هنر و تجربه – محمد امین رفعتی : جلسه نقدوبررسی «فیلم یک روز طولانی»، عصر چهارشنبه بیست‌و‌نهم دی ماه، در سینمای هنروتجربه شیراز با حضور کارگردان فیلم، بابک بهرام‌بیگی، بازیگر فیلم  شبنم مقدمی و طراح صحنه علی آذری به عنوان منتقد و مجری برگزار شد. سالن سینمای هنر و تجربه شیراز، در ید مجموعه دولت بوده و بخشی از زیرزمین اداره کل فرهنگ و ارشاد اسلامی استان فارس است. این سالن که در حقیقت با کاربری آمفی تئاتر طراحی شده است، از شرایط ایده آل نمایش فیلم، همچون زاویه مناسب دید تماشاگران به پرده، کیفیت مناسب پروژکتور و وجود امکانات استاندارد رفاهی مورد نیاز در لابی یک سالن سینما برخوردار نبوده و غالبا پخش فیلم در آن با برنامه‌های عمومی فرهنگی اداره مقارن می شود. اکران «یک روز طولانی»، مقارن با اجرای کنسرت موسیقی در سالن های دیگر مجموعه بود و این تقارن، علاوه بر ایجاد مشکلاتی در ورود تماشاگران فیلم به سالن، باعث ایجاد مزاحمت صوتی برنامه کنسرت در هنگام اکران فیلم شده بود؛ مزاحمتی که عملا وجود حداقلِ شرایط مناسب جهت اکران یک فیلم را نقض می‌کرد.
هنر و تجربه، همه جوره مظلوم است؛ هنر و تجربه شیراز مظلوم‌تر!
شبنم مقدمی، بازیگر فیلم، در ابتدا از وجود صدای ناخواسته برنامه کنسرت در زمان نمایش فیلم، ابراز تاسف کرد و به کنایه طنز بیان داشت:« در سالن سینمای هنر و تجربه شیراز می‌توان با خرید یک بلیت، همزمان از دو برنامه اکران فیلم و اجرای کنسرت موسیقی بهره برد!» او در ادامه  به مظلومیت همه گونه مجموعه سینمای هنر و و تجربه اشاره کرد و با یادآوری مشکلاتی اساسی که این مجموعه در مقیاس فرهنگ و هنر کشور با آن روبرو است، تلاش کرد راهی را در ذهن خود بیابد که ایرادات فنی و مدیریتی سالن سینمای هنر و تجربه شیراز در پیش آن مشکلات نادیده انگاشته شود!
بهرام بیگی، کارگردان فیلم نیز شروع صحبت خود را با گلایه آغاز کرد و در راس گلایه‌های خود، کیفیت پخش تصویر در سالن را نامناسب ارزیابی کرد: «متاسفانه تصویر در قاب پرده این سالن، دچار کنتراست شدیدی بود؛ تمامی تیرگی‌های فیلم  تیره‌تر و تمامی روشنی‌های روشن تر دیده شدند، تا آنجا که حتی تیتراژ فیلم ناخوانا بود.» او با تکمیل گلایه‌های بازیگر فیلم، شخصا بابت وجود شرایط نامناسب پخش فیلم از تماشاگران عذر خواست و بیان داشت:« این ایرادات در پخش، فیلم را دچار لکنت کرده و در انتقال محتوای خود به مخاطب دچار نقصان می‌کند.»
در ادامه، بخشی از تماشاگران فیلم لب به اعتراض گشودند و انتقاد نسبت به وضعیت سینمای هنر و تجربه شیراز را بر نقد و بررسی فیلم مقدم دانستند.آنها با ابراز جملاتی چون «دیگر به این وضعیت عادت کرده‌ایم! تا کنون صدای انتقاد ما نسبت به عملکرد مسوولین سینمای هنر و تجربه شیراز به جایی نرسیده و تداوم این اعتراضات، ما را بی‌حصول هیچ نتیجه‌ای از نفس انداخته است.» و «مظلومیتی که از آن می گویید، شاید بیشتر گریبان گیر هنر و تجربه شیراز باشد، چرا که شخص من، تماشای این فیلم ها را در تهران، در سالن هایی مناسب و با کیفیت تجربه کرده‌ام.» ویا «تنها شیراز است که به چنین وضعیتی دچار شده است»…. اعتراضات خود را بیان کردند و پس از دقایقی هم آوایی در مرثیه خوانی بر مزار هنر و تجربه شیراز، بحث به بررسی فیلم رسید!
یک روز طولانیداستان فیلم، داستان تنهایی آدم هاست
بهرام بیگی در پی پرسش منتقد فیلم، به ارایه توضیحاتی در خصوص شکل‌گیری فیلم و ساخت و نمایش آن پرداخت: «تاکنون فرصت نشده بود که فیلم را به همراه خانم مقدمی ببینیم؛ باید بگویم متاسفم که در چنینی شرایطی مجبور به دیدن آن در کنار یکدیگر شدیم. ایشان در روند شکل گیری فیلم نامه هم حضور داشتند و حضورشان در نخستین فیلم بلند من مایه مباهات است. فیلم از بستر خاطره‌ای کوچک برآمد. خاطره ای که با بسط آن به یک فیلم‌نامه مینیمال رسیدیم. از ابتدا بنا داشتیم فیلم با ریتم کندی به پیش رود؛ نمونه این‌چنین ریتم‌هایی را در سینمای اروپا داشته‌ایم.»
