هنروتجربه: پیتر ییگر اهل آلمان است و در اتریش کار می‌کند. او با شرکت اوت‌لوک فیلمز (Outlook Films) همکاری دارد که در حوزه‌ پخش بین‌المللی آثار مستند فعال است. محمدعلی فروزیا در نشریه روزانه نهمین جشنواره سینما حقیقت  به بهانه حضور ییگر در بازار فیلم جشنواره گفت‌وگویی با او انجام داده‌است.

شما پیش از این هم در جشنواره‌ی سینماحقیقت در ایران شرکت کرده‌اید؟
خیر. این اولین باری است که به ایران می‌آیم.

امسال که به بازار فیلم جشنواره‌ سینماحقیقت آمده‌اید، ملاک‌های‌تان برای انتخاب مستند برای پخش بین‌المللی چیست؟
به نظر من فیلم‌ مستند باید موضوعی بسیار قوی داشته باشد. این موضوع ممکن است شخصی یا جهان‌شمول باشد. فیلم مستند باید شخصیت‌های بسیار مقتدری هم داشته باشد تا تماشاگر بتواند با آن‌ها ارتباط برقرار کند. به نظرم فیلم مستندی که این دو ویژگی را داشته باشد به احتمال قوی مستند خوبی خواهد بود.

 نظرتان درباره مستندهای ایرانی چیست؟
اجازه بدهید کلی‌تر صحبت کنم و درباره فضای کلی مستندسازی حرف بزنم. به نظر من، برای این‌که بشود مستند خوبی ساخت باید یک تیم مستندسازی خوب داشته باشیم. شما به تهیه‌کننده‌ای خوب، کارگردانی خوب و تصویربردار و تدوین‌گری خوب نیاز دارید. منظورم این است که باید گروهی از آدم‌های کاربلد کنار هم داشته باشید که بتوانند به صورت یک تیم هم خوب کار کنند. یکی از مشکلاتی کهدر مستندها می‌بینم این است که موضوع خوب و شخصیت‌های مقتدر دارند اما در پرداخت نتیجه خوب نشده است. تدوین فیلم مستند هم باید خیلی بادقت و وسواس انجام شود. افرادی را دیده‌ام که می‌گویند ظرف یکی‌دو ماه مستندشان را تدوین کرده‌اند اما تدوین فیلم مستند باید شش ماه تا یک سال طول بکشد. آن هم توسط سه یا چهار نفر. نکته‌ دیگر این است که قبل از شروع تصویربرداری متنی آماده کنید. البته مثل روز روشن است که در مستند باید خود را به رویدادها بسپارید و با وقایع جلو بروید اما باید نگرشی نسبت به شخصیت و موضوع داشته باشید. در بسیاری از فیلم‌ها هم می‌بینیم که تصاویر مختلفی گرفته شده است اما جای تصاویر خاصی از شخصیت‌ها که می‌تواند به معرفی بهترشان کمک کند خالی است. در فیلم‌برداری مستند امکان بازگشت وجود ندارد چون هزینه‌ بسیاری می‌برد و به همین خاطر باید قبل از شروع فیلم‌برداری مثلاً در یک روستا به تمامی نماهای مورد نیازتان فکر کنید و آن‌ها را روی کاغذ بیاورید و بعد طبق برنامه‌ریزی پیش بروید و نماها را بگیرید. این کار ساده‌ای است اما خیلی‌ها این کار را انجام نمی‌دهند.

برای مشکلاتی که ذکر کردید، چه راه‌حل‌هایی پیشنهاد می‌کنید؟
آن‌چه یاد گرفته‌ام این است که در مراحل پیش از تولید مستندسازان با متخصصان، کارگاه برگزار کنند و تصویری کلی نسبت به کاری که می‌خواهند انجام بدهند به دست بیاورند. در مرحله‌ بعد از فیلم‌برداری هم با متخصصان، کارگاه دیگری تشکیل داده شود و بعد فیلم را تدوین کنند. من خودم در چنین کارگاه‌هایی شرکت می‌کنم چون خیلی دوست دارم به افراد مختلف در شروع کار تولید مستند و پایان دادن به آن کمک کنم. در این جشنواره هم کارگاه‌هایی تشکیل می‌شود که خوب است اما کوتاه و کلی است و باید به صورت جزئی‌تر و دقیق‌تر ادامه پیدا کنند.

مستندسازان ایرانی چه‌طور می‌توانند آثارشان را مؤثرتر از حال حاضر در سطح بین‌المللی پخش کنند؟
دو راه پیش پای مستندسازان ایرانی است، یکی این‌که سراغ جشنواره‌های مهمی مثل ساندنس بروند و دیگری این‌که متخصصان و کارشناسان این حوزه را به ایران دعوت کنند (مثل من که در این جشنواره حضور دارم) تا آن‌ها با حضور در ایران و دیدن این کشور و آشنایی با آن به درکی شخصی از این کشور برسند. برگزاری چنین کارگاه‌هایی می‌تواند بسیار مؤثر باشد، چه خارجی‌ها در آن شرکت کنند و چه حتی ایرانی‌هایی که با بازار آشنا هستند بیایند و درباره شیوه‌های مناسب توزیع صحبت کنند. این را هم بگویم که شکل‌وشمایل مستندسازی بسیار فرق کرده است؛ مثلاً در گذشته بسیاری از مستندهایی که در آفریقا ساخته می‌شد توسط اروپایی‌ها ساخته می‌شد. آن‌ها به آفریقا می‌رفتند و داستان‌هایی درباره آفریقا می‌ساختند و بازمی‌گشتند اما این حالت تغییر کرده است و مستندسازان خوبی در آفریقا سرگرم فعالیت هستند.

و حرف آخر؟
راه بهبود شرایط مستندسازی در هر جای دنیا این است که مستندسازان را سالی چند بار گرد هم بیاوریم. تهیه‌کنندگان با تهیه‌کنندگان حرف بزنند، کارگردانان با کارگردانان و تدوین‌گران با تدوین‌گران. این طور است که هر کسی می‌تواند اطلاعات تازه‌ای از حوزه‌ کاری‌اش به دست بیاورد. ما در اروپا خیلی از این گردهمایی‌ها داریم و نتیجه‌ مثبتی هم از آن‌ها می‌گیریم.