هنر و تجربه -قاسم فتحی : عصر روز شنبه ۱۰ بهمن جلسه نقد و وبررسی فیلم«موقت» با حضور امیر عزیزی(کارگردان) و علی علایی(منتقد) در سینما هویزه مشهد برگزار شد.

در ابتدای این جلسه عزیزی درباره تجربه دستیاری در کنار بزرگان سینما صحبت کرد و گفت:« چهار، پنج سال پیش بود که فیلمنامه«موقت» را نوشتم. سه سال پیش درخواسیت پروانه ساخت دادیم ولی رد شد. مجدد پارسال درخواست دادیم که پذیرفته شد و ما کار را شروع کردیم.دوازده سیزده تا هم فیلم کوتاه و مستند ساختم به هر حال هر دستیاری یک روز آرزو دارد فیلم بلند خودش را بسازد.»
 توقع چنین فیلم خوبی را برای کار اول نداشتم
علایی بدون هیچ توضیح اضافه‌ای سراغ فیلمنامه اثر رفت:« یکی از سوالاتی که نوشته بودم این بود که بپرسم امیر بالاخره کجاست و چرا خبری از او نیست و اساسا وقتی لادن می‌رود مغازه سوپری باز هم مشخص نمی‌شود که بردنش، یا حفاظت ارتش و نیروی انتظامی او را برده‌اند و بخش اول فیلم کمی گنگ است. از طرف دیگر باید بگویم که فیلم«موقت»فیلم خوبیست و راستش بدون رودربایستی باید بگویم که من از امیر عزیزی توقع چنین فیلمِ خوبی برای کار اولش نداشتم. فکر می‌کردم در فیلم دوم یا سومش به نقطه قابل قبولی می‌رسد. خب امیر دستیاری کرده و دستیاری‌های خوبی هم کرده است. به هر حال کار کردن با کیانوش عیاری خودش یک دانشگاه است. ولی  به عنوان فیلم اول نمره قابل قبولی می‌گیرد اما نمی‌خواهم بگویم که شاهکار است.»
فیلم مقدمه‌چینی گنگی دارد
علایی به نحوه آغاز فیلم هم اشاره کرد :«اول این را بگویم که فیلم، فیلم قصه نیست. فیلم، فیلمِ موقعیت است. ما وقتی درباره قصه حرف می‌زنیم لزوما درباره روایت حرف نمی‌زنیم و بالعکس. این فیلم در روایتش برای این‌که برسد به بحران زنانه‌ای که خانم‌ها باید حلش کنند و فیلم تمرکزش را روی آن می‌گذرد، مقدمه‌ای می‌چیند که آن مقدمه‌چینی گنگ است. در واقع خیلی سهل‌انگارانه ما بعد از پانزده دقیقه وارد روایت زن‌های خانه می‌شویم. این زن‌ها به نوعی در روایت چیده می‌شوند که فیلم در مواجه با مردها این چینش را ندارد. شما نگاه کنید به جز شخصیت بابک کریمی که نقش خیلی فرعی است، امیر را که فقط اسمش را می‌شنویم و کمی از سابقه و مسائلی که با بیتا دارد، احمد را هم فقط اسمش را می‌شنویم، علی که فقط یک صداست تصویری هم از او نمی‌بینیم. پسر همسایه بالایی هم که در اسباب کشی کمک می‌کند با اسکایپ با بقیه ارتباط برقرار می‌کند یعنی فیلم‌ساز به نوعی همه مردها را حذف می‌کند تا زودتر روی بحرانی که زن‌ها باید با آن دست و پنجه نرم بکنند،متمرکز شود. این شتاب زدگی به پایان فیلم صدمه می زند.»
تکنیک فیلم خیلی خوب بی‌ثباتی را نمایش می‌دهد
علایی درباره نام‌گذای فیلم هم عنوان داشت: «از آن‌جا که نام هر فیلم به نظر من کلیدی برای ورود به فیلم است، دقیقا این ناپایداری زندگی آدم‌هایی از این دست و همیشه در موقعیت‌های متغییر بودن و در ثبات نبودن را به خوبی نشان می‌دهد. که این مورد در میزانسن خانه و موقع اسباب‌کشی کاملا دیده می‌شود.»