آذری، پشت بند کارگردان به نقش شبنم مقدمی در فیلم اشاره کرد:«نقش [شما] را کمتر در فیلم می‌بینیم، اما در حقیقت این نقش، نقطه مرکزی فیلم است. هر سه شخصیت مرد فیلم به گونه‌ای تحت تاثیر شخصیت فیلم هستند؛ به عنوان همسر سابق، به عنوان مردی که به تازگی با او آشنا شده‌است و مورد سومی که در فیلم مشاهده نمودیم…» او با اشاره به ویژگی این نقش، به درونی بودن بازی بازیگر فیلم و بسته بودن دست او در به رخ کشیدن علنی قدرت بازیگری‌اش اشاره کرد و از بازیگر فیلم خواست اندکی در باب چالش‌های این نقش بگوید.
-«من در بازیگری یک تقسیم‌بندی شخصی دارم. به اعتقاد من، نقش ها به دو دسته نقش های بازیگرانه و غیربازیگرانه تقسیم می‌شوند. بازی غیربازیگرانه، آن چیزی بود که این فیلم‌نامه از من می‌طلبید؛ بازی ای که نمی بایست هیچ گونه ای از بازیگری در آن می‌بود! می‌بایست در نهایت سکون و در نهایت بی‌تحرکی فیزیکی به ثمر می‌نشست و در عمق نگاه اتفاق می‌افتاد.
مقدمی در ادامه به محتوای فیلم پرداخت و از داستان آن گفت: «به عقیده من، اندیشه مرکزی فیلم در ارتباط با انسان است؛ انسانی که نه در ارتباط با خود و نه در ارتباط با جامعه خود صادق است؛ انسانی که گاهی در حین مراجعه به خویش، در تناقضی مانع دیدن خویش می شود. تلاش داشتم این مهم را در نگاه شخصیت زن فیلم بنمایم. مرد داستان فیلم، آنچنان در میانه آدم های اطراف غریبه است که ناتون از برقراری هر گونه ارتباط از جنس عاطفه گشته است. می‌شود گفت، داستان فیلم، داستان تنهایی آدم‌ها است.»ریتم کسل کننده یا روایتی غیر کلاسیک عامدانه از داستان؟
آذری در ادامه با استقبال از نقطه نظر مقدمی درباره داستان فیلم، به تشریح این دیدگاه و به ابراز انتقاداتی از فیلم پرداخت: «مصالح ساخت این فیلم، مصالح جذابی‌اند! با داستان مردی روبرو هستیم که پس از سال‌ها به وطن خود بازگشته است و پس از مدت‌ها با شهر و آدم‌هایی که شناخت چندانی از ایشان ندارد روبرو می‌شود. شخصی که در گیر و دار یک رابطه پیچیده با برادر خود است، هاله‌ای از نامهربانانگی بر روی پلک چشمانش جا خوش کرده و تا آنجا او را گرفتار ساخته که توان چندانی در دیالوگ با دیگران ندارد. با وجود این موقعیت مناسب در خلق رفتارها و مناسبات یک شخصیت، به عقیده من با ضعف در پرداخت او دچار هستیم. در عین پذیرش رویکرد مینیمالیستی فیلم‌نامه، به عقیده من باید از ظرفیت ذاتی شخصیت شاهین استفاده بیشتری می‌شد. آقای بهبودی، بازیگر بسیار توانایی در سینما و تئاتر است ،می‌شد از ظرفیت او در بالفعل ساختن ظرفیت بالقوه شاهین استفاده بیشتری کرد.»
کارگردان «یک روز طولانی» در پاسخ به انتقاد مطرح شده گفت :«اگر لغت درستی را استفاده کنم، باید بگویم از ابتدا بنا داشتیم یک شخصیت‌پردازی مدرن داشته باشیم. پبشینه‌ای را از شخص ارائه ندهیم. از لحظه شروع فیلم است که قصه ما با آدم‌های فیلم شروع می‌شود. به دنبال گذشته نبوده‌ایم و هر آنچه دیدیم در حال استمراری رخ می‌دهد. تلاش داشتیم عامدانه فلش‌بک‌های متداول در سینما را حذف کنیم.»
مقدمی هم این بحث را ادامه داد:«من، به عنوان شبنم مقدمی در پروژه های مختلفی حضور داشته ام. کارگردان‌های متفاوتی را دیده ام، و می‌توانم به جرات بگویم بابک بهرام‌بیگی یکی از وسواسی‌ترین کارگردان‌های مورد شناخت من در شکل دهی جزییات فنی پرداخت فیلم بوده‌اند.» و علی آذری افزود : «رویکردتان قابل فهم است، اما در پرداخت‌های این‌گونه در سینمای جهان، کارگردان مخاطب را از راه‌هایی دیگر با خود همراه می‌کند. مولفه‌هایی هم‌چون قاب بندی، فضاسازی، موسیقی متن یا سکوت عامدانه را به کمک می‌گیرد و از این راه او را از واپس‌زدگی می‌رهاند.»
جلسه نقد و بررسی فیلم «یک روز طولانی»، در غروب آرام چهارشنبه‌ خیابان حافظیه شیراز، در جوار صندلی‌های خالی کنسرت و سازهای خسته‌ای که در پیِ ساعت‌‌ها زخمه زدن از کوک در رفته بودند پایان یافت.