هنر و تجربه:به گزارش روابط عمومی برنامه سینمای ایران، برنامه سینمای ایران پنجشنبه ۲۹ بهمن ماه میزبان ناصر هاشمی (بازیگر فیلم برادرم خسرو) و احسان بیگلری (نویسنده و کارگردان فیلم برادرم خسرو) و مجتبی راعی و ابوالحسن داوودی بود که توضیحاتی را درباره نحوه داوری‌های سی و چهارمین جشنواره فیلم فجر دادند.

شهاب حسینی برادرانه پای فیلم ایستاد
در ابتدای برنامه احسان بیگلری کارگردان و نویسنده فیلم «برادرم خسرو» گفت: «یادم می‌آید ابتدا می‌خواستم فیلمی با قصه‌ای دیگر بسازم که فیلم‌نامه را نزد سعید ملکان بردم، خواند و به من گفت این فیلم‌نامه را نساز و این حرف من را به شدت افسرده کرد اما متوجه شدم همین مخالفت ملکان من را به جایی رساند که متوجه شدم خودم را چگونه در سینما پیدا کنم.»

او ادامه داد: «همان شب قصه جدیدی به ذهنم رسید که از آن به بعد همراه با پریسا هاشم پور، همسرم فیلم‌نامه را کامل کردیم. با ساخت این فیلم می‌خواستم از فضای فیلم‌های اجتماعی بیرون بیایم و وارد درام روانشناختی شوم. صد دردصد از فیلم راضی نیستم اما تلاش کردم تا فیلم قابل قبولی بسازم بعد از ۵ ماه فیلم‌نامه کامل شده را به سعید ملکان دادم که خواند و تایید کرد و گفت بسازید.»

وی با اشاره به بداهه گویی نیز ادامه داد: «وقتی بازیگری مانند شهاب حسینی را داری که سعی می‌کند فضا را زنده کند و یا ناصر هاشمی که بازیگری تئاتری بود سعی می‌کردم در جاهایی منعطف باشیم و در جاهایی که بداهه صحیح کمک می‌کرد، استفاده می‌کردیم.»

کارگردان فیلم«برادرم خسرو» یادآور شد: «شهاب حسینی زمینه ساز ساخت این فیلم بود که کمک زیادی به ساخت فیلم کرد و برادرانه پای این فیلم ایستاد ضمن اینکه دستمزدی هم برای حضورش در این فیلم نگرفته است.»

او درباره لوکیشن فیلم نیز گفت: «از لوکیشن‌های آپارتمانی با فضای سرد خسته شده بودم و می‌خواستم در خانه‌ای بزرگ و گرم باشد و خانه تنگ و تاریکی را برای خسرو درنظر نگیریم. دفتر شهاب حسینی جایی بود که طبقه بالای آن منزل یک خانم بود که به پیشنهاد شهاب آن را دیدیم و به عنوان لوکیشن انتخاب کردیم.»

بیگلری همچنین خاطرنشان کرد: «در فیلم سینمایی «درباره الی» دستیار اصغر فرهادی بودم همچنین چند فیلم هم در کنار کیومرث پوراحمد بودم که تجربه‌های بسیار خوبی بود.»

بیگلری با بیان اینکه بخش سخت سینما مدیریت کردن است ادامه داد: «تمام ۴۵ شب فیلم‌برداری من تنها ۵ شب به منزل رفتم زیرا مسئولیت سنگین بود و احساس می‌کردم که باید جواب سرمایه دیگران را بدهم و قدر این نعمت را بدانم. به نظرم سینما بسیار حرفه سختی است و مطمئن هستم فیلم بعدی از این هم سخت‌تر است.»

سیاه و سفید را دوست ندارم
ناصر هاشمی گفت: «وقتی فیلم‌نامه را خواندم نظراتی داشتم که به نویسنده فیلم گفتم و با بیگلری بحث‌های زیادی داشتم که مقداری از آن پذیرفته شد. نمی‌دانم اگر باقی نظراتم در فیلم اعمال می‌شد آیا فیلم بهتر می‌شد یا نه؟ اما می‌توان گفت فیلم‌نامه به گونه‌ای است که مخاطب را تا انتها با خود همراه می‌کند.»

او درباره لوکیشن فیلم نیز گفت: «لوکیشن اثر زیادی بر روی مخاطب خواهد داشت به نظرم باید بر روی این نکته دقت زیادی شود.»

بازیگر فیلم «برادرم خسرو» ادامه داد: «بعد از سریال «روزگارغریب » دیگر نقش پزشک را قبول نکردم زیرا بعد از آن سریال در بین مخاطبان این انتظار پیش آمده بود که باید نقش‌های پزشک و مهندس را قبول کنم و من به دلیل اینکه می‌خواستم در این نقش کلیشه نشوم، نپذیرفتم.»

