربه صحبت کنند. همچنین پوریا توضیح داد بعد از گذشت سال‌ها از ساخت این فیلم، خواب تلخ را همچون سفری در تونل زمان بدانیم و جلسه را با تصور اینکه درحال حاضر در سال ۸۲ هستیم شروع کنیم.

امیریوسفی در ادامه صحبت‌های پوریا افزود:« با این تفاسیر من محسن امیریوسفیِ ۳۲ ساله هستم و حالا هم اولین فیلمم را ساخته‌ام! در امروز من چندین سال از آخرین نشست مطبوعاتی فیلم‌هایم می‌گذرد و حالا بعد از ۱۲سال باز هم خوشحالم که حضور دارم و فیلمم فرصت اکران دارد. راجع به فضای خواب تلخ باید بگویم که سال‌های قبل از ساخت یک فیلم مستند کوتاه به نام «دست‌های سنگی» ساختم، و چون از آن فیلم راضی بودم تصمیم گرفتم آن را به یک فیلم بلند سینمایی تبدیل کنم. حالا قضاوت این فیلم با مخاطبان است. »

کارگردان خواب تلخ در پاسخ به حضور فیلم در جشنواره‌های خارجی و دریافت جایزه‌های مختلف، فیلم را در یک سیر تاریخی مورد ارزیابی قرار داد:« این فیلم سال ۸۲ آماده نمایش بود، و متاسفانه در سال‌هایی بودیم که اینترنت  به گستردگی حالا نبود، این مسئله هم موجب باستانی شدن فیلم شد. ما در همان سال‌ که فیلم ساخته شد، آن را به جشنواره دادیم و رد شد. تصمیم گرفتیم فیلم را به جشنواره‌های مختلف بفرستیم که خوشبختانه در این جشنواره‌ها پذیرفته شد. از اتفاقات عجیب و غریب و استقبال‌هایی که شد این بود که تماشاگران حاضر در سالن می‌خندیدند و این فیلم به نوعی برایشان برخلاف قاعده سینمای ایران بود. در سال‌ بعد این فیلم به دعوت آقای رضاداد در بخش خارج از مسابقه جشنواره فیلم فجر به نمایش درآمد. »

امیریوسفی راجع به اکران نشدن فیلمش ادامه داد:‌« در آن دوره فیلم‌سازانی مانند من، وحید موساییان، مجید برزگر، شهرام مکری، علیرضا امینی و… از فیلم کوتاه آمدیم و شروع به ساخت فیلم سینمایی کردیم. ما عادت کرده بودیم که فیلم‌نامه‌هایمان را در حد دو خط تعریف کنیم و تمام مسئولیت آثارمان را به طور کامل بپذیریم. فیلم‌نامه‌های ما هیچ وقت زیر ذره‌بین نبود و این آزادی همیشه نتیجه خوبی داشت، بنابراین ما استقلال را به این معنا فهمیده بودیم ، کمترین مشکل را هم فیلم های کوتاه داشتند. این شیوه آزمون بسیار خوبی برای سینمای ایران بود اما متأسفانه به آن توجه نشد. بنابراین «خواب تلخ» هم ادامه همان نگاه بود. این فیلم باید ۱۲ سال پیش اکران می‌شد اما خوشحالم بعد از این سال‌ها هنوز جان دارد و موجب جان‌بخشی می‌شود. ما با امید زندگی می‌کنیم و من امیدوارم این اتفاق برای تمام فیلم‌هایی که مشکل دارند، بیفتد. »

او در پاسخ به پرسشی درباره اینکه فیلم «خواب تلخ» را با وجود بازی نابازیگران، با فیلم‌نامه‌ای کامل ساخته و به بداهه‌گویی‌های نابازیگران تکیه نکرده است، گفت:‌« بحث نابازیگر برایم نکته‌ای جذاب است و همیشه با این عنوان مشکل داشته‌ام، چون معتقدم قدری شیطنت در این عنوان هست. فیلم‌های درخشانی با حضور نابازیگران در سینمای قبل و بعد از انقلاب ساخته شده است زیرا بعضی افراد در درون خود گنجی خدادادی دارند و می‌توانند بازیگران خوبی برای بعضی فیلم‌ها باشند. در فیلم ما این طور نبود که نابازیگر را جلوی دوربین بگذاریم تا هر چه می‌خواهد بگوید. به نظر من حضور نابازیگر برای نوشتن یک فیلم‌نامه ایده خوبی است. حتی یک دیالوگ از کار ما بداهه نیست و بسیار خوشحالم که مشخص نشد یک فیلم‌نامه کامل داشته‌ایم. »

همچنین راجع به تیتراژ متفاوت این فیلم توضیح داد:« همیشه قسمت تیتراژ برایم عصبی‌کننده بوده است، زیرا همه مخاطبان زمان تیتراژ از سالن خارج می‌شوند و بسیاری از تماشاگران حوصله ندارند دو دقیقه بیشتر در سالن تاریک سینما بمانند و تیتراژ فیلم‌ها را بخوانند. اما برای تیتراژ خواب تلخ  سعی کردم کاری کنم، تا تماشاگران در سالن بمانند. هر چند متأسفانه در این ۱۲ سال بعضی از عوامل فیلم به رحمت خدا رفته‌اند و تیتراژ ما به نوعی واقعی شده است. »

