هنروتجربه -مریم محمدی : دوشنبه شب ، بیست و یکم دی ماه ۹۴  فیلم دلتا ایکس به کارگردانی علیرضا امینی در سالن سوره‌ی اصفهان به نمایش درآمد .
بعد از نمایش فیلم و با وقفه ای نسبتا ً طولانی با حضور علیرضا امینی ( کارگردان ) ، مجری و علی علائی (منتقد ) جلسه ی نقد و بررسی دلتا ایکس برگزار شد . جلسه با سخنان طولانی علی علائی درباره‌ی کارنامه ی پرکار علیرضا امینی و تعریف مفهوم هنروتجربه آغاز شد .
در ادامه علائی با توضیح در مورد شخصیت بیتا در فیلم با بازی افسانه پاکرو توضیح داد که ما بیتا را در ابتدای ورود به فیلم در نماهایی دور و نه چندان واضح در نورپردازی می بینیم اما هرچه به پایان فیلم نزدیک می شویم بیتا در نماهای نزدیک‌تر دیده می‌شود تا سرانجام در پایان به نمای کلوزآپ از او می‌رسیم به نظر می‌رسد در طول فیلم کم‌کم رمز و رازهای او آشکار می شود . سپس علائی به سیالیت دوربین مخصوصا ً در آب اشاره کرد که تا پایان فیلم حفظ شده است و افزود: «البته این استفاده از دوربین سیال در کارهای آقای امینی تازگی ندارد.»علائی با اشاره به اینکه کارگردان چند سالی است که نتوانسته مجوز ساخت برای فیلمنامه های خاص خودش را بگیرد و باید به روحیه‌ی او در موقع ساخت فیلم توجه کرد به ایرادات فیلم دلتا ایکس اشاره کرد  : « به نظرم زوج رضا و پری در فیلم اضافه هستند و کارکرد رضا جز دادن موبایل اشتباهی چیز دیگری نیست ، در ضمن نتیجه گیری فیلم غلط است چرا که شخصیت راستگوی فیلم ( سیاوش ) در پایان دروغ می گوید و این درست نیست .»
بعد از توضیحات  علائی سرانجام نوبت به صحبت کردن علیرضا امینی رسید . امینی که صبورانه سخنان علایی را گوش داده بود درباره ی فیلمش توضیح داد :« قصد من در این فیلم ترکیب سینمای اجتماعی و انتزاعی بود . من می‌خواستم این ترکیب را تجربه کنم در همه‌ی زمینه‌های فیلم مخصوصا میزانسن و قاب بندی ، قبول دارم که وقتی تجربه می‌کنیم درصد خطا بالا می رود اما من نمی‌توانم تجربه نکنم چرا که در این صورت چیزی به من و سینما اضافه نمی‌شود . به نظرم معضل امروز سینمای ایران این است که جسارت تجربه کردن کم شده است .»
علائی در تأیید حرف‌های کارگردان گفت : « فیلمساز خوب بعد از ساخت چند فیلم نباید در یک سبک و لحن ثابت باقی بماند ، او باید تجربه کند و الگو شود امینی از این دست آدم هاست . »
در ادامه علائی از کارگردان خواست در مورد استفاده از فاصله گذاری برشتی در این فیلم توضیح دهد . امینی با اشاره به تاریخچه‌ی فاصله گذاری برشت که در سال های بعد از جنگ جهانی دوم به وجود آمده و برای احساساتی نشدن مردم در آن زمان شکل گرفت ادامه داد : « یکی دیگر از المان‌های کار فاصله گذاری، این است که به تماشاگر بگوییم چه اتفاقی قرار است رخ دهد و تو با عقلت ببین این اتفاق چگونه و به چه شکلی می افتد .»
او مثالی از مسافران بیضایی زد و به صحنه‌ای که زنده یاد هما روستا در جلوی دوربین می‌ایستد و می‌گوید :«ما به تهران می‌رویم اما هرگز به آنجا نمی‌رسیم »اشاره کرد و آن را نمونه‌ی خوبی برای استفاده از فاصله‌گذاری در سینما دانست‌.
امینی با اشاره به اینکه در مقوله ی فاصله گذاری شما نباید هیچ حسی داشته باشید توضیح داد  تأکید صددرصدش در فیلم این بود که تماشاچی درگیر احساسات نشود و با عقل فکر کند ، فیلم را ببیند . او با شنیدن نظرات حضار به این موضوع اشاره کرد که به نظرش تا حدودی در ساخت این فیلم موفق بوده چرا که فیلم حس خاصی را به بیننده ارائه نمی‌دهد .