هاشمی با بیان اینکه داستان‌های روانشناسی در فیلم را دوست ندارد، گفت: «دوست داشتم فیلم‌نامه کلیت داشته باشد و با هردو شخصیت در فیلم همذات پنداری شود. سیاه و سفید را دوست نداشتم و فکر می‌کردم هرچه کلی‌تر باشد در ذهن ما بیشتر می‌ماند تا موقعیت‌ها را بهتر بفهمیم. به نظرم این دو شخصیت که یکی به سمت سنگ دلی و یکی به سمت ساده دلی برود از ماندگاری فیلم کم می‌کند.»

باید خارج از نام‌ها زبان سینما را درک کنیم
در بخش دوم این برنامه ابوالحسن داوودی گفت: «امسال در سینمای ایران برای من بدعت جدیدی بود زیرا آثاری را جوان‌ها به سینما آورده بودند که من را به شدت خوشحال کرد و البته کمی نگران. نگران از اینکه نسل من که با انقلاب کارش را شروع کرده باید سعی کند تا از قافله عقب نماند باید تلاش کنیم تا زبان جدیدی که در سینما جاری شده را خوب بفهمیم و گرنه می‌بازیم.»

او با بیان اینکه امروز تکنولوژی کار را ساده‌تر کرده او باید آن را پذیریم ادامه داد: «خصوصیت اصلی تکنولوژی جدید این است که کاربرد سینما را راحت تر کرده است اما اشکالش این است که برخی ها نمی‌خواهند از یک قالب خارج شوند. باید بپذیریم که این نسل بزرگ و ما پیر شدیم و اگر امروز می‌خواهیم برای رده ۱۰ تا ۴۰ سال فیلم بسازیم باید به زبان جدید توجه داشته باشیم زیرا این جزئی از تکنیک کار است.»

داوودی درباره داوری‌های سی و چهارمین جشنواره فیلم فجر نیز گفت: «امسال جشنواره فیلم فجر عاقلانه‌ترین و جذاب‌ترین شکل داوری را داشتند زیرا از همه طیف‌های فکری درکنار هم بودند و قطعا اگر۷ آدم که ۳۰ سال در کنار هم زندگی کرده بودند نمی‌توانستند بدین شکل عمل کنند.»

«ابد و یک روز» و «ایستاده در غبار» داوری را آسان کرد
داوودی ادامه داد: «چیزی که از همان ابتدای داوری برای همه ما اهمیت داشت این بود که در این داوری ها به حواشی کاری نداشتیم و مشخصا هنر صنعت سینما را داوری کردیم و کاری هم به پیامدهای آن نداشتیم و از همان ابتدا محمد حیدری و حجت الله ایوبی نیز این موضوع را پذیرفتند. باید توجه داشت که موقعیت فکری و جایگاه این داورها به گونه‌ای بود که از هرگونه جناح سیاسی و … دور بودند به همین دلیل بهترین دوره داوری در جشنواره فجر را گذراندم.»

داوودی در ادامه خاطرنشان کرد: «در ابتدا پیش بینی می‌کردم داوری سختی داشته باشیم اما وقتی فیلم ابد و یک روز و ایستاده در غبار را دیدم خیالم راحت شد. باید توجه داشت که جشنواره فیلم فجر خط گذاری و ریل گذاری سینما را نشان می‌دهد. چیزی که امسال نشان می‌داد اینکه زبان و نسل جدید باید درک شود و نسل من باید از فضای تابوی سلطه اسم‌ها خارج شود. یعنی با نام کارگردان‌ها حق کسی ضایع نشود.»

او همچنین گفت: «اختلاف فیلم « ابد و یک روز» و «ایستاده در غبار» با سایر فیلم‌ها بسیار فاحش بود ضمن اینکه در داوری‌های امسال بسیار زیاد به ساختار فیلم‌ها فکر کردیم و تفاوت زبان و موضوعی مطرح می‌کرد که با نسل امروز ارتباط برقرار کرد. تاثیراتی که ایستاده در غبار در نسلی که اصلا جنگ را ندیده بود تاثیر شگرفی بود و این به نظرم سینما است.به همین دلیل از این جهت که این جشنواره توانست فضا را جا بندازند که باید خارج از نام‌ها زبان سینما را درک کنیم و فاصله‌ها را کم کنیم.»

صدا و سیما نگاهش به سینما جناحی است
داوودی با بیان اینکه مشکل جشنواره فیلم فجر در تعریف آن است، گفت: «جشنواره فیلم فجر جشن آیینی در دهه فجر است و نتوانسته تعریف مشخصی به عنوان جشنواره داشته باشد. در جشنواره فیلم فجر هر فردی یک توقعی دارد به همین دلیل هم هر سال با حواشی همراه است. این توهم  توطئه‌ای که درباره جشنواره است موجب می‌شود تا جشنواره در موقعیت اصلی خود تعریف نشود.»

