هنروتجربه- بهزاد وفاخواه/ آرزو قربان‌پور: «قوچ‌ها» فیلم کوچکی است از کشوری کوچک و بسیار کم‌جمعیت در شمال اروپا. یک جزیره بسیار سرد و البته کشوری بسیار پیشرفته. ایسلند به خاطر دام‌پروری شهرت زیادی دارد اما اسم این کشور به خاطر سینما برده نمی‌شد. حالا «قوچ‌ها»ی سینمایی ایسلند شهرتی همپای قوچ‌های پروارش پیدا کرده‌اند. «قوچ‌ها» اولین بار در اردیبهشت سال گذشته در جشنواره کن و بخش نوعی نگاه این جشنواره به نمایش درآمد. فیلم نقدهای مثبت بسیاری گرفت و برنده جایزه اصلی این بخش هم شد. سفر بین‌المللی «قوچ‌ها» از همین‌جا شروع شد و بعد از یازده ماه فیلم به تهران و جشنواره جهانی فیلم فجر رسید. از عوامل «قوچ‌ها» بیورنی ماسی طراح صحنه این فیلم به ایران آمد و روز آخر هم جایزه اصلی جشنواره را برای گروه سازنده فیلم به ایسلند برد. در این گفت‌وگو ضمن توضیح نحوه فعالیت‌ گروه هنروتجربه، از او درباره چگونگی تولید فیلم در کشور کوچکی مثل ایسلند و همکاری‌اش در ساخت فیلم«قوچ‌ها» پرسیدیم.

کنجکاوم بپرسم آیا فیلم شما در ایسلند اکران شده‌است؟
هم در سینما و هم در تلویزیون ملی پخش شده است.

فیلم مورد توجه تماشاگران هم قرار گرفت؟ چون در جشنواره فیلم فجر از جمله فیلم‌های بود که مورد استقبال تماشاگران جشنواره قرار گرفت. ما انتظار نداریم به اندازه «مرد عنکبوتی» فروش داشته باشد، اما آیا فروش آن نسبت به هزینه‌ای که برای آن شده قابل قبول بوده‌است؟
این مقایسه‌ای که بین این فیلم و «مرد عنکبوتی» کردید وجه مفرح داشت. همان‌طور که می‌دانید، بیننده‌های «مرد عنکبوتی» کسانی هستند که می‌توانند باور کنند اسپایدرمن روی دیوارها راه می‌رود، ولی آدم‌هایی که  این فیلم  مثل دنیای خودشان است با آن ارتباط برقرار می‌کنند. من، کارگردان و کسانی که در این فیلم کار کردند، همه به کارمان اعتقاد داشتیم و به دنیایی که خلق می‌کردیم. از فیلم خیلی استقبال شده و فیلم یک دور جشنواره‌های دنیا را دور زده و به ۴۰ کشور دنیا فروخته شده و ۹ ماه هم هست، در ایسلند درحال اکران است. البته این زمان طولانی نیست و سه یا چهاربار در هفته در هرکدام از سینماها نمایش داشته. این‌طور نبوده که هرروز و در ساعت‌های پنج و هفت و نه شب اکران شده باشد. فیلم همچنین در تلویزیون پخش شد و خیلی‌ها دوستش داشتند. کمتر کسی را دیدم که از دیدن این فیلم راضی نباشد، انتهای این فیلم برای خیلی از بیننده‌ها عجیب است که خیلی یکهویی تمام می‌شود. چیزی که هست خیلی‌ها بعد از دیدن فیلم گفته‌اند چرا فیلم این‌طور تمام شد.

نمایش فیلم در جشنواره فیلم فجر چه بازتابی داشته و نظر تماشاگرهای این جشنواره چه بوده؟
مردم خیلی فیلم را دوست داشتند. خیلی‌ها قبلا فیلم را دیده بودند. چون در جشنواره‌های زیادی فیلم نمایش داده شده و کسانی که به آن جشنواره‌ها سفر کرده بودند فیلم را دیده بودند. فیلم از ماه مه پارسال در حال نمایش جشنواره‌ای است.

سینمادوستان ایرانی همیشه اخبار برنده‌های کن را دنبال می‌کنند. آقای هاکونارسون کارگردان فیلم چرا به تهران نیامدند؟
من تنها به این جشنواره آمده‌ام. فیلم حضورهای بین‌المللی زیادی داشته و نمی‌شد یکی دو نفر در همه جا حضور داشته باشند. تهیه‌کننده‌ها هم دارند روی فیلم‌ جدیدی کار می‌کنند و خیلی سرشان شلوغ است. کارگردان امسال همه‌جا بوده و سفرهای خیلی زیادی با فیلم داشته است و یک سال دور دنیا گشتن خسته‌کننده هم می‌شود.

قوچها 2

ما با سینمای اسکاندیناوی آشنا هستیم، اما بیشتر با دانمارک و سوئد و استادان سینماگری از این دو کشور می‌شناسیم. اما با سینمای ایسلند زیاد آشنا نیستیم. در ایسلند سالی چند فیلم تولید می‌شود؟
الان صنعت سینما با سرعت درایسلند در حال پیشرفت است و ما خیلی موقعیت‌های بیشتری برای ساختن فیلم داریم. شروع کرده‌ایم به تولیدات مشترک با دانمارک و سوئد و نروژ و لهستان و سایر کشورهای اروپایی و به همین خاطر فیلم ساختن کمی آسان‌تر شده است. همه فیلم‌ها دیگر تولیدات مشترک هستند. در مورد این فیلم، کارگردان از ایسلند بود و خیلی از عوامل از دانمارک. این راه خوبی برای فیلم ساختن است. شاید شش فیلم اگر اشتباه نکنم، در ایسلند ساخته شد و ما روی تلویزیون و سریال‌ها داریم، کار می‌کنیم و برنامه بزرگی برای آن داریم. سه تا سریال در حال ساخت داریم و اتفاقات زیادی در حال رخ دادن است. فقط هم سریال نیست، برنامه‌هایی برای کودکان، فیلم‌های تجاری، و کارگردان‌های ما هفت روز هفته و ۲۴ ساعت در شبانه‌روز در حال کارکردن هستند و کارها تمامی ندارد. از طرف دیگر، درخواست‌های زیادی از کشورهای دیگر و هالیوود برای فیلم‌برداری در ایسلند داریم، مثل «جنگ‌ ستارگان» و «سریع و آتشین». جنگ ستارگان همین الان در حال فیلم‌برداری است.

در مورد کار خودتان، طراحی صحنه و مدیر هنری، این کار چه سختی‌هایی داشت و به عنوان مدیر هنری چه کاری در این فیلم انجام دادید؟
از هیچ این فیلم را ساختیم و سختی‌های خاص خودش را داشت و حتی برای ساختن این فیلماستودیو هم نداشتیم. کارگردان چهار پنج سال و یک سال ما کار کردیم تا برای ساختن این فیلم آماده بشویم. بعدش بازیگرها آمدند. مشکلاتی در فیلم‌نامه بود که باید اول این مشکلات درست می‌شد. من از دنیای فاین آرت و هنرهای تجسمی می‌آیم. چندسالی هست که با فیلم‌سازها کار می‌کنم. تا وقتی که پای روی دم کس دیگری نگذارم و کار خودم را بکنم مشکلی وجود ندارد. سر این فیلم خیلی خیلی خوب توانستم با کارگردان و گروه کار کنم. سفر خوبی داشتیم. هدف همه این بود که فیلم خوبی بسازیم و مشکلی دیگر وجود نداشت چون هدف نهایی همه یکی بود.

گروه طراحی صحنه چند نفر بودند؟ فقط خودشان بودند یا یک دستیار داشتند یا یک گروه بودید؟
هیچ‌راهی وجود ندارد که یک فیلم را تنهایی بسازید. هیچ‌کس هم نباید همچون کاری بکند. مدیر هنری خیلی خوبی داریم که من از او کمک گرفتم. او هم مثل من از دنیای هنرهای تجسمی آمده و در این مورد خاص، ما خانه‌ای خاص در یک روستا می‌خواستیم. تمام روز با هم کار می‌کردیم، می‌رفتیم به لوکیشن‌ها و کار تمام می‌شد و برمی‌گشتیم به آشپزخانه و خوش می‌گذشت. در مورد کار سخت صحبت نمی‌کردیم. برای این‌که از مسیر خارج نشویم با هم همفکری داشتیم. کار کردن هیچ‌وقت تمامی ندارد. ما نمی‌خواهیم همه چیز را تغییر بدهیم. ایده‌ای به ذهن‌مان می‌رسد و روی آن کار می‌کنیم. مثل نقاشی کردن است. نقاشی کردن کی تمام می‌شود؟ همیشه می‌شود تغییراتی را به وجود آورد.

421822311_82348_14234725867913668590

قبل از نمایش فیلم قوچ‌ها، آقای کیانیان که می‌دانید یکی از چند بازیگر مشهور کشور ماست، در معرفی شما گفتند شما بازیگر هم هستید. کار بازیگری شما به چه شکلی است و کدام برای شما جدی‌تر است؟
من دیگر خودم را بازیگر نمی‌دانم. قبلا این کار را می‌کردم. همه کار انجام می‌دادم. تئاتر خیابانی هم کار می‌کردم. وقتی بازی می‌کنی، همه‌اش باید جلوی دوربین باشی و تو باید رهبر همه چیز باشی. یک کم از این کار و یک کم از آن کار انجام می‌دادم. گاهی تلویزیون و گاهی تئاتر. ولی من بازیگر نیستم. من آرتیست هستم. در واقع خیلی خوش شانس‌بودم که وارد هنرهای تجسمی شدم. آن‌جا هرکاری بخواهی می‌توانی انجام بدهی. من می‌توانم یک بازیگر هم باشم اما مهم این است که خودت می‌خواهی کجا باشی.

موافقم با شما ولی خوب شد این حرف‌ها را جلوی آقای کیانیان نگفتید!
مطمئنم که اگر می‌گفتم هم ما همدیگر را درک می‌کردیم. چون احتمالا ایشان هم هم‌چون کارهای مشابهی انجام بدهد.

بله اتفاقا رضا کیانیان عکاسی هم می‌کند.
پس واقعا ما همدیگر را درک می‌کنیم! حدس من درست بود.

پروژه جدیدی با گریمور هاکونارسون دارید یا بعد از این هرکس کار خودش را دنبال می‌کند؟
ادامه پیدا می‌کند. الان روی پروژه سینمایی جدیدی کار نمی‌کنم. هاکونارسون زمستان سال دیگر در فوریه فیلم جدیدی می‌سازد.

خیلی ممنون. ما دوست داریم اتفاقات خوبی برای فیلم شما در ایران بیافتد و قوچ‌های خانواده بلاستارد را تماشاگران ما هم ببینند. شما را هم بار دیگر در ایران بتوانیم ببینیم.
من هم امیدوارم. فکر می‌کنم این اتفاق حتما می‌افتد. دوست دارم باز هم به ایران بیایم.

عکس:یاسمن ظهورطلب