هنر و تجربه: آخرین فیلم خسرو سینایی یک بار دیگر در اقلیم جنوب می‌گذرد. این فیلم‌ساز شمالی بعضی از بهترین فیلم‌هایش را در جنوب ساخته است. «جزیره رنگین» فیلمی مستند-داستانی است که با الهام از زندگی احمدنادعلیان نقاش و فعال اجتماعی در جزیره هرمز است. خود احمد نادعلیان در مراحل مختلف ساخت فیلم همراه گروه بوده است.

«جزیره رنگین» سال گذشته در جشنواره سی و سوم فجر در بخش خارج از مسابقه به نمایش درآمد. فیلم «جزیره رنگین» تاکنون در جشنواره‌های متعدد داخلی و خارجی حضور داشته‌است، از جمله در جشنواره فیلم ونکوور که در این جشنواره با استقبال قابل توجهی روبه‌روشد. این فیلم هم‌چنین در کاخ قدیمی زامِک در شهر پوزنان لهستان برای دانشجویان نمایش داده شد. فیلم یک تجربه جدید در کارنامه کاری سینایی محسوب می‌شود که البته بدون مشابه نیست. از جهتی مستند «گفتگو با سایه» درباره زندگی و آثار صادق هدایت شباهت‌های زیادی با «جزیره رنگین» دارد. در گفتگو با سایه سکانس‌هایی بازسازی شده در دل مستند قرار گرفته و در جزیره رنگین داستان در دل فضاهای مستند و با حضور بازیگرانی در نقش خودشان روایت می‌شود. در واقع در گفتگو با سایه جنبه مستند به داستانی می‌چربد و در جزیره رنگین برعکس. خود سینایی در مورد این تجربه گفته است: «جزیره رنگین حاصل یک نوع تجربه است‌ ولی آن را فیلم تجربی نمی‌دانم.»

شکل‌گیری جزیره رنگین حاصل یک دغدغه برای شخص خسروسینایی بوده است: چه می‌شد اگر به جای نالیدن و غر زدن هرکسی سعی می‌کرد جایی از ایران را ذره‌ای توسعه دهد؟ سینایی در این‌باره گفته است: «آن‌چه در هرمز آموختم و همه ما در سرزمین‌مان به آن نیاز داریم این است که اگر هر کدام از ما آستین همت بالا بزنیم و آنچه در توان‌مان است را انجام دهیم، وضعیت زندگی ما بسیار دگرگون می‌شود. ما این همه فیلم می سازیم که فلان جا بد است. آیا یک بار از خودمان پرسیدیم که ما چه می کنیم. من در فیلم جزیره رنگین به این حرف می خواستم برسم که ما در محدوده خودمان می توانیم مثبت عمل کنیم.» یکی دیگر از دغدغه‌هایی که در جزیره رنگین بیان می‌شود، حفظ محیط زیست منطقه است. جزیره هرمز خاکی رنگین دارد و اهالی محل این خاک‌ها را به توریست‌ها می‌فروشند. شخصیتی که مهدی احمدی در فیلم بازی می‌کند سعی می‌کند اهالی محل را مجاب کند که به جای فروختن خاک‌های رنگی در بطری، از این خاک‌ها رنگ بسازند و با آن نقاشی بکشند. خاک در این‌جا بیش از هرچیز نفت را در کل کشور را به یاد می‌آورد و استعاره مستقیمی است.

در «جزیره رنگین» بازیگر تعدادی از  فیلم‌های سینایی یعنی مهدی احمدی تنها بازیگر فیلم است و سایر بازیگران اهالی بومی جزیره هرمز هستند که در نقش خود ظاهر شده‌اند. مهدی احمدی که پیش از این در «در کوچه‌های عشق»، «عروس آتش»، «گفتگو با سایه» با سینایی کار کرده است، در این فیلم در نقش یک استاد دانشگاه است که در جزیره هرمز زندگی می‌کند و زندگی خود را وقف آموزش فن نقاشی شیشه به زنان جزیره هرمز کرده است. اما فعالیت‌های فرهنگی او باعث برانگیخته شدن تعصبات در جزیره می‌شود. علی لقمانی هم یک بار دیگر با سینایی به عنوان مدیر فیلم‌برداری همکاری کرده است. علی لقمانی هم مثل مهدی احمدی از کسانی است که معمولا تیم ثابت خسرو سینایی را تشکیل می‌دهند. او در «عروس آتش» و «گفتگو با سایه» و «در کوچه‌های عشق» با سینایی همکاری کرده است. در واقع این چهارمین تجربه همکاری مشترک این تیم سه نفره در ساخت یک فیلم بلند است.

زبان فیلم فارسی با لهجه بندری است. لهجه‌ای که تا حد ممکن به فارسی نزدیک‌تر شده است. سینایی که سه بار دیگر در «مثل یک قصه»، «در کوچه‌های عشق» و «عروس آتش» داستانی را در جنوب و البته در بوشهر و خوزستان و نه در هرمزگان روایت کرده است، در جلسه نقد و بررسی فیلمش در خانه هنرمندان گفته بود: «زمانی که فیلم «عروس آتش» را ساختم، به دلیل شناخت فرخ‌نژاد از فضای جنوب از او خواستم که دیالوگ‌های مربوط به خودش را بنویسد و در عمل هم عالی جواب داد. در فیلم ایرانی نمی‌توان برای تماشاگر ایرانی زیرنویس گذاشت و کار بدتر این است که از دوبلوری بخواهیم ادای لهجه محلی را در بیاورد. در «جزیره رنگین» از بازیگران فیلم خواستم متن‌هایی که از نظر ساختار داستان و پیشبرد موضوع مهم هستند را با لهجه فارسی‌تر بیان کنند. اگر امکان زیرنویس وجود داشت و بیننده ایرانی به این کار عادت داشت، اجازه می‌دادم در تمام طول فیلم به زبان خودشان حرف بزنند. واقعیت این است که وقتی با نابازیگر سر و کار دارید، باید حد و مرزهایش را بشناسید و تلاش نکنید به‌زور او را به آنسوی مرز توانایی‌هایش هل دهید.»

برچسب‌ها: