هنروتجربه-قاسم فتحی:عصر پاییزی روز شنبه ۱۷ مهر جلسه نقد و وبررسی فیلم «هیهات» در سالن شماره پنج سینما هویزه با حضور هادی مقدم‌دوست(کارگردان) و دانش اقباشاوی(کارگردان) برگزار شد.

ابتدا قرار بود فیلم کوتاه بسازیم
در ابتدای نشست دانش اقباشاوی که طبق گفته هادی مقدم‌دوست جز اولین کسانی بوده که جریان ساخت پروژه حضور پیداکرده‌است، درباره فرآیند ساخت«هیهات» صحبت کرد: «من راستش شاید ۲۵دقیقه زودتر باقی در جریان کار قرار گرفته بودم و خیلی هم پیشکسوت نیستم! اردیبهشت پارسال در یک جمعی نشسته بودیم، البته از آن جمع فقط من تا آخر در این پروژه باقی ماندم. آنجا پیشنهاد شد تعدادی فیلم‌ساز جوان قصه‌گو را که دغدغه‌های مشترک و از لحاظ فکری، نگاه مشترکی دارند، را دعوت کنیم تا درباره موضوع اربعین فیلم بسازند. فیلم‌هایی حرفه‌ای در حد ۲۵ یا ۳۰دقیقه. من پیشنهاد کردم این موضوع می‌تواند خیلی گسترده‌تر از این‌ها باشد و کار را فقط محدود به اربعین نکنیم. بیاییم درباره عاشورا و فرهنگ عاشورا فیلم بسازیم. قرار شد اسامی فیلم‌سازان را لیست کنیم و در جلسات بعدی هم این فکر را پخته‌تر کنیم. اولین نفری که به پروژه ملحق شد، هادی مقدم‌دوست بود.»

مقدم‌دوست هم در ادامه درباره روند نوشتن فیلم‌نامه، گفت: «یک وقت شما یک فیلم‌نامه را گروهی می‌نویسید که نمونه‌هایش هم در سینمای ایران کم نیستند. ولی در فیلم‌نامه‌های اپیزودیک، هر کسی کار خودش را می‌کند و از کار دیگری خبر ندارد. اما سیستم کاری ما طوری بود که از همان ابتدا همه در کنار هم بودیم و ضمن این قرار بود در کار یکدیگر دخالت نکنیم. نکته دیگری کسانی که فیلم‌نامه‌های اپیزودیک می‌سازند، می‌خواهند نظر افراد را درباره یک موضوع بدانند، در صورتی که اینجا ما قرار نبود هر کدام این کار را بکنیم، بلکه می‌خواستیم درباره عاشورا فیلم بسازیم. همین دغدغه و مضمون واحد باعث شده بود خیلی جانانه به همدیگر کمک کنیم.

غیر از تغییر بازیگران، باقی عوامل مشترک بودند
مقدم‌دوست افزود: «هر کس ایده خودش را داشت. یعنی اگر آن ایده به سطح داستان می‌رسید وارد مرحله‌ای می‌شد که می‌توانستیم درباره‌اش حرف بزنیم. مثلا همین دانش اقباشاوی سه بار طرح فیلم‌نامه‌اش به دلایل مختلف رد شد و چهارمی پذیرفته شد.»

اقبیشاوی هم در ادامه این بحث به گروه و عوامل مشترک اشاره کرد:«تقریبا به غیر بازیگران هر فیلم، تیم تولید و همه چیز پروژه مشترک بود، مثل یک دویِ امدادی. این مثال در جلسات هم عنوان شد. یعنی بعد از اتمام فیلم من که اولین فیلمی بود که ساخت شد، چوب را مثل یک دونده سپردم به کارگردان دیگر. واقعا این کار تجربه خیلی خوبی بود در واقع با این کار اپیزودیک بود و هرکسی به ظاهر کار خودش را می‌کرد ولی واقعا به همدیگر کمک می‌کردیم. این وسط عوامل هم مشترک بودند و فقط بازیگران تغییر می‌کردند.»

مقدم‌دوست هم شیوه کار در«هیهات» را متفاوت از باقی فیلم‌های ایپزودی خواند:«بگذارید یک نکته‌‌ای را بگویم. فیلم‌های ایپیزودیکی ساخته می‌شود که هر کارگردان تلاش می‌کند، توجه دیگری را به خودش جلب کند. یعنی بگویند این اپیزود مال فلانی است و آن دیگری مال فلان کارگردان؛ در واقع همه تلاش‌ها به سمت یک جور جلب توجه کردن سوق پیدا می‌کند. از طرف دیگر همه حواس مخاطب هم می‌رود به سمت رقابت و این‌که کدام اپیزود بهتر از دیگری بود. ولی این نگاه اصلا برازنده فیلم ما نبود؛ آن هم برای فیلمی که درباره عاشورا ساخته می‌شود. ما چهار نفر باید طوری کار می‌کردیم که کسی سمت این نگاه نرود که کی بهتر است و کی بدتر.»

اقباشاوی- مقدم دوستمشهد - هیهات

 آزاد بودیم هرطوری که می‌خواستیم کاری کنیم
در بخش دیگری از این نشست اقباشاوی در پاسخ به این سوال که چرا بازی فرخ‌نژاد کمی منفعلانه به نظر می‌رسد و می‌توانسته بهتر از این‌ها ظاهر شود، گفت:« این حرف را قبول ندارم. واقعا فکر می‌کنید چه کسی غیر از فرخ‌نژاد را می‌توانستم برای نقش سید فرید موسوی انتخاب کنم؟ یعنی کسی که هم قد بلند و چهارشانه باشد هم بازیگرحرفه‌ای و شناخته‌شده و هم لهجه آبادانی داشته باشد و آن اقلیم را به خوبی بشناسد. واقعا چه کسی بهتر از او؟ درباره نشان دادن ماه و یک سری نمادهای عاشورایی که یکی از دوستان گفت شبیه حضرت عباس(ع) بوده، باید بگویم اصلا قرار برای تشبه نبود. ولی بله؛ این رفتار را باید عباس‌گونه بنامم و این‌که این شخصیت یعنی سردار سید فرید موسوی تحت تاثیر آموزه‌های عاشورا است، فقط در همین حد نه این‌که بخواهیم تشبهی ایجاد کنیم. نکته بعدی اینکه یک سری مشکلات در پیش تولید برای ما به وجود آمد که من دوست ندارم رسانه‌ای شود. یعنی اعتقاد دارم مرحله پیش‌تولید ربطی به مخاطب ندارد و هر کم و کسری که در فیلم وجود دارد را من باید پاسخ‌گو باشم. متاسفانه آن مشکل طوری بود که هنوز هم از یادآوری‌اش حسرت می‌خورم و دوست ندارم درباره‌اش حرف بزنم.»
مقدم‌دوست در تکمیل صحبت‌های اقباشاوی گفت:« در این پروژه هر کدام ما هر مدلی که مشتاق بودیم، کار می‌کردیم. کار آقای اقباشاوی یک سازه ساده اما محکم بود. مثلا بازی فرخ‌نژاد به به کارگردانی ارتباط داشت و فکر می‌کنم آقای اقباشاوی کار درستی کرد. فرخ‌نژاد در این کار نخواست به اصطلاح اُوراَکت باشد و برعکس خیلی تودار و درونی کار کرد و این از راهنمایی‌های کارگردان نشات می‌گیرد.»
مقدم‌دوست در پاسخ به این سوال به نظر می‌رسد اینترنت آنقدرها که شما نشان دادید در میدان جنگ پر سرعت نیست، توضیح داد:« خودم  سربازانی در عراق را دیده‌ام که هر روز اینستاگرام‌شان را به روز می‌کنند و عکس می‌فرستند. اما حالا که بیشتر فکر می‌کنم می‌گویم حق با شماست و این نکته ظریفی بود. یعنی می‌گویم کاش می‌شد الان برگردیم و من برای این اینترنت پرسرعت فکری می‌کردم. به هر فقط من این سرعت اینترنت را آنجا دیدم و دیگران نبودند، پس من باید برای نشان دادنش تمهیدی ایجاد می‌کردم.»

عکس: محمد حسن صلواتی  •