امیریوسفی با اشاره به اجحاف‌هایی که همیشه در حق سینمای مستقل می‌شود توضیح داد:« ما نمی‌توانیم این اجحاف‌ها را نادیده بگیریم و همیشه هم در سینمای ما وجود خواهد داشت، اما به نظر من یک سینماگر مستقل دونده استقامت است، نه سرعت. شاید گاهی فیلم‌ساز عجله می‌کند که سریع فیلم را برساند و این می‌شود سینمای تجاری. سینمای مستقل اگر وارد این بازی‌ها بشود، شکست‌ می‌خورد. همیشه باید یک صبوری وجود داشته باشد. »

همچنین او خاطرنشان کرد:« متاسفانه همیشه سینمای مستقل مرغ عزا و عروسی بوده و گویی توافق پنهانی میان سینمای تجاری و دولتی برای از بین بردن این سینما شکل گرفته است، در حالی که حذف هر یک از گونه‌های سینما به زیان کل سینمای ما است، زیرا ما سرنشینان یک قایق هستیم و همه دچار زیان می‌شویم. »

امیریوسفی در پاسخ به این پرسش که تاثیر  عدم نمایش فیلم در ۱۲ سال گذشته بر جذب مخاطب چقدر می‌تواند باشد، توضیح داد:« همیشه به عنوان یک فیلم‌ساز به دیده شدن فیلمم علاقه داشته‌ام و این دغدغه در فیلم‌هایم وجود دارد. »

IMG_20151121_164613

او در بخش دیگری از صحبتش با اشاره به تغییراتی که در این سال‌ها برای کلمه مستقل در سینما به وجود آمده است‌، گفت:« گاهی می‌بینیم که بعضی تهیه‌کنندگان خود را مستقل می‌دانند، در حالی که فیلم آنها مستقل نیست‌، در واقع آنها به عنوان بخش خصوصی کار می‌کنند که با سینمای مستقل تفاوت دارد. در تمام دنیا سینمای مستقل شرایط خاص خود را دارد و به لحاظ مالی و اکران دچار محدودیت است اما این کلمه در سینمای ما بیش از حد دچار تغییر شده‌اند. به عنوان یک فیلم‌ساز در هر دولتی سهم اندکی برای ساخت فیلم داشته‌ام. هرچند نسبت به این موضوع اعتراض دارم اما همین برایم بس است. »

همچنین امیریوسفی یادآور شد:« در آن دوره که من فیلم اولم را ساختم، اصطلاح مخاطب خاص تازه مرسوم شده بود. اما من همان زمان گفتم این اصطلاح به چماقی تبدیل می‌شود که بعدا بر سر همین سینما فرود می‌آید. هرچند در ظاهر ژست زیبایی دارد اما در عمل فیلم‌ساز را به بهانه خاص بودن محدود می‌کنند و اجازه نمی‌دهند فیلمش دیده بشود. »

او در ادامه این نشست در پاسخ به این سئوال  که از خواب تلخ صحنه‌ای برای اکران عمومی حذف شده است گفت:« هیچ حذفیاتی نداشتیم و به جز تأخیر ۱۲ ساله در اکران این فیلم هیچ اعتراض دیگری ندارم و خوشحالم که این فیلم واقعا امضای شخصی من است. »

این کارگردان در ادامه این نشست درباره وضعیت ساخت فیلم تازه‌اش «پیرمرد خلیج‌فارس» توضیح داد:« یک سال درگیر ساخت این فیلم بودم اما متأسفانه مشکل نقدینگی وجود دارد و به همین دلیل فیلم در روند ساخت قرار ندارد و فکر نمی‌کنم امسال امکان ساخت داشته باشد. همیشه چندین فیلم‌نامه آماده دارم و حالا هم تلاش می‌کنم کار دیگری را جایگزین این فیلم‌نامه بکنم. من همیشه آمادگی کار کردن دارم و فیلم‌نامه «پیرمرد خلیج‌فارس» به واسطه خبری که از سوی بنیاد سینمایی فارابی منتشر شد، وارد بحث و خبر شد در حالی که شرایط ساخت ندارد.»

در پایان این نشست امیریوسفی در پاسخ به این پرسش که سازمان سینمایی اعلام کرده بود اگر فیلم‌سازی در اکران یکی از فیلم‌هایش دچار مشکل شود، کمک می‌کنیم تا فیلم بعدی‌اش را راحت‌تر بسازد، توضیح داد: فیلم «آشغال‌های دوست‌داشتنی» دو سال است که آماده نمایش است اما در این فاصله حرف‌های بسیار عجیبی درباره آن زده شده است و حتی کسانی که فیلم را ندیده‌اند، درباره آن اظهار نظرهای عجیبی کرده‌اند اما من در این مدت هیچ جوابی ندادم و حتی از سوی دوستان نزدیکم به محافظه‌کاری محکوم شدم.درباره «آشغال‌های دوست‌داشتنی» باید بگویم که  یک سال و نیم از عمرم را صرف گرفتن پروانه ساخت آن کردم. فیلم‌نامه آن ۱۶ بار به معنای واقعی کلمه بازنویسی شد. برای ساخت این فیلم تا مرز سکته مغزی رفتم. در آن دوره فکر می‌کردم اگر به خاطر ساخت این فیلم بمیرم چه مرگ باشکوهی خواهم داشت، اما تنها حسرتم این است که فیلم سوم‌م را نساخته‌ام که خوشبختانه فرصت برای ساخت این فیلم پیش آمد و دو سال است آماده نمایش است اما اجازه بدهید، درباره آن صحبتی نکنم. »

در پایان این نشست نیز آنونس فیلم «خواب تلخ» رونمایی شد.

این فیلم از روز سه‌شنبه سوم آذرماه در گروه هنر و تجربه به نمایش درمی‌آید.

IMG_20151121_164628

عکس:یاسمن ظهورطلب