هنروتجربه- مرسده محمدی: نشست نقد و بررسی فیلم «مفت آباد» در ساعت ۱۹ روز دوشنبه چهارم اردیبهشت  با حضور پژمان تیمورتاش کارگردان فیلم و سجاد افشاریان بازیگر فیلم در پردیس سینمایی چهارباغ اصفهان برگزار شد که به تازگی افتتاح شده‌است. این نمایش و نشست بعد از آن با استقبال خوب تماشاگران اصفهانی همراه بود.

پژمان تیمورتاش کارگردان « مفت آباد» در این نشست نقد و بررسی  با تاکید بر ارتباطش با دنیای ادبیات عنوان کرد:«مفت‌آباد مثل فیلم‌های آقای کاهانی فیلم موقعیت نیست و مانند فیلم‌های آقای فرهادی هم ماجرا محور نیست. این فیلم وضعیت محور است و داستان وضعیت محور را بیشتر ‌می‌توان در ادبیات مشاهده کرد. به دلیل ارتباطم با ادبیات، شخصیت‌ها و فضا برایم عمیق‌تر است و داستان برایم جدی‌تر. زمانی که یک عده در وضعیتی گیر ‌می‌کنند، باید برون رفتی برای آنان یافت و برون رفت ما در این فیلم همان خنده آخر است که به نوعی خلاصی است. آن خنده هم ‌می‌گوید ما باید به این شرایط تن دهیم و با همین شرایط موجود زندگی کنیم و ادامه دهیم.»

این کارگردان در مورد پایان‌بندی و شکل درام این فیلم توضیح داد:«در پایان فیلم ‌می‌بینیم که رسول به خانه ‌می‌آید تا لاستیک زاپاس را بردارد و تنها امید همان لاستیک است که در پایان ‌می‌ترکد و این سبب ادامه وضعیت به همان صورتی که بود، ‌می‌شود.»

سجاد افشاریان بازیگر فیلم با تأیید سخنان کارگردان در خصوص پایان بندی مناسب و درست فیلم گفت:« به تعداد سلیقه‌های مختلف ‌می‌توان برای این فیلم پایان بندی‌های متفاوتی متصور شد و اساسا قصه ما، قصه روابط آدم‌هاست. در طول ‌فیلم‌نامه نیز ‌می‌توان پایان‌های مختلفی را متصور شد. قصه این فیلم قصه آدم‌هاست و ‌فیلم‌نامه نویس کار خود را سخت ‌می‌کند و آدم‌ها را در یک وضعیت دشواری قرار ‌می‌دهد.»

کارگردان در پاسخ به سوالی درباره سطحی بودن وضعیت شخصیت‌های فیلم عنوان کرد:« این به نوع نگاه‌مان به سینما بر‌می‌گردد و ‌این‌که ما چه توقعی از دیدن این فیلم داریم، کلمه سطحی کلمه درستی نیست ما ‌می‌گوییم بازی‌ها و کاراکترها خوب و ملموس هستند پس چطور ‌می‌توان گفت که فیلم سطحی است؟ این خطای استراتژی ماست که فکر ‌می‌کنیم باید همه چیز را بدانیم ،درحالی‌که باید برخی از نکات پررنگ ‌می‌شد و برخی در سایه قرار ‌می‌گرفت و این به بهترین شکل اتفاق افتاده است. درهر فیلم بخشی به نام زبان ‌فیلم‌نامه وجود دارد. در مورد «مفت‌آباد» هم برای ‌این‌که بتوان فیلم و زبانش را به خوبی درک کرد، شاید باید یک بار دیگر آن را دید زیراکه ما در طول فیلم بمباران دیالوگی ‌می‌شویم.»

تیمورتاش هم‌چنین ادامه داد:«دو نوع شخصیت پردازی وجود دارد، اول آن‌که گذشته ای وجود داشته باشد و دیگری ‌این‌که در مورد زمان حال آدم‌ها اطلاعاتی بفهمیم، برای مثال در این فیلم با رسول از یک جنبه احساسی به این آدم ‌می‌رسیم و آن‌ها در مورد گذشته خودشان نیز صحبت ‌می‌کنند.»

مفت‌اباد - اصفهان- تیمورتاش - سجاد افشاریان

او در خصوص چگونگی انتخاب سجاد افشاریان به عنوان بازیگر این فیلم توضیح داد:«ایشان را ‌می‌شناختم و کارهایشان را دنبال ‌می‌کردم و چون برای این نقش دنبال بازیگر بودم با ایشان صحبت کردم و چون تداوم بازی‌شان خوب بود وبه نظرم با انتخاب‌شان قالب‌شکنی هم ‌می‌شد، ایشان را انتخاب کردم.»