علیرضا امینی افزود:« تلاش بر این بود که در  دلتا ایکس ، ببینیم چگونه سیاوش که دروغ نمی‌گوید تبدیل می‌شود به کسی که دروغ می‌گوید و درحالیکه بیننده می‌داند که او دروغ می‌گوید.»
کارگردان «هفت دقیقه تا پاییز» و «انتهای خیابان هشتم» در ادامه به سینمای هیچکاک اشاره کرد  :«هیچکاک ۵۴ فیلم ساخته اما حدود ده تای آنها مطرح و مهم است این نشان می دهد او در بین ساخت فیلم‌های مطرحش در حال تجربه کردن است بعد که تجربه‌هایش به بلوغ می‌رسند فیلم‌های خوبی می‌سازد و این چیزی است که در ایران وجود ندارد ، برای همین است که وقتی فیلمسازی کارش خوب است ما مرتب توقع مان از او بالا تر می‌رود این درست نیست فیلمساز باید تجربه کند تا فیلم های خوبی بسازد . »
امینی در ادامه گفت :«من خوب بلدم اشک تماشاچی را در بیاورم نمونه‌اش فیلم هفت دقیقه تا پاییز اما در این فیلم نمی‌خواستم تماشاچی درگیر احساسات شود.» سپس او به استفاده از حضور بچه در فیلم‌هایش اشاره کرد و توضیح داد : «در بیشتر فیلم‌هایم وقتی می‌خواهم از معصومیت حرف بزنم المان بچه را در فیلم‌هایم می‌گذارم ، به نظرم وقتی آدم‌ها معصومیتشان را از دست می‌دهند گناهانشان شروع می شود . اول این فیلم هم با از بین رفتن بچه‌ی رضا و پری شروع می شود.»
در ادامه منتقد برنامه با اشاره به نمونه‌ی دیگری از فاصله گذاری برشتی در این فیلم گفت : « ما با هیچ‌کدام از شخصیت‌های این فیلم احساس همدلی نداریم حتی ما در این فیلم قاب‌های زیبایی هم نمی بینیم .»
امینی در تأیید حرف های علایی اشاره کرد همه‌ی این‌ها عمدی است همانطور که می دانید تحصیلات من بازیگری است و من خوب بازی را می‌شناسم اگر می خواستم می‌توانستم با همین بازیگران در این فیلم اشک شما را در بیاورم اما این چنین نشده چون در پس بازی بازیگران ، قاب بندی‌ها و … چیزی نهفته است و قصد دیگری داشته‌ام.»
او در پاسخ به اینکه فیلمش شبیه فیلم درباره‌ی الی ( اصغر فرهادی ) است توضیح داد :«همه روز اولی که خواستم این فیلم را بسازم همین را گفتند اما من گفتم این فیلم را می‌سازم چون می خواستم تجربه کنم ، این کار را برای تجربه‌ی چیزی که قلبا ً فکر می‌کردم درست است انجام دادم.»
امینی در ادامه به ضعف‌های فیلمش اشاره کرد  :«قطعا ً نگارش فیلمنامه ضعف دارد اگر می‌خواستم دوباره این فیلم را بسازم داستان رضا و پری را پر رنگ‌تر روایت می‌کردم چرا که به نظرم قصه‌ی جذاب‌تری دارند.»
کارگردان دلتا ایکس در پاسخ به یکدست نبودن بازی بازیگران مخصوصاً افسانه‌ی پاکرو در نقش بیتا اشاره کرد :«بازیگر دیگری برای این نقش انتخاب شده و با گروه تمرین کرده بود اما در شب قبل از رفتن جلوی دوربین برایش اتفاقی پیش آمد و نتوانست بیاید برای همین ما مجبور شدیم بازیگر را در آخرین لحظات عوض کنیم.»
در پایان جلسه علی علائی گفت : ” سخت ترین کار در سینما قضاوت نکردن است فراموش نکنیم که بیشتر کارگردانان در فیلم‌هایشان قضاوت می کنند اینکه کسی مثل علیرضا امینی در فیلمش قضاوت نمی‌کند قابل تقدیر است .» سپس او از تشکیل این جلسه ی نقد که فیلم را به چالش کشید از همه ی حضار تشکر کرد.

علیرضا امینی (1)

عکس: دامون درخشانی

برچسب‌ها: