هنر و تجربه: «زمناکو» داستان بچه‌های گمشده حلبچه است. بچه‌هایی که در گیرو دار بمباران شیمیایی حلبچه برای درمان به ایران منتقل شدند و خانواده‌های‌شان نتوانستند آن‌ها را پیدا کنند. زمناکو داستان پسری را تعریف می‌کند که به یک خانواده جنگ‌زده خوزستانی در مشهد سپرده شده و حالا او بدون اوراق هویت ایرانی مانده و به دنبال خانواده‌ اصلی‌اش می‌گردد. راه فیلم به کردستان عراق و شهر حلبچه ختم می‌شود. مهدی قربان‌پور کارگردان مستند «زمناکو» است که پیش از این فیلم‌هایی مثل «قصه‌های خزر» را ساخته است ، با «زمناکو» تندیس جشن خانه سینما را گرفت و یکی از نامزدهای دریافت تندیس هنروتجربه در جشنواره سینما حقیقت بود و تندیس شهید آوینی را به عنوان بهترین فیلم بلند دریافت کرد. گفت‌وگو خبرنگار سایت هنروتجربه با مهدی قربان‌پور در زیر می‌آید.

 با شخصیت اصلی فیلم‌تان علی کیانی‌پرو یا به تعبیر دیگر زمناکو محمد احمد چگونه آشنا شدید و به فکر ساختن فیلمی درباره زندگی او افتادید؟
با زمناکو در موزه صلح تهران آشنا شدیم. دکتر شهریار خاطری را می‌شناختم که عضو هیات مدیره انجمن حمایت از قربانیان شیمیایی بود و او علی را به ما معرفی کرد. چندتا سوژه وجود داشت که قرار بود درباره آن‌ها فیلمی ساخته شود ولی عملی نشده بود که یکی از این سوژه‌ها بچه‌های حلبچه بودند. علی می‌توانست همان کاراکتری باشد که دنبالش بودیم و از طریق او می‌توانستیم به گذشته برگردیم.

این آشنایی پیش از رفتنش به کردستان بود یا بعد از آن؟
زمانی بود که علی دیگر برگشته بود به کردستان. ولی بخش گذشته زندگی او در ایران مغفول مانده بود. وقتی به کردستان رفت به یک پدیده خبری تبدیل شد اما قبل از آن در ایران زندگی‌ای داشت که دنبال کردن و کندوکاو آن برای ما جذاب بود. فکر کردیم به واسطه اسناد و اطلاعات مختلف می‌توانیم از این جهت به کاراکتر علی نزدیک شویم و هویت او را نمایش دهیم.

ساخت این فیلم چقدر زمان برد؟
۱۶ مارچ دوسال پیش بود که در روز بمباران شیمیایی حلبچه کار را شروع کردیم. علی درون‌گرا بود و نزدیک شدن به او کار سختی بود. ولی وقتی مواجه شد با این‌که قصد ساخت یک فیلم مستند کامل را داریم و دنبال ساخت یک فیلم خبری یا گزارشی نیستیم به کار جذب شد و اعتماد کرد و نزدیک شد.

با توجه به این‌که فیلم شما نامزد تندیس هنروتجربه در نهمین جشنواره سینما حقیقت شد درباره اکران یک‌ساله آثار مستند در این گروه را چطور ارزیابی می‌کنید؟
هنر و تجربه به نظر من حرکت متفاوتی در سینمای ایران است که پیش از این در سینمای دنیا تجربه می‌شده است. پیش بردن این طرح کار و زمان می‌برد. هنوز با استانداردهای دنیا فاصله دارد اما همین حرکتی که به نوعی خودانگیختگی و حس و حالی در سینمای مستقل به وجود آورده است در دراز مدت می‌تواند تاثیرات بسیاری داشته باشد. آثاری که نمایش داده می‌شود هم متعلق به جریان مستقل هستند و مخاطبین به این سینما اعتقاد و باور دارند. احساس می‌شود که پیشبرد کار این گروه به یک زمان جدید نیاز دارد. باید وقت بیشتری به هنر و تجربه داد.

درباره اکران فیلم خودتان چه فکری کرده‌اید؟
اکران فیلم طبیعتا با تهیه‌کننده است و چون پخش بین‌المللی «زمناکو» با شرکت نوری پیکچرز است، آن‌ها باید در این مورد تصمیم بگیرند. اما در مورد نمایش‌های داخلی تصمیم با تهیه‌کننده شخصی فیلم آقای شکیبانیا است. تا جایی که می‌دانم آن‌ها هم موافقند و داریم شرایط را برای نمایش‌های بیشتر رصد می‌کنیم.

فیلم در اقلیم کردستان هم نمایشی داشته است؟
روز ۲۵ اسفند که مصادف با سالروز بمباران شیمیایی حلبچه در ۱۶ مارس ۱۹۸۸ است قرار است فیلم را در اقلیم کردستان و شهر حلبچه نمایش دهیم. استاندار حلبچه در روز جهانی صلح به تهران آمد و از ما خواست برنامه‌ای برای نمایش این فیلم در حلبچه ترتیب بدهیم. چون فیلم چند لوکیشن عمده در مشهد و تهران و حلبچه و شهرهای مرزی ایران مثل مریوان دارد و بچه‌های گمشده از این مبانی وارد ایران شده‌اند، در نظر داریم توری برای نمایش «زمناکو» در همه این مناطق ترتیب بدهیم.