هنروتجربه-ندا محمدیان:نشست نقد و بررسی فیلم «مات» روز دوشنبه بیست و دوم آذر در سینما هنروتجربه شیراز برگزار شد. در این نشست صبا کاظمی کارگردان فیلم، میلاد نیازی فیلم‌نامه‌نویس و حمیدرضا مومنی به عنوان منتقد حضور داشتند.

در مقدمه ندا محمدیان مجری برنامه ضمن خوشامدگویی، با معرفی صبا کاظمی و سوابق هنری او گفت: «فیلم بلند کاظمی، روابط انسانی را در موقعیتی ناملموس روایت می‌کند. او توانسته ششکاراکتر اصلی خود را تنها در یک آپارتمان و آن‌ هم فقط طی مدت دو روز فیلم‌برداری به تصویر بکشد. «مات» علاوه بر این‌که نخستین فیلم ایرانی است که یک جایزه مهم جهانی مزین به نام کیارستمی را دریافت کرده، به عنوان فیلم برتر از دید تماشاگران جشنواره سائوپائولو نیز معرفی شده‌است.»

در ادامه حمیدرضا مومنی با بیان خلاصه‌ای از فیلم بیان کرد:«مات با تیتراژ شروع شده و بیننده از همان ابتدای تیتراژ با فضای مبهم و مات دنیای اطراف روبه‌رو می‌شود. در واقع در یک نمای تار بیننده خود را در ماشینی می‌بیند که نماد حرکت زندگی است، ماشینی که افرادی را به شهر دیگری می‌آورد که به خاطر ابهام تصویر، حس روبه‌رو شدن به فضایی ناشناخته را القا می‌کند و در واقع بیننده در یک تونل زمان است و از زاویه دید او وارد یک جریان یا اتفاق می‌شود و این آغاز خوبی است. با توجه به نوع فیلم‌برداری روی دست و لرزش‌های دوربین، در به تصویر کشیدن این حس که ببینده هم در بطن این اتفاقات هست و با شخصیت‌های فیلم همراه می‌شود و هم‌ذات پنداری می‌کند، تاثیرگذار است.»

مومنی در بخش دیگری از صحبت‌هایش به تاثیر فیلم بر تماشاگر اشاره داشت:«ما به شکل سمبلیک به فیلم نگاه نمی‌کنیم اما فیلم تاثیر سمبلیک خودش را روی بیننده خواهد گذاشت. نگاه فیلم ساده و دوربین به نوعی بی‌ریا است. فیلم سکانس پلان گرفته شده و بیننده احساس سلسله‌واری دریافت می‌کند، اتفاق‌ها پشت سرهم طی می‌شود و شخصیت‌های قصه خود واقعی‌شان را با به وجود آمدن مشکل نشان می‌دهند. همان‌طور که واقعیت جامعه نیز چنین است و هرکدام از ما به نوعی در برابر اتفاقات زندگی عکس‌العمل نشان می‌دهیم. با توجه به این‌که فیلم فاقد هرگونه افکت، رنگ، موسیقی و دکور خاصی است، باز هم برای مخاطب خسته کننده نیست و او را برای دیدن ادامه داستان راغب می‌کند. به‌خاطر چارچوب فیلم و ساختار بسیار پخته ابتدا و انتهای فیلم، به کاظمی تبریک می‌گویم. کار او قابل ستایش است. شاید فیلم نقاط ضعفی نیز داشته باشد اما در سینمای مستقل، سینمای تجربی مجبوریم از نقدهای فنی چشم‌پوشی کنیم چرا که اگر همین فیلم تهیه کننده یا سرمایه گذار حرفه‌ای داشت، مسلما کارگردان می‌توانست فیلمی بهتر و درخور توجه بسازد.»

در ادامه حلسه صبا کاظمی درباره چرایی استفاده نکردن از موسیقی در فیلم توضیح داد: «در زندگی واقعی موسیقی وجود ندارد و من به‌خاطر مستندگونه بودن فیلم از موسیقی استفاده نکردم، در یک خانه خالی هیچ موسیقی وجود ندارد، مگر این‌که دستگاه پخشی باشد. در روایت مستند از هر چیزی که مخاطب را از فضای مستند بودن بیرون می‌آورد، باید جلوگیری کرد. ما می‌توانستیم از بازیگران چهره استفاده کنیم و فیلمی گیشه پسند داشته باشیم اما به‌خاطر همین بکر بودن و سینمای ناب، در برزیل جایزه عباس کیارستمی را دریافت کردیم.»

مات-شیراز

کارگردان فیلم درباره انتخاب اسم «مات» هم گفت: «فضای مات فیلم از ابتدا شروع می‌شود و تا انتها نیز ادامه دارد. معنی کلمه مات غیر از معنای فارسی آن که مات و مبهوت یا کیش و مات بودن تلقی می‌شود، در انگلیسی مات (Matt) از الهه‌ای در مصر باستان گرفته شده است که الهه اخلاق، توازن، عدالت و حقیقت است. در واقع می‌خواستم نشان دهم هرجایی که اخلاقیات زیر پا گذاشته شود، اتفاقات ناگواری می‌افتد و حقیقت را نمی‌توان کتمان کرد.»

در بخش دیگری از این نشست از میلاد نیازی فیلم‌نامه‌نویس «مات»، درباره شکل‌گیری ایده فیلم پرسش شد، او گفت: «ابتدا صبا ایده و طرح داستانی را برای من بیان کرد که اتفاقی بود که در واقعیت آن را دیده‌ایم. سپس تصمیم گرفتیم این موضوع را به تصویر بکشیم که چطور یکسری آدم با علایق و سلایق متفاوت و یا حتی از شهرها و فرهنگ‌های مختلف به یک مشکل مشترک، واکنش نشان می‌دهند و قرار شد از یک طرح نیمه بلند به یک طرح طولانی ارتقا یابد. متن را نوشتیم و با توجه به شکل قصه و دراماتیک آن در نوشتن دیالوگ‌ها دقت زیادی داشتیم و در مجموع نوشتن فیلم‌نامه حدود چهار ماه طول کشید.»

در پایان این نشست صبا کاظمی  هنردوستان را خطاب قرار داد و از آن‌ها خواست به تماشای فیلم‌های هنروتجربه بنشینند:« یکی از دغدغه‌های همیشگی من این بوده که آدم‌ها در شرایط بحرانی وقتی رو در روی هم قرار می‌گیرند، چه واکنشی نشان می‌دهند. سعی کردم آدم‌ها را در چنین شرایطی به چالش بکشم و با روش کارگاهی از واکنش طبیعی بازیگرها برای نزدیک شدن به شرایط مستند گونه فیلم استفاده کنم و امیدوارم که این امر محقق شده باشد و در ادامه از همه هنردوستان تقاضا دارم برای حمایت از سینمای مستقل و تجربی به دیدن فیلم‌های هنروتجربه بنشینند و از کلیه عزیزانی که در این گروه سینمایی با تمام مخالفت‌ها، این شرایط را برای ما فراهم کردند، سپاسگزارم.»

عکس:درنا ناسوتی