هنروتجربه: شب گذشته برنامه تلویزیونی «چشم شب روشن» با موضوع سینما، با اجرای محمد صالح اعلاء و اکبر نبوی به عنوان کارشناس بخش سینما اجرا شد. این برنامه که در ساعت ۲۳ از شبکه ۴ به صورت زنده روی آنتن رفت، میزبان شهرام مکری(کارگردان و عضو شورای سیاست‌گذاری گروه هنروتجربه)  و همایون اسعدیان (کارگردان و رییس شورای صنفی نمایش) بود. این دو سینماگر درباره سینمای هنروتجربه با هم به گفت‌وگو پرداختند.
پس از معرفی و ارائه زندگی‌نامه مختصری از مکری و اسعدیان، اکبر نبوی عنوان کرد که از همان آغازِ شکل‌گیری هنروتجربه، این گروه موافقان و مخالفانی داشت و هر کدام از این دو استدلال‌های خودشان را داشتند اما همه به تعالی سینمای کشور فکر می‌کنند.
او در همین راستا از مکری پرسید: «سیاست اولیه‌ای که باعث شده سینمای هنروتجربه به همت دکتر ایوبی (رییس سابق سازمان سینمایی) در دولت قبل شکل بگیرد، چه بوده است و ضرورت وجود چنین گروهی در چیست؟»
مکری در پاسخ به این سئوال عنوان کرد: «در ابتدا که سیاست‌گذاری این گروه شکل گرفت حضور نداشتم و بعد از تولد گروه به عنوان یکی از اعضای شورا دعوت شدم. بنابراین یک سری از سیاست‌های این گروه از قبل پایه‌گذاری شده بود که من بعد از ورودم در جریان بازتاب آنها قرار گرفتم.»
او در توصیف این سیاست‌ها ادامه داد: «چه قبل و چه بعد از انقلاب تلاش‌های گوناگونی در سینمای ما صورت گرفته بود تا فیلم‌هایی که مخاطب خاص دارند نیز امکان اکران عمومی پیدا کنند. نتیجه این تلاش‌ها نیز تولد گروه‌هایی چون «مخاطب خاص» و «آسمان باز» بود که البته هیچ کدام از آنها نتوانست به حیات خود ادامه دهد. بنابراین این ایده از قبل وجود داشت و چیزی نبود که گروه هنروتجربه برای اولین بار بخواهد سراغش برود. گروه هنروتجربه نیز براساس همین ایده اولیه و البته منسجم شکل گرفت و تاکنون توانسته است تداوم در زمینه این سیاست‌ داشته باشد.»
مکری در ادامه درباره ضرورت وجود چنین گروهی عنوان کرد: «مقدار تولیدات سینمای ایران با امکانات نمایش فیلم در کشور تطبیق ندارد و حجم تولیدات متناسب با تعداد سالن‌ها نیست. وقتی کشوری همچون فرانسه در دهه ۵۰ در شرایط مشابهی با ما قرار گرفت و دید تعداد فیلمسازان اول و دوم که مشغول به تولید فیلم هستند رو به افزایش است، تصمیم گرفت سالن‌هایی را مختص فیلم‌های باکیفیتی که به دلایل مختلف نتوانستند به اکران برسند، در نظر بگیرد. در سال‌های اخیر این اتفاق در ایران هم رخ داد و مجموع این‌ها باعث شد سازمان سینمایی به این فکر بیفتد که گروه هنروتجربه را شکل دهد تا فیلم‌های با مخاطب خاص نیز امکان نمایش پیدا کنند.»
اکبر نبوی در ادامه بحث به عنوان نقدی از عملکرد گروه هنروتجربه بیان کرد: «در ابتدا تصور بر این بود که سینمای هنروتجربه قرار است چیزی شبیه به سینماتک باشد و در کنارش به فیلم‌های خاص هم توجه کند ولی در مسیری که پیش گرفت این اتفاق رخ نداد.»
مکری نیز در پاسخ به این نقد او عنوان کرد: «آقای ایوبی برای شروع این حرکت باید از یک نمونه موفق الگوبرداری می‌کرد و ایشان سینمای هنروتجربه در فرانسه را به عنوان الگوی این گروه در سینمای ایران انتخاب کرد. سینمای هنروتجربه فرانسه تایتل‌هایی برای خود دارد. مثلا نمایش فیلم‌های کلاسیک، فیلم‌های مستند و کوتاه، فیلم‌هایی که توسط مردم کمتر دیده شده‌اند، فیلم‌های آماتوری- که توسط فیلمسازان اول یا دوم ساخته شده ولی درعین حال شکلی تجربی دارد- و… را در برنامه کاری خودش قرار داده است. ما هم با الگوبرداری از هنروتجربه فرانسه سعی کردیم این نوع فیلم‌ها که سال‌هاست بر دوش سینمای اکران عادی سنگینی می‌کند را به نمایش بگذاریم.»
اکبر نبوی در ادامه عنوان کرد با وجود اینکه خودش هم نقدهایی به عملکرد گروه هنروتجربه دارد ولی از آنجایی که در این برنامه در جایگاه اداره کننده جلسه قرار دارد، ترجیح می‌دهد خیلی نظرات شخصی‌اش را مطرح نکند و با این توضیحِ اولیه، از همایون اسعدیان خواست بحث را ادامه دهد.
اسعدیان نیز اینگونه صحبت خود را شروع کرد: «اجازه بدهید صحبتم را با هنروتجربه آغاز نکنم و کمی کلان‌تر از این درباره ماجرا حرف بزنم. دغدغه اصلی همه اهالی سینما این است که نکند گونه‌ای از سینما غالب شود و عرصه را بر گونه‌های دیگر تنگ کند. اینکه در کشور ما فیلم کمدی در سال‌های اخیر با استقبال خیلی خوبی از طرف مخاطب روبرو بوده است هم می‌تواند باعث خوشحالی و هم موجب نگرانی باشد. از طرفی خوشحال می‌شویم چون به اقتصاد سینما کمک می‌شود و از طرفی هم این نگرانی وجود دارد که نکند فیلم‌هایی از دیگر ژانرها که در سینمایی به غیر از کمدی دسته‌بندی می‌شوند، نتوانند امکان خوبی برای اکران پیدا کنند.»
رییس شورای صنفی نمایش در همین راستا ادامه داد: «عده‌ای سینما را فقط به عنوان سرگرمی می‌بینند و عده‌ای هم به سینمای جدی و آوانگارد اعتقاد دارند. در این مورد نباید کمی صحبت کنیم و بحث ما کاملا کیفی است. جهش تکنولوژی فیلمسازی را به نسبت گذشته سهل‌تر کرده است و این باعث می‌شود با انبوهی از تولیدات روبرو شویم و باید شرایط اکران برای این تولیدات فراهم شود. گروه هنروتجربه جدا از اشتباهاتی که داشته است، ولی باز بار سنگینی را از دوش سینمای عام برداشته و مخاطب خودش را پیدا کرده است. بنابراین من با ذات این گروه مشکلی ندارم. ولی نقدهایی به آن دارم. مثلا اینکه فیلم‌هایی چون مستند و کوتاه در گروه هنروتجربه اکران شده است ولی همین اندازه کفایت نمی‌کند.»

اسعدیان :گروه هنروتجربه جدا از اشتباهاتی که داشته است، ولی باز بار سنگینی را از دوش سینمای عام برداشته و مخاطب خودش را پیدا کرده است. بنابراین من با ذات این گروه مشکلی ندارم. ولی نقدهایی به آن دارم

شهرام مکری در پاسخ به این صحبت اسعدیان عنوان کرد: «بگذارید من یک آمار جزئی از تعدادی از فیلم‌های اکران شده در گروه هنروتجربه به شما بدهم. ما تا پایان اسفند ۹۵، هفتاد و شش فیلم اکران کردیم که دارای پروانه نمایش سینمایی- جدا از فیلمهایی با پروانