هنر و تجربه: بنیاد سینمایی فارابی از دهه شصت تاکنون شناخته‌شده‌ترین نام برای پخش‌کننده‌های بین‌المللی سینمایی بوده است و شرکت‌های خصوصی پخش بین‌المللی ایران را هم کسانی اداره می‌کنند که پیش از این در فارابی کارشان را شروع کرده‌اند. فارابی در بازار فیلم جشنواره‌های برلین و ونیز و کن هم فعال است و خبرگزاری ایسنا در گفت‌وگویی با امیر اسفندیاری مدیر بخش بین‌الملل فارابی از او سوالاتی را پرسیده که سوال خیلی‌ها می‌تواند باشد. این‌که رایزنی‌ها در بازارهای فیلم برای چیست و چه نتیجه‌ای دارد، این‌که چرا حضور سینمای ایران امسال در برلین اینقدر کمرنگ است و سرانجام سوال همیشگی درباره سیاه‌نمایی در فیلم‌های جشنواره‌ای.

جشنواره‌ها شروع اتفاقات خوب تجاری برای فیلم هستند
«این تصور غلطی است که رایزنی‌ها در بازار فقط درباره حضورهای جشنواره‌ای باشد، در حالی که رایزنی‌ها در بازار فیلم در بسیاری موارد منتج به فروش فیلم‌ها می‌شود. طبیعتا اگر فیلم‌تان جایی دیده نشود، اتفاقی هم برای آن نمی‌افتد. مثلا فیلم‌های «فروشنده» و «جدایی نادر از سیمین» و «بچه‌های آسمان» و «زندگی و دیگر هیچ» همه فیلم‌های ایرانی هستند که فروش خیلی خوبی در سطح دنیا داشتند، چون پیش از فروش جهانی در جشنواره‌ها مطرح شدند و بعد کمپانی‌ها متقاضی آن فیلم‌ها بودند.»

بعضی کارگردان‌های ایرانی در سطحی هستند که کمپانی‌ها دنبال آن‌ها هستند، نه آن‌ها دنبال کمپانی‌ها
«الان برخی از کارگردان‌های ما در سینمای ایران از جمله آقای فرهادی و مجیدی به جایی رسیده‌اند که کمپانی‌ها دنبال آن‌ها هستند. یعنی تعدادی از کمپانی‌ها که از نظر مالی امکانات دارند پیگیر هستند ببینند فیلم بعدی آن کارگردان کدام است و بعد روی آن سرمایه‌گذاری می‌کنند و این باعث افتخار برای سینمای ماست که این پتانسیل را دارد. حتی از کارگردانان جوان ما نیز در سطح دنیا بسیار استقبال می‌شود که این در ادامه همان راهی است که فیلم‌های خوب ایرانی باز کرده‌اند.»

در چتر سینمای ایران در بازار فیلم جشنواره برلین چه اتفاقی می‌افتد؟
«بنیاد سینمایی فارابی در کنار شرکت‌های پخش‌کننده‌ای چون فیلمیران، الی ایمیج، دریم لب، زی استودیو در زیر این چتر برای عرضه فیلم‌های ایرانی حضور دارند، البته زی استودیو یک کمپانی هندی است که برای عرضه جدیدترین فیلم مجید مجیدی که در مرحله پیش‌تولید است فعالیتش را در زیر چتر سینمای ایران در برلین آغاز کرده است و در عین حال نیز ما علاوه بر فعالیت در زمینه پخش فیلم‌ها، رایزنی‌هایمان را برای جشنواره جهانی فیلم فجر به طورجدی در اینجا پیگیری می‌کنیم.»

چرا از سمت فارابی فیلمی در برلین نیست؟
«دلایل متعددی داشته است. چون یک مقدار جشنواره برلین نزدیک به فجر است، اغلب فیلم‌ها آماده نهایی نیستند بنابراین نمی‌توان از قبل پیش‌بینی نمایش آن‌ها را در بازار برلین داشت، اما ما بیشترین تلاش‌مان را برای بازار جشنواره کن می‌گذاریم.»

همیشه که نباید همه‌جا باشیم، بهتر است توقعات‌مان را با واقعیت تطبیق بدهیم
«اتفاقی که برای نماینده جشنواره برلین در ایران افتاد، تاثیر مشخصی بر انتخاب فیلم‌های ایرانی برای برلین نداشته است، چون دست‌اندرکاران برلین یک تعداد فیلم داشتند و براساس آن‌ها فیلم‌هایی که خواستند را انتخاب کردند و از سوی دیگر هیچ دلیلی هم ندارد که ما هر سال در برلین شش فیلم داشته باشیم. همانطور که در طی سال‌هایی حضورمان متفاوت بوده است. به نظرم باید در سینمای ایران توقعات خودمان را با اتفاقات بین‌المللی منطبق کنیم و خودمان را با کشورهای دیگر مقایسه کنیم. مثلا در همین حضور اسکار کمتر کشوری است که سه بار فیلمش در پنج نامزد نهایی باشد و یک بار هم اسکار گرفته باشد. این اتفاق بزرگی برای سینمای ایران است. ولی ما هر سال که فیلمی از سینمای ایران به اسکار معرفی می‌شود در نهایت می‌پرسیم ما چرا جایزه نگرفتیم. این سئوال درستی نیست و ما نباید توقع داشته باشیم که همیشه همه جا باشیم.»

آیا برلین یک جشنواره سیاسی است؟
«خیلی از جشنواره‌های بزرگ دنیا هستند که سیاست در روند آن جشنواره‌ها دخالت داشته، همانطور که در ایران هم جشنواره‌هایی هستند که سیاست در روند برگزاری آن دخالت دارد. اما در این میان موضوع مهمی که باید به آن در عرصه بین‌المللی سینمای ایران توجه کنیم این است که هر اتفاقی که درباره سینمای ایران افتاده است به سینمایی برمی‌گشته که به قولی موجه بوده است. و یک حرکت بسیار مثبت برای جامعه ایرانی داشته است حال ممکن است تعدادی فیلم محدود باشند که تصویر خوبی از ایران ارائه نداده باشند، ولی نمی‌توان همه چیز را کنترل کرد.»

اتهام همیشگی سیاه‌نمایی
«اگر بحث سیاه‌نمایی مطرح است در بسیاری از موارد فیلم‌هایی درباره فرانسه و آمریکا در جشنواره کن و برلین داشتیم که تصویری بسیاری تیره و تار از آن کشورها نشان می‌دادند که به قول برخی سیاه‌نمایی بود، اما به نظر من اگر یک فیلم نگاه هنرمندانه داشته باشد و در عین حال نقادانه، سیاه‌نمایی نیست و اشکال ما این است که ما در کشور خودمان نقد را هم ممکن است سیاه‌نمایی ببینیم. در حالی که اگر یک کشور اگر فیلم‌های نقادانه و در عین حال خوب بسازد نشان دهنده بلوغ سینمایی آن کشور است.»