هنروتجربه – سوگند نیازمند:  جلسه نقدو بررسی فیلم «آمین خواهیم گفت» به کارگردانی سامان سالور که پس از پنج سال سرانجام در گروه هنروتجربه به نمایش درآمدعصر دیروز (۲۲ فروردین) در خانه هنرمندان ایران برگزار شدو در این جلسه سامان سالور ، ساسان سالور (تهیه‌کننده و مجری طرح)، حسین قورچیان (صداگذار)، آزاده زارعی و علیرضا مهران (بازیگران) و جواد طوسی (منتقد) حضور داشتند.

در ابتدای این جلسه جواد طوسی با اشاره به وقفه طولانی اکران فیلم، به تاثیر این مساله بر روند فیلم‌سازی کارگردان پرداخت:« فیلم سامان سالور که در جشنواره بیست‌وهشتم فیلم فجر به نمایش درآمد، فرصتی برای اکران عمومی پیدا نکرد و بعد از آن سال‌ها گروه هنروتجربه تبدیل به محملی برای اکران این‌گونه فیلم‌ها شد. نکته‌ای که می‌خواهم مطرح کنم تطبیق تاریخی فیلم‌سازی سامان سالور است، زیرا فیلم «تمشک» نیز در شرایط نامساعدی اکران شد. جدا از بیان سینمایی مورد نظر ایشان، نقاط پر از انقطاع در فیلم‌سازی، انرژی یک کارگردان با انگیزه را به ناگاه تحت‌الشعاع شرایط قرار می‌دهد و این انزوا در آثار سالور مشاهده می‌شود. اگر واقع‌بینانه نگاه کنیم کارگردانانی چون سامان سالور در یک بایکوت فرهنگی قرار دارند. از یک جنبه دیگر با سماجت ایشان و عدول نکردن از خواستگاه مورد علاقه‌شان، می‌توانند قواعد بازی را رعایت بکند و شرایط نابه‌سامان را پشت سر بگذارد. «آمین خواهیم گفت» به نوعی بازگشت به سینما مورد علاقه سامان سالور است، البته نه به شکل تکامل یافته. فیلم «چند کیلو خرما برای مراسم تدفین» به عقیده من یک سری نشانه‌هایی دارد که ما توانستیم آن‌ها را در آثار دیگر سامان سالور ببینیم. مانند فیلم «ترانه تنهایی تهران» که آدم‌های تنها و تک افتاده از جامعه را به تصویر می‌کشد. شناسایی چنین شخصیت‌هایی جاذبه‌های تیپیکال دارد و به هر حال یک نسبت فردی با دنیای خالق اثر دارد، در جامعه ما هنوز به وفور این آدم‌ها دیده می‌شوند.»

سامان سالور، نشست نقد آمین خواهیم گفت

سامان سالور در تکمیل صحبت‌های طوسی افزود:« قصه آمین خواهیم گفت، قصه دغدغه‌ها، تنهایی‌ها و شناخت حسن گرگر و اصغر فرشته است. از ابتدا قرار بود قصه حول محور این دو شخصیت و قادر قمی باشد. قرار بود قصه در روند فیلم‌نامه اتفاق بیافتد و تا جایی که می‌شد سعی کردیم این روند، روند درست و باورپذیری باشد. البته فکر می‌کنم قسمتی از ممیزی فیلم در اکران عمومی حتما تاثیرگذار است. در چنین فیلم‌هایی حتی یک سکانس شاید خیلی کلیدی باشد. این مساله کلیت ماجراست اما اگر بخواهم توضیح بیشتری بدهم شرایط هر جشنواره با تغییر مدیران هم تغییر می‌کند. «خواب تلخ» محسن امیریوسفی، «عصر جمعه» مونا زند، «طبقه دوم» بیژن میرباقری و «چند کیلو خرما برای مراسم تدفین» در زمان خود و در جشنواره زمان خود به نوعی کنار گذاشته شدند. امسال بعد از تثبیت دولت آقای روحانی شرایط بهتر شد. همین فیلمی که در جشنواره امسال حضور داشت، با اینکه یک کارگردان جوان داشت که از مستندسازی و ساخت فیلم کوتاه به عرصه فیلم‌سازی بلند آمده بود و برای نقش‌‍‌های کوچک هم از بازیگران چهره استفاده کرده بود، مطمئنا به‌خاطر تلخی و گزندگی که داشت، مورد توجه واقع شد. راجع به وضعیت اکران هم باید بگویم آنقدر دلزدگی، خستگی و عدم توجه زیاد شده که همه انرژی را به سمت خود کشانده‌است. از این بابت گروه هنروتجربه تمرینی برای رسیدن به قله است. سینما ایران به گونه‌ای شده که برای تولید از شما فیلم‌نامه خوبی نمی‌خواهند. البته  امیدوارم که جوانان بدرخشند البته فقط به تک ستاره‌ها نمی‌توان امیدوار بود. نسل فیلم‌سازانی چون امیرشهاب رضویان، علیرضا امینی، محسن امیریوسفی، وحید موساییان و… خیلی تجربه‌گراتر بودند. در حال حاضر معیار همه‌چیز اکران و نمایش شده است و واقعا در سینمایی که پخش‌کننده زیادی ندارد و یک نفر به عنوان پدرخوانده تصمیم می‌گیرد، شرایط خوبی پیش نمی‌آید. حرف زیاد است اما واقعا امیدوارم که سینمای ایران به جایگاه واقعی خود برسد.»

آزاده زارعی که نقش «اصغر فرشته» را در فیلم سالور برعهده داشت، پیرامون ایفای نقش خود توضیح داد:« رشته من کارگردانی است و کار در پروژه آقای سالور اولین تجربه من در عرصه بازیگری بود. قبل از شروع بازیگری منشی صحنه در چند پروژه سینمایی بودم و آقای سالور یک شناخت دورادور از من داشتند. ایشان به من پیشنهاد بازی دادند و خواستند که حدود دو ماه روی صدایم کار کنم. من انگیزه این کار را داشتم و سعی کردم روی نقش کار کنم، حتی لباس‌های زنانه هم نمی‌پوشیدم و ایشان هم خیلی سخت‌گیری کردند. درنهایت آقای سالور خواستند که یک روز به عنوان پیک موتوری به دفتر ایشان بروم و اگر کسی متوجه نشد که مرد نیستم، از پس نقش اصغر فرشته برخواهم آمد که خوشبختانه هم موفق شدم. من بعد از دیدن فیلم «چند کیلو خرما برای مراسم تدفین» از ته قلبم آرزو کردم با آقای سالور و در فضای فیلم‌سازی ایشان حضور داشته باشم که خوشبختانه امکان‌پذیر شد.»

در ادامه جلسه علیرضا مهران دیگر بازیگر این فیلم، درباره فضای فیلم و ارتباطش با این نقش گفت:« حقیقتا خوشحال هستم فیلم‌سازانی چون سامان سالور به این باور رسیدند که در چند سال اخیر کار تئاتر ببینند، متاسفانه در دوره‌های گذشته چنین اتفاقاتی نمی‌افتاد. من سال‌های زیادی است که در عرصه تئاتر فعالیت می‌کنم و خوشحالم که آقای سالور کار من را دیدند و به من اعتماد کردند. در ابتدای امر به دلیل خاص و سنگین بودن نقش به آقای سالور گفتم مطمئن نیستم بتوانم این نقش را بازی کنم، اما نکته‌ای که وجود دارد این است که ما در تئاتر یاد گرفتیم خود را تمام و کمال به کارگردان بسپاریم و من سعی کردم این کار را بکنم و هدایت ایشان بسیار کمک کرد. درباره نقش باید بگویم تا حدودی شناخت نسبی به نقش داشتم زیرا در تئاتر مشابه آن را بازی کرده بودم. مانند نمایش «ساعت ۲۰» به کارگردانی سیدعلی موسویان و نمایش «وو» به کارگردانی تینو صالحی از آن جمله است. «آمین خواهیم گفت» پروژه بسیار سختی بود اما واقعا خوشحالم که با تیمی کار کردم که با همه سختی‌ها به هدف‌شان فکر می‌کنند و برای رسیدن به آن تلاش می‌کنند.»

ساسان سالور به عنوان یکی از تهیه‌کنندگان فیلم به آسیب شناسی ساخت فیلم‌های تجربی پرداخت:« به نظرم یک سری اتفاقات که برای فیلم‌هایی از این دست می‌افتد ربطی به فیلم‌ساز ندارد و به سلیقه مدیریت فرهنگی جامعه برمی‌گردد. ما باید آسیب‌شناسی کنیم که چرا چنین فیلم‌هایی در فرانسه مخاطب خاص خود را دارد و برگشت سرمایه هم وجود دارد اما در ایران چنین اتفاقی نمی‌افتد. البته با حضور سینمای هنروتجربه ما راه تازه‌ای را آغاز کرده‌ایم که این راه می‌تواند مخاطب‌سازی کند. ما برای ساخت «آمین خواهیم گفت» کار غیرقانونی انجام ندادیم و بعد از گرفتن پروانه ساخت فریم به فریم از آن تبعیت کردیم، اما ناگهان زمان گرفتن پروانه نمایش شورایی مطرح می‌شود که در آن اتفاق دیگری می‌افتد، این مساله کمی عجیب و ناعادلانه است. امیدوارم سینمای هنرو جربه در کنار سینما بدنه کشور هم جایگاهی برای چنین فیلم‌هایی داشته باشد، هرچند در سال‌های ابتدایی شاهد بازگشت سرمایه نخواهیم بود اما قطعا با گذشت سال‌ها و تبلیغات این اتفاق خواهد افتاد.»

نقدوبررسی آمین خواهیم گفت

حسین قورچیان،صداگذار فیلم هم در پایان این جلسه اضافه کرد:« خوشحالم که گروه هنروتجربه شکل گرفته است و من هم توانستم سهمی در ساخت فیلم‌های تجربی داشته باشم. در حال حاضر سه فیلم «خواب تلخ»، «احتمال باران اسیدی» و «آمین خواهیم گفت» فیلم‌هایی هستند که من در آن‌ها همکاری داشته‌ام. درست است که صداگذاری فیلم بخش فنی است اما دغدغه ما این است که یک فیلم خوب را کار بکنیم و این شرایط خیلی راحت فراهم نمی‌شود. ممنونم از سامان و ساسان سالور که به من اعتماد کردند تا  در «آمین خواهیم گفت» حضور داشته باشم.»

عکس: یاسمن ظهورطلب