هنروتجربه – سوگند نیازمند: با نزدیک شدن به پایان سال، آخرین جلسه نقد و بررسی فیلم‌های گروه هنروتجربه در سال ۹۴ به فیلم «موقت» ساخته امیر عزیزی اختصاص داشت. این جلسه عصر روز یکشنبه (۱۶ اسفند) با حضور کارگردان، حسن آقاکریمی (تهیه‌کننده) و علی علائی به عنوان منتقد برگزار شد.

علی علائی به عنوان مقدمه به فیلم‌هایی که در گروه هنروتجربه به نمایش درمی‌آیند، پرداخت:«موفقیت اکران در گروه هنر و تجربه باعث شده برخی فیلم‌ها در این گروه به نمایش دربیاید که واقعا فیلم‌های تجربی به حساب نمی‌آیند و از آن جایی که جریان اصلی اکران نتوانسته جایی برای اکران این تجربیات پیدا بکند، آن‌ها در مجموع تجربیات هنری و به نوعی ساختارشکنی در جریان اصلی محسوب می‌شود. این اتفاق در سی‌وچهارمین جشنواره فیلم فجر هم افتاد و به نظرم هیات انتخاب فیلم‌هایی را که نتوانست در بخش سودای سیمرغ جای دهد را به هنروتجربه آورد. تاکید من بیشتر بر این موضوع است که موفقیت گروه هنروتجربه سبب این موضوع شده‌است اما باید مراقب باشیم که اگر کسی نتوانست فیلمش را اکران کند به هنروتجربه پناه نیاورد و این مساله تبدیل به پاشنه آشیل نشود. من راجع به «موقت» هم کاملا مطمئن نیستم، چون بسیار به تولیدات حرفه‌ای نزدیک است. به هرحال کارگردانی که سال‌ها دستیاری می‌کند و با عوامل مختلف ارتباط دارد، با بازیگران بزرگ برای ایفای نقش در فیلمش ارتباط برقرار می‌کند و سرمایه جریان اصلی به آن تزریق می‌شود، صددرصد نمی‌تواند تجربی باشد. به نظرم حضور بازیگر چهره در فیلم‌های تجربی چندان ضروری نیست، همان‌طور که عباس کیارستمی که یکی از کارگردانان سبک تجربی است، در اکثر ساخته‌هایش لزومی بر حضور بازیگر چهره نمی‌بیند یا به‌طور مثال فیلم‌هایی چون «ماهی و گربه» و «پرویز» که در ساختار تجربی‌شان هیچ تردیدی نیست، بازیگر چهر‌ه‌ای ندارند و در یک سال اخیر در گروه هنروتجربه فروش خوبی هم داشته‌اند.»

نشست نقد موقت

حسن آقاکریمی نیز در ادامه صحبت‌های علائی اضافه کرد: «البته چون مختصات فیلم‌های هنروتجربه به درستی مشخص نیست ما شاهد نمایش فیلم‌های متفاوتی هستیم. فیلم‌های بسیاری واجد شرایط حضور در گروه هنروتجربه بودند که به درستی به نمایش درآمدند، البته فیلم «موقت» می‌توانست خارج از هنر و تجربه هم اکران بشود.»

در ادامه این جلسه امیر عزیزی پیرامون درباره سابقه فعالیت‌هایش در سینما توضیح داد: «من سال‌ها در سینما با کارگردانان بزرگی چون کیانوش عیاری و محمدحسین لطیفی کار دستیار کارگردانی کردم. البته آقای لطیفی مرا به دنیای سینما معرفی کرد و در فیلم «خوابگاه دختران» سمت تدارکات را داشتم، بعدش کارهایی مثل گریم و مدیر صحنه انجام دادم. وقتی وارد دنیای سینما شدم، خوب می‌دانستم به چه چیزی علاقه دارم و خیلی دوست داشتم فیلم‌سازی را تجربه کنم. به غیر از تجربه که برای هر هنری لازم است، سواد را هم باید پیگیری می‌کردم. از راه مطالعه و فیلم دیدن به این هدف هم رسیدم. چند سال گذشته، در سینما‌تک فیلم‌ها را می‌دیدم و هفته‌های فیلم را دنبال می‌کردم. این‌گونه با سینما بیشتر آشنا شدم و خمیرمایه این چند سال، در فیلم متجلی شد. با مزدی که بابت دستیاری می‌گرفتم، فیلم‌های کوتاهی چون «ابله»، «دو غذای سرد برای یک نفر» و… را ساختم و هرکدام را که به آقای عیاری نشان می‌دادم، نگاه می‌کرد و نمی‌پذیرفت، هرچند سرخورده می‌شدم اما علاقه‌ام اجازه نداد، عقب‌نشینی کنم.»

عزیزی علاقه‌ به نوشتن فیلم‌نامه را هم به عیاری نسبت داد: «چند سال بعد از همه این وقایع، روزی در حال دیدن سریالی بودم و به‌شدت جذبش شدم. منتظر تیتراژ شدم تا ببینم چه کسی فیلم را ساخته. بعد از پایان فیلم متوجه شدم نام سریال «هزار چشم» است و آقای عیاری نویسنده و کارگردان آن است. شروع کردم به تحقیق کردن و متوجه شدم آقای عیاری متولد اهواز است و مانند من جنوبی است. این‌گونه شد که به نویسندگی هم خیلی علاقه‌مند شدم پس باید بیشتر مطالعه می‌کردم.»

نشست نقد موقت

علائی در بخش دیگری از این نشست، بحث به حضور پررنگ زن‌ها در «موقت» را مطرح کرد: «محوریت فیلم زن‌ها هستند. حتی در پرداخت فیلم مخاطب با شخصیت‌های مرد قصه هیچ وقت روبه‌رو نمی‌شود، به جز شخصیت بابک کریمی که یک کاراکتر فرعی خارج از درام است، حتی امیر که مشکل اصلی از او ناشی شده را هم نمی‌بینیم و فقط نامش و ماجرایی که برایش اتفاق افتاده را می‌شنویم، یا از علی که در نروژ زندگی می‌کند فقط یک صدا می‌شنویم. در واقع ایجاد بحران و تلاش برای حل شدن آن توسط خانم‌ها انجام می‌گیرد، به خصوص نقش کلیدی الهام که آن را نازنین فراهانی بازی می‌کند و بسیار کنش‌گرتر از بقیه خواهران است.»

علائی در ادامه به نقش تاثیر گذار عنوان فیلم برای ورود مخاطب به جهان فیلم اشاره داشت: «نکته دیگر نام فیلم است. حقیقتا با نام فیلم می‌توان به جهان آن ورود کرد. «موقت» یک نوع بی‌ثباتی و تعلیق را به مخاطب انتقال می‌دهد. ما در این تعلیق پرداخت‌های سینمایی و به تبع آن حرکات دوربین منطبق با پرداخت را می‌بینیم. دوربین در فیلم به گونه‌ای است که گویی با رفتن همه یک نفر در خانه می‌ماند و به تعبیر خود کارگردان وقتی از یک خانه‌ای می‌رویم، نیمی از ما آنجا می‌ماند. ترجمان این حس‌ها با استفاده از ابزار سینما در واقع آن اتفاق باشکوه است که ما از آن به‌عنوان سینما یاد می‌کنیم. در واقع سینما این است که یک متن را طوری پرداخت کنی که مخاطب با آن همذات‌پنداری کند و بخشی از متن شود.»

نکته دیگری که در این نشست از سوی کارگردان فیلم مطرح شد، مرتبط با نوع مخاطب فیلم موقت بود:«از زمان پیش‌تولید «موقت» که چندین ماه درگیر تهیه سرمایه فیلم بودیم؛ همیشه در صحبت‌هایمان با آقای آقاکریمی، می‌دانستیم،در حال ساختن فیلمی هستیم خارج از عرف انبوهی از مخاطب و خوب می‌دانستیم که این فیلم کاملا سلیقه‌ای است. نوع روایت و ساختار فیلم در مخیله مخاطب عام نمی‌گنجد و این ویژگی به معنای خوب بودن یا بد بودن فیلم نیست. اما متاسفانه ما در حال حاضر با سلیقه، خیلی تند برخورد می‌کنیم و طبیعتا مخاطب از این نوع فاصله می‌گیرد. من با علم به همه این اتفاقات به سراغ چنین ساختاری رفتم. اما با همه این‌ها فیلم «موقت» درست همان‌گونه که در ذهنم بود، ساخته شد و می‌دانستم بعد از اکرانش چه اتفاقاتی قرار است، بیافتد.»

نشست نقد موقت

در آخر جلسه آقاکریمی نیز به اصول کاری‌اش برای ساخت «موقت» اشاره کرد: «من در سینما تجربی فعالیت‌هایی داشته‌ام و امیر را هم از سریال «روزگار قریب» می‌شناختم. او بسیار جوان پرشور و انرژی‌ای است. وقتی فیلم‌نامه‌اش را آورد خیلی خوشم آمد و همان‌طور هم که گفت ما انتظاری برای استقبال مخاطب عام نداشتیم، چون رگه‌هایی از تجربه‌گرایی در آن بود اما به نظرم «موقت» پتانسیل آن را داشت که شاهکار شود و تاسف من از این بابت است که امیر گاهی لجاجت کرد زیرا باید بخشی از تجربه‌اش را برای فیلم بعدی‌اش می‌گذاشت اما متاسفانه این‌گونه نشد. من تنها ایرادی که می‌توانم به او بگیرم این است که کمی در فضای فیلم کوتاهش ماند.»

عکس:یاسمن ظهورطلب