او همچنین در ادامه درباره بخشی از تمهیدات ساختاری گفت: « در فصل‌هایی از نمای نقطه نظر استفاده شده است. در این «کانسِپت» شما انگار کسی را در خانه‌ای جا گذاشته‌اید مثل همه ما که وقتی از جایی می‌رویم و قسمتی از خودمان را آن جا می‌گذاریم. این نمای نقطه نظر در فیلم هم‌چون تکه های جاگذاشته همه آدم‌های خانه است که خودش را به تماشاگر نشان می‌دهد. برای همین طی بحث‌هایی که نازنین فرهانی و نگارجواهریان و پگاه آهنگرانی شکل می‌گیرد به عمد از شات و ریورشات پرهیز شده است. در واقع این تمهید همان نمای نقطه‌نظری است که قرار است در خانه جا بماند.
از طرف دیگر این فیلم به خاطر معمایی بودنِ ناخودآگاه قصه‌گو هم هست. در واقع این همان نگاه مینیمالیستی در فیلم‌های موقعیت محور است که از یک مسئله خیلی جزئی شروع می‌شود و کم کم به مسئله ای بزرگ تبدیل می‌شود. اینجا هم با یک اسلحه شروع می‌شود ولی در خلال کشمکش‌ها و دعواها می‌فهمیم که چه ماجراها و گذشته‌هایی وجود دارد.»
هیچ عملی توی فیلم اتفاقی نبوده است
امیر عزیزی هم در ادامه گفت: «درباره زنانگی این فیلم باید بگویم که من پنج خواهر دارم و توی یک خانواده زنانه بزرگ شدم. در مورد نشان دادن بحران ،بیتا از بحرانی که اهام گرفتارش است عبور کرده . من با این تقسیم‌بندی جلو می‌رفتم. من به عمد شات وریورشات نگرفتم تا در تدوین از آن استفاده نکنم.از طرف دیگر لغزش‌های زبانی که شما در فیلم دیدید از ابتدا در فیلمنامه هم بود و هیچ کدام از آن‌ها اتفاقی نیست. موقت موقعیت محور به این معنی نیست که قصه تعریف نمی‌کند،بلکه ما داریم به هر حال داستان هر کدام از کاراکترها را می‌بینیم.  من اولین فیلم سینمایم را در آستانه سی سالگی ساختم بنابراین می‌دانم که اشکالات زیادی دارم و درباره قصه‌پردازی باید بیشتر کار کنم. سعی کردم در فیلم جدیدم این اشتباهات را به حداقل برسانم. درست است که من دستیاری بزرگانی مانند آقای عیاری را کرده‌ام ولی دلیلی نمی‌شود که مانند این عزیزان فیلم بسازم. من با این فیلم دوست داشتم کار ارجینالِ خودم را ارائه کنم و شبیه هیچ کس دیگری نباشم و دارم تلاش می‌کنم که به این مهم برسم.»
وی درباره موسیقی فیلم هم گفت:« این اولین تجربه آقای خیام، که موزیسین خیلی معروفی هم هستند، در ساخت موسیقی یک فیلم بلند سینمایی است.  این موسیقی در شرکتی(کوارتتکُرنوس) در کالیفرنیا ساخته شد که  با بهترین کارگردان‌های دنیا کار کرده  و برای بهترین فیلم‌هایشان موسیقی ساخته است. شرایطمان را برایشان ایمیل زدیم و آن‌ها خواستند که فیلم را ببینند و بعد هم قبول کردند که این کار را بکنند. امیدوارم چند ماه دیگر موسیقی فیلم هم منتشر می‌شود.»

امیر عزیزی  - مشهد (1)

عکس: محمد حسن صلواتی

برچسب‌ها: