هنروتجربه – سوگند نیازمند: جلسه نقد و بررسی فیلم «گاهی» عصر دیروز (۲۷ تیر) با حضور محمدرضا رحمانی (کارگردان)، امیر پورکیان (تهیه‌کننده) و علی علایی (منتقد) در خانه هنرمندان ایران برگزار شد.

در شروع جلسه تحلیل فیلم و بعد از نمایش آن برای حضار، رحمانی پیرامون فعالیت فیلم‌سازی خود توضیح داد:«در دوره راهنمایی با تئاتر آشنا شدم و همزمان با فیلم‌سازی انجمن سینما جوان هم آشنا بودم، که کم‌کم به تولید فیلم سوپر هشت تبدیل شد و در دانشگاه هم ادبیات خواندم. در ۱۵ سالگی نیز اولین فیلم کوتاهم را ساختم. در آن زمان جشنواره فیلم کوتاه منطقه‌ای بود و اولین فیلمم باعث شد تشویق شوم و رتبه سوم را کسب کنم.جوایز در آن زمان فیلم‌خام بود که آن‌ها را یا به فیلم تبدیل می‌کردیم یا می‌فروختیم. حتی در زمان ساخت دو فیلم سینمایی‌ام یعنی «ستایش» و «دلخون» نیز باید با ۱۱۰ حلقه، فیلم را می‌ساختیم و اگر بیشتر می‌شد تهیه‌کننده باید از بازار آزاد حلقه فیلم می‌خرید به همین علت در آن زمان ارزش فریم به فریم را می‌دانستیم. پیرامون «گاهی» هم باید بگویم، حدودا دو سال درگیر طرح و یافتن تهیه‌کننده بودم و از بین بازیگران تئاتری به مرحله انتخاب بازیگر رسیدیم.»

نشست نقد گاهی

علایی در تکمیل صحبت‌های رحمانی پیرامون انتخاب بازیگران افزود: «چنین فضایی بی‌شک به بازیگران تئاتر احتیاج دارد و فقط آن‌ها هستند که می‌توانند این پیوستگی را ایجاد کنند. به نوعی ویژگی‌های پرفورمنس نیز در بازی بازیگران این فیلم هم دیده می‌شود و تکرار در پرفورمنس را در فرم فیلم می‌بینیم.»

علایی هم‌چنین اشاره کرد: «من با قصه فیلم چندان مشکل ندارم هرچند که گره‌هایی مبهم دارد و قصه متفاوتی نیست. فیلم بحرانی را بین چند زوج روایت می‌کند و قصه حول محور آن‌ها می‌چرخد. نکته‌ای که در «گاهی» بسیار پررنگ است انتخاب فرم است. به نظر من فرم و مضمون به نوعی ظرف و مظروف هستند و برخی جاها درست و دقیق انتخاب نمی‌شوند. به نظر من در قصه و محتوایی که ما در این فیلم با آن رو‌به‌رو‌ هستیم اگر به سراغ چنین فرمی نمی‌رفتیم، نتیجه بهتری حاصل می‌شد. کاملا بارز است که در ساخت این فیلم مشقت بسیاری گریبان‌گیر عوامل شده است اما من این فرم را بیشتر مناسب مضمون دیگری می‌دانستم، مضمونی که به مانند این موضوع سنتی شده نباشد. در «گاهی» فرم هم‌قافیه با مضمون نیست.»

در بخش دیگری از این نشست رحمانیان تاریخچه‌ای از چگونگی ساخته شدن «گاهی» ارائه کرد: «سه سال پیش این متن به عنوان یک نمایشنامه به قلم یکی از دوستانم نوشته شد.به عنوان محور اولیه باید بگویم شرایط باعث تولید برخی کارها می‌شود و متاسفانه شرایط سینما در سال‌های اخیر در وضعیت مناسبی قرار نداشته است. در زمان ساخت «گاهی» نیز فکر کردم سینمای ما نیاز به ساخت چنین فیلم‌هایی دارد که ارزان تمام شود و اندیشه‌ای پشتش باشد. بنابراین وقتی شرایط را مناسب دیدم که می‌توان فیلم را ارزان و بدون نیاز به بودجه دولتی ساخت،دست‌به کار شدم تا از این شیوه به نحو احسن استفاده کنم. به این مساله فکر کردم که بتوان یک کار بزرگ کرد و در سینما فیلم‌بردار را حذف کرد.با تهیه‌کنندگان بسیاری صحبت کردم که بالاخره با آقای پورکیان آشنا شدم و ایشان هم پذیرفتند. چون لوکیشن در شمال کشور بود یک هفته وقت را برای فیلم‌برداری گذاشتیم که پنج روز از این یک هفته به بحث راجع به فیلم‌نامه گذشت و فقط دو روز برای فیلم‌برداری وقت داشتیم.»

نشست نقد گاهی

کارگردان «دلخون» به صدابرداری فیلم نیز اشاره کرد: «قصدمان این بود که یک هاشف همراه همه بازیگران باشد ولی چون هاشف پرسپکتیو صدا را از بین می‌برد در همه صحنه‌های یک بوم‌من پشت سر بازیگران بود. در قسمت‌هایی که ممکن بود سایه‌اش بیافتد مثلا روی شیشه، به کمک جلوه‌های ویژه حذفش کردیم.»

در آخر پورکیان که از تهیه‌کنندگانی است که با کارگردانان متفاوتی کار کرده است، گفت: «بهتر است فضا را مسموم نکنیم و به اندیشه و تفکر پشت هر فیلم دقت کنیم. اگر سیستم مایل بود می‌شد «گاهی» و امثال گاهی‌ها دیده شود اما سیستم نمی‌خواهد. البته من باز هم حمایت می‌کنم و تا وقتی که بشود از اندیشه درست حمایت می‌کنم تا میزانی که به شعور و آگاهی مردم اضافه شود. همه خواسته‌ام این است هرکس که «گاهی» را می‌بیند یک تاثیر مثبت برایش داشته باشد، این‌گونه متوجه می‌شوم سرمایه‌ام هدر نرفته است.»

عکس:یاسمن ظهورطلب