هنروتجربه-عاطفه محرابی: «قرص برنج» از جمله فیلم‌های کوتاهی است که در حال حاضر در گروه هنروتجربه اکران می‌شود. این فیلم به نویسندگی آرمان خوانساریان و کارگردانی امیرحسین کرمی، تاکنون در جشنواره‌های زیادی حضور داشته و با استقبال مخاطبان روبه‌رو شده است. «قرص برنج» داستان دو دوست قدیمی را روایت می‌کند که از بچگی همبازی هم بودند و حالا یکی از آن‌ها قصد دارد با قرص برنج خودکشی کند ولی دیگری سعی دارد او را از این کار منصرف کند. این فیلم با لحنی طنازانه داستانش را روایت می‌کند و ندا جبرائیلی و آرمان خوانساریان در آن نقش‌آفرینی می‌کنند. در ادامه گفت‌وگوی ما با امیرحسین کرمی کارگردان این فیلم کوتاه را می‌خوانید. کرمی تاکنون دوره‌های مختلف فیلم‌سازی را پیش اساتیدی چون عباس کیارستمی، شهرام مکری، هومن بهمنش و … گذرانده است.

با توجه به این‌که هم شما و هم آرمان خوانساریان نویسنده فیلم کوتاه «قرص برنج»، از هنرجویان دوره کارگردانی موسسه کارنامه بودید، آیا این فیلم را به عنوان یک تمرین کلاسی ساختید؟
این فیلم برای ما جنبه تمرین کلاسی نداشت، ما پیش از این چند فیلم که جنبه تمرینی داشت ساخته بودیم و اینبار به عنوان یک کار حرفه‌ای سراغ ساخت «قرص برنج» رفتیم. من و آرمان در بیشتر کلاس‌های آموزشی با هم شرکت می‌کردیم. یک روز آرمان ایده‌ فیلم «قرص برنج» را مطرح کرد، در ابتدا این ایده خیلی مختصر بود ولی بعد از چند جلسه که با هم صحبت کردیم، رفته‌رفته شکل کامل‌تری به خود گرفت. حدود دو سال طول کشید تا این فیلم ساخته و تبدیل به نسخه‌ای شود که در حال حاضر می‌بینید.

آیا در مرحله کارگردانی و اجرا هم میان شما و نویسنده اثر هم‌فکری وجود داشت؟
همیشه آرمان مثل یک دوست و مشاور کنار من بود و درباره همه چیز از نظرات او استفاده می‌کردم؛ مثلا در انتخاب بازیگران نیز آرمان کمک زیادی به من کرد. ولی درخصوص اجرای نهایی فیلم، شیوه دکوپاژ، میزانسن‌ها و اجرای آن، سعی کردم با تکیه بر نگاه شخصی خودم کار را پیش ببرم.

یکی از الگوهای مورد استفاده در فیلم «قرص برنج» این است که سعی شده در صحنه‌های قدم زدن دو کاراکتر اصلی، دوربین بدون قطع پیش برود و اگر قرار است از پلان ۲شات به مدیوم‌شات برویم، تلاش شدها ین تغییر نما بدون قطع دوربین  اجرا شود. درخصوص این شیوه دکوپاژی توضیح دهید.
هر کارگردانی برای فیلمش به دنبال یک لحن دکوپاژی است. دنبال این بودم که برای فیلمم یک لحن مشخص پیدا کنم. از آنجایی که به موتیف بسیار علاقه‌مند هستم، دلم می‌خواست از یک موتیف تکرارشونده استفاده کنم تا بیننده بعد از گذشت چند دقیقه از فیلم، متوجه شود که این الگو قرار است در ادامه نیز دنبال شود. برای همین قدم زدن‌ها به صورت لانگ‌تیک گرفته شده است. در آن بخش‌هایی که دو کاراکتر می‌ایستند، هیچ‌‌وقت آن‌ها را به شکل ۲شات کنار هم نمی‌بینیم. این الگو به شکلی موتیف‌وار چندین بار در طول فیلم تکرار می‌شود.

چه ویژگی در صحنه‌های مربوط به پیاده‌روی دختر و پسر وجود داشت که فکر کردید باید از پلان سکانس برای آن استفاده شود؟
قسمت‌های مربوط به قدم زدن این دو نفر احتیاج به نوعی سیال بودن داشت که فقط به واسطه پلان سکانس قابل اجرا بود. ولی در جاهایی که این دو روبه‌روی هم می‌ایستند دیگر احتیاج به این شیوه دکوپاژ نیست، چون آن‌ها وقتی می‌ایستند که یک بحثی میان‌شان اتفاق می‌افتد و معمولا در این لحظه‌ها صحبت‌های خوشایندی رد و بدل نمی‌شود. بنابراین احتیاجی نبود که این قسمت‌ها هم با پلان سکانس گرفته شود. ترجیح ما این بود که صحنه‌های مربوط به بحثِ میان این دو نفر را با همین سیالی که در قدم زدن‌شان وجود دارد، نبینیم و دوست داشتیم فقط لحظات خوب آن‌ها را به شکل دنباله‌دار و بدون قطع نشان دهیم.

معین مطلبی زمانی به عنوان تصویربردار در کار شما حاضر شده که تجربه فیلم‌برداری در سینما را نیز در کارنامه خود داشته است. چه شد که ایشان را به عنوان فیلم‌بردار انتخاب کردید؟
همان‌طور که گفتید، در آن زمان معین دو کار سینمایی را فیلم‌برداری کرده بود. قبل از این‌که به انتخاب او برسم دو گزینه دیگر در ذهنم بود. اما زمان فیلم‌برداری ما طولانی شد و نتوانستیم با آن‌ها کار کنیم و در نهایت به معین مطلبی رسیدیم، می‌دانستیم که او برای فیلم‌های کوتاه هم تصویربرداری می‌کند و به این کار بسیار علاقه‌مند است. آشنایی قبلی میان ما وجود نداشت ولی با این وجود وقتی درباره فیلم‌نامه با او صحبت کردیم بسیار خوش برخورد از همکاری با ما استقبال کرد.

 در حال حاضر شرایط به نوعی شده‌است که بازیگران و سایر عوامل هم برای حضور در فیلم از شما دستمزد می‌خواهند و دیگر کمتر کسی را می‌شود پیدا کرد که بدون دریافت هزینه‌ای بخواهد در یک فیلم کوتاه مشارکت داشته باشد

البته به نظر می‌رسد نوع فیلم‌برداری در صحنه‌هایی به روایت شما لطمه زده ‌ست. چون چندبار این اتفاق می‌افتد که فیلم‌بردار از حرکت بازیگران عقب می‌ماند و یا از آن‌ها جلو می‌زند. به همین خاطر است که مخاطب از فضای فیلم فاصله می‌گیرد و حضور فیلم‌بردار به او یادآوری می‌شود. یا شاید درست‌تر باشد بگوییم که ردپای فیلمبردار به طرز آشکاری در فیلم دیده می‌شود.
شاید حق با شما باشد ولی این به‌خاطر سطح توانایی معین مطلبی نیست، بلکه کاملا به مشکلات تولیدی ما برمی‌گردد. تمام این فیلم در طول چهار روز فیلم‌برداری شده است. بنابراین کمبود زمان و بودجه برای تولید باعث می‌شد که نتوانیم شرایط مساعدی را فراهم کنیم. به همین دلیل مجبور بودیم حتی اگر پلانی که می‌گرفتیم پلان دلخواه‌مان نبود، به همان راضی شویم. چون اگر غیر این بود به‌خاطر شرایط تولیدی نمی‌توانستیم فیلم را به آخر برسانیم. وگرنه معین واقعا فیلم‌بردار توانمندی است و بسیاری از پلان‌ها که مجبور بودم آن را تایید کنم اصلا مورد قبول خود او نبود.