داوودی با بیان اینکه جشنواره فجر سال ها از بی تعریفی رنج می برد، ادامه داد: «فایده مسابقه در جشنواره این است که فیلم‌ساز باور می‌کند که دیده شده است و این دیده شدن بسیار مهم است. به عنوان مثال، در مورد فیلم‌های امسال یک یا دو فیلم‌ساز اول کار ویژه‌ای ساختند که اگر توسط داوران دیده نمی‌شد موجب سرخوردگی آن می‌شد.»

او ادامه داد: «تعداد فیلم‌هایی که در طول سال تولید می‌کنیم میزانی که خروجی داریم عملا با ۵۰  سینمای قابل قبولی که داریم  که فیلم‌ها نمایش داده می‌شود و برای این ۵۰ سینما هم از نظر اطلاعات دادن به مخاطب خصاصت می‌کنیم. برخی فیلم ها مخاطب دارند اما اطلاع رسانی فیلم‌ها دقیق نیست.»

داوودی افزود: «صدا و سیما انحصاری است و اغلب اوقات نگاهش به سینما ملی نبوده و جناحی بوده است. باید متوجه شده باشد که وقتی یک شبکه دم دستی به راحتی می‌تواند جریان سینما را پیش ببرد برای تلویزیون خوب نیست که عقب بماند و توجه داشته باشد که سینما و رسانه ملی می‌توانند به هم کمک و همدیگر را کامل کنند و امیدوارم رفاقت بین سینما و تلویزیون روزی به وجود آید.»

او با بیان اینکه هیچ وقت به سینما به عنوان حرفه نگاه نکردم گفت: «به نظرم خیلی خوب است تا از همان ابتدا که فیلم‌سازی قرار است فیلمی بسازد از او سوال شود که چرا می‌خواهی چنین فیلمی را بسازی و برای موضوع مورد نظر تا چه اندازه دغدغه داشتی.»

خودسانسوری‌های نسل ما بیشتر است
راعی گفت: «نسل ما با محدودیت‌های زیادی رشد کرده است و هر سال خودسانسوری های درونمان را بیشتر کردیم. در مورد موضوعاتی که انتخاب می‌کنیم هم باید توجه داشته باشیم که کلیشه نباشد زیرا اگر کلیشه شود که دیگر جذابیتی ندارد بنابراین کلیشه‌های ذهنی‌مان چارچوب‌هایی در ذهن خودمان پیدا کرده و دیگر خوب فکر نمی‌کند اما جوان‌های امروز رها هستند و متوجه کلیشه‌های ذهنی ما نمی‌شوند. فیلم‌ساز جوان امروز رفته تحقیق کرده و فیلمش را می‌سازد اما ما زمانی که می‌خواهیم فیلم بسازیم با نبایدهایی مواجه هستیم.»

او درباره داوری‌ها نیز گفت: «بیشتر جایزه‌ها بیشتر از ۵ رای داشتند البته تعدادی هم ۷ رای داشت. داوری سختی‌اش این است که باید با یک معیارهای تخصی داوری کنید در حالیکه فیلم‌ها ممکن است خارج از داوری رنگ و بوی دیگری داشته باشد. آیا همه آن فیلم‌ها باید انتظار داشته باشند که همه آن‌ها در داوری هم رای آورد؟ ما به عده‌ای گفتیم بیایند و نظرات تخصصی درباره فیلم بدهند. مهم این است که با شرافت انجام داده باشند من فضای داوری را بسیار سالم دیدم.»

راعی با بیان اینکه داوری سخت بود زیرا فشارهای حاشیه‌ای زیادی داشتیم افزود: «سلامتی که داروها در برخوردها داشتند موجب آسانی کار می‌شد. زمانی که فیلم‌ها خوب هستند داورها هم روی خوب بودن آن می ایستند. خوشبختانه ترکیب داورها به گونه‌ای بود که نمی‌شد بگوییم سخت است چون داوری‌ها صادقانه بود به همین دلیل هم راه درست زود پیدا می شد.

اگر« ابد و یک روز» نبود کار داوری سخت می‌شد
راعی ادامه داد: «اگر« ابد و یک روز» نبود کار ما سخت تر می‌شد. جالب است که عده‌ای می‌گفتند روی این فیلم فضاسازی شده است عده‌ای می‌گفتند شما فیلم بادیگارد را رد کردین تا حاتمی کیا مظلوم بماند درحالیکه چنین نبود. فکر می‌کنم اگر این حرف‌ها را کنار بگذاریم و اگر همه کسانی که کشور را دوست دارند اجازه دهند فرهنگ درگیر هدف‌های سیاسی نشود، به نفع همه است.»

راعی درباره مسابقه‌ای بودن جشنواره نیز گفت: «زمانی که سینما نبضش آرام می‌تپد همین جشنواره موجب تند شدن نبض سینما شده است. بنابراین مسابقه باید باشد به شرط آنکه داوران آن مستقل و کارشناس باشد. همه کسانی که این کشور را دوست دارند و فکر می‌کنند مردم باید فیلم‌های ایرانی ببینند باید به سینما کمک کنند.»