افشاریان نیز در ادامه «مفت آباد» را اولین حضور جدی خود در سینما عنوان کرد:«سال‌های زیادی گذشت تا این نقش به من پیشنهاد شد، زیرا نقش‌های پیشنهادی قبلی واقعا قابل توجه نبودند اما ‌فیلم‌نامه این کار درجه یک بود و مجموعه عوامل نیز جوان و درجه اول بودند و به جز آقای ارجمند دیگران نیز کار اول‌شان بود و البته حجم دیالوگ‌های زیادی در این فیلم بود.»

در ادامه سید مهدی سجاد زاده مجری برنامه با اشاره به نام قبلی فیلم «پست فطرت‌های محترم »از کارگردان فیلم دلیل  تغییر اسم فیلم را جویا شد . تیمورتاش در پاسخ گفت:«شاید یکی از علت‌ها این بود که ما را یاد «آشغال‌های دوست داشتنی» ‌می‌انداخت و ما نمی‌خواستیم فیلم ما هم توقیف شود . فارغ از شوخی باید بگویم در مرحله ساخت فیلم جغرافیا برای ما مهم شد و ‌این‌که این آدم‌ها مال کجا هستند ، اسم فیلم یعنی «مفت آباد» با شرایط آد‌های فیلم، وجه تسمیه پیدا کرد.»

در بخش دیگری از این نشست یکی از تماشاگران سوالی را پیرامون حجم زیاد دیالوگ‌ها که باعث ایجاد تنش در مخاطب می‌شود،مطرح کرد، تیمورتاش با اشاره به این نکته که این کار عمدی بوده‌است،توضیخح داد:«‌می‌خواستیم در ظاهر و پوسته شیرین فیلم یک لایه زیرین پر تنش به مخاطب القا شود و این عمدی است حالا شاید زیاد شده باشد.»

او در ادامه درباره نحوه داستان‌گویی این فیلم  هم گفت:«درباره سنت داستان گویی این فیلم باید بگویم ما داستان‌های‌مان مثل غربی‌ها نیست. داستان گویی ما تحت تأثیر هزارو یک شب است. شهرزاد قصه ‌می‌گوید تا نمیرد؛ یعنی در ادامه قصه اولیه و علت داستان‌گویی‌ها گم ‌می‌شود. در این فیلم هم مثل زندگی خود ما همین طور است، ما حرفی را در لفافه ‌می‌گوییم تا قصد اصلی خودمان را پنهان کنیم . در داستان‌گویی این فیلم همین اتفاق ‌می‌افتد. من در «مفت آباد» به دنبال یک که چی ؟ بودم ، نه ‌این‌که تماشاگر آخرش بگوید خب که چی ؟ ‌می‌خواستم آن که چی را کشف کنم. این فیلم تحلیل خاصی ارائه نمی‌دهد، قرار نیست تئوری خاصی را هم مطرح کند. درواقع  فکر ‌می‌کنم در سینمای داستانی، خیلی جای تحلیل و قضاوت وجود ندارد. بنابراین سعی ‌می‌کنم، قضاوت خودم را به عنوان فیلم‌ساز حذف کنم تا هر کسی قضاوت و تحلیل خودش را نسبت به متن داشته باشد و به قضاوت و تحلیل من تکیه نکند.»

در ادامه جلسه سجاد افشاریان در پاسخ به این پرسش که چرا تاکنون فیلم بازی نکرده و درمورد چگونگی رسیدن به این نقش توضیح داد:«درمورد بازی نکردنم باید بگویم، این حرفه همان قدر که جذاب است، پیچیده هم هست. سال‌هاست کار تئأتر ‌می‌کنم و کارگردانان زیادی من را دیده‌اند اما نقش خوبی به من پیشنهاد نداده بودند تا ‌این‌که آقای تیمورتاش این نقش را پیشنهاد دادند و من قبول کردم اما درباره رسیدن به نقش باید بگویم بخشی از بازی تکنیکال، بخشی غریزی و بخش دیگر هم حاصل تجربه است. وقتی ‌فیلم‌نامه پیشنهاد شد، با آقای تیمورتاش در مورد نقش خیلی حرف زدم. جلسات تمرینی داشتیم و همه گروه انگیزه زیادی برای رسیدن به نتیجه داشتند، برای همین هم خیلی زود با هم هماهنگ شدیم و هیچ‌کدام هم اداهای حرفه ای درنیاوردیم و با جان و دل، باهم به مدت بیست و چند روز کار کردیم و همه برای نقش‌های مقابل‌شان وقت گذاشتند تا نقش‌ها همه خوب از کار دربیاید. روز اولی که جلوی دوربین «مفت‌آباد»رفتم ، تمام شب را نخوابیدم و از فردا تا دو سه ماه بعد از فیلم‌برداری دیگر چیزی یادم نیست که نقش را چگونه بازی کردم تا راف کات زده شد و خب نتیجه خوب از کار درآمد.»

تیمورتاش درباره قسمت‌های خنده‌دار فیلمش که آیا از قبل در ‌فیلم‌نامه نوشته شده بوده یا نه ؟ گفت:« بعضی جاها در فیلم بود اما بعضی جاها اصلا قرار نیست مخاطب بخندد که خب ‌می‌خندد ، بعضی هم در موقع اجرا خنده دار درآمد یعنی بچه‌ها سر تمرین ایده‌ای دادند ، اجرا کردیم و خوب درآمد و خنده دار هم شد.»

این کارگردان در این نشست در مورد دغدغه‌اش از ساخت این فیلم هم صحبت کرد:«باید بگویم دغدغه ساخت هر فیلمی ‌ساخت همان فیلم است اما من یک سری دغدغه اجتماعی دارم که از مردم و شهری که در آن زندگی ‌می‌کنم، ‌می‌آید ولی دغدغه اصلی من خود سینما است. البته هیچوقت دغدغه‌ام را فدای قصه نمی‌کنم ، سعی ‌می‌کنم یک داستانی داشته باشم و اگر دغدغه ای دارم، داستانم در جریان دغدغه‌ام اتفاق بیافتد.»

کارگردان «مفت‌آباد»در پاسخ به این پرسش که آیا شخصیت ایرج زیاد عصبی نیست هم گفت:«شخصیت ایرج که برزو ارجمند بازی کرده، سوار بر احساساتش است.یک جاهایی عصبی است اما ما دنبال این بودیم که ایرج از اولین دقیقه تا دقیقه هشتاد فیلم حتی یک لبخند هم نزند تا آن خنده آخر فیلم به کار بیاید، برای همین کمی‌عصبی به نظر ‌می‌رسد.»

افشاریان در تأیید صحبت‌های کارگردان در مورد شخصیت ایرج افزود:«فکر ‌می‌کردم باید ایرج را برزو ارجمند بازی کند . خود من وقتی تئأتر کارگردانی ‌می‌کنم، به بازیگران ‌می‌گویم باید طوری بازی کنید که ما نتوانیم بازیگر دیگری را جای شما متصور شویم و در این فیلم همه نقش‌ها همین طور هستند.»

در پایان تیمورتاش در مورد تصویر پوستر فیلمش توضیح داد:«طراح پوسترمان این ایده را داد که بیایید فارغ از فیلم به پوستر نگاه کنیم.  یکی از مکان‌هایی که در فیلم خیلی از آن صحبت ‌می‌شود، پشت بام است. در این پوسترگویی فیلم تمام شده و فارغ از همه جا و همه چیز، ما پشت بام را ‌می‌بینیم  و شخصیت‌ها را که انگار از آن شرایط بیرون آمده‌اند … یکی از آن‌ها لباس پهن کرده و… تماشاگرانی که پوستر را دیده‌اند، وقتی به دیدن فیلم ‌می‌آیند، دنبال این صحنه در فیلم ‌می‌گردند اما آن را در فیلم نمی‌بینند، وقتی بیرون ‌می‌آیند و دوباره پوستر را ‌می‌بینند، حالا با آن ارتباط برقرار ‌می‌کنند. به نظرم این ایده خوبی برای پوستر فیلم بود.»

سجاد افشاریان هم ضمن تشکر از حضار برای تماشای فیلم عنوان کرد:«اگر «مفت آباد» دیده شده به خاطر تبلیغاتش نیست. حرف مهم من این است که اگر فیلم ما را دوست داشتید تا جایی که ‌می‌شود ما را در دیده شدن فیلم کمک کنید، از طریق اطلاع‌رسانی.ممنون.»

عکس: دامون درخشانی