برای ساخت فیلم کوتاه سراغ مراکزی که از فیلم‌های کوتاه حمایت می‌کنند هم رفتید؟
حقیقتا نه. چون این پیش تصور را دارم که با این مراکز به سختی می‌شود همکاری کرد، هیچ‌وقت برای گرفتن سرمایه به آن‌ها مراجعه نکردم. بزرگ‌ترین مشکل بچه‌های فیلم کوتاه این است که برای تامین مخارج ساخت فیلم باید خودشان وارد میدان شوند و به همین دلیل غالبا فیلم کوتاه‌سازان، خودشان تهیه‌کنندگی آثارشان را برعهده می‌گیرند. سینما حرفه گرانی است و بخش زیادی از سرمایه فیلم‌ساز باید بابت کرایه تجهیزات فیلم‌برداری صرف شود. از طرفی در حال حاضر شرایط به نوعی شده‌است که بازیگران و سایر عوامل هم برای حضور در فیلم از شما دستمزد می‌خواهند و دیگر کمتر کسی را می‌شود پیدا کرد که بدون دریافت هزینه‌ای بخواهد در یک فیلم کوتاه مشارکت داشته باشد. بنابراین اگر بخواهیم فیلم کوتاهی بسازیم که سر و شکل حرفه‌ای داشته باشد، باید از عوامل حرفه‌ای در کار استفاده کنیم و این عوامل هم عموما بدون دریافت دستمزد سر کاری حاضر نمی‌شوند.

وضعیت اکران فیلم‌های کوتاه در گروه هنروتجربه را چگونه ارزیابی می‌کنید؟
هنروتجربه تنها جایی است که فیلم‌های ما امکان اکران را در آن پیدا می‌کند. اگر هنروتجربه نبود هیچ‌وقت فیلم‌های ما رنگ پرده را به خود نمی‌دید. اگر هنروتجربه نبود بخش زیادی از فیلم‌های کوتاه و بلند، هیچ‌وقت فرصت اکران پیدا نمی‌کرد. بنابراین هنروتجربه هم به بچه‌های فیلم کوتاه و هم به بچه‌های فیلم بلند کمک شاخصی کرد. من از همان روز اولی که هنروتجربه شکل گرفت مخاطب ثابت فیلم‌های این گروه بودم و هنوز هم آثار این گروه را دنبال می‌کنم.

اینکه هنروتجربه در هر دوره اکران خود مجموعه فیلم‌های یک فیلم‌ساز عرصه فیلم کوتاه را در یک سانس به نمایش می‌گذارد،از نظرتان چگونه است؟
به نظرم شیوه بسیار خوبی است. البته این‌که در یک سانس فیلم فیلم‌سازان مختلف به نمایش گذاشته شود هم می‌تواند اتفاق خوشایندی باشد ولی در شیوه نمایش مجموعه فیلم‌های یک فیلم‌ساز، مخاطب می‌داند به تماشای فیلم‌هایی بنشیند که فقط مختص یک فیلمساز بخصوص است و به این واسطه بهتر می‌تواند با لحن و نگاه آن فیلم‌ساز آشنا شود.

با توجه به این‌که هم شاگرد عباس کیارستمی فقید بودید و هم اساتیدی چون شهرام مکری و … داشتید، بیشترین تأثیر را از کدام یک از این اساتید گرفتید؟
از همه این افراد یاد گرفتم. از آقای کیارستمی بیشتر از نگاهی که به زندگی داشتند، درس گرفتم و از شهرام مکری از  نگاهی که به سینما، فیلمسازی و فرم دارد.

در حال حاضر مشغول به چه کاری هستید؟
به همراه دوست عزیزم هادی هدایتی در حال نوشتن یک فیلم‌نامه هستم و بعد از پایان فیلمنامه برای ساخت آن اقدام خواهم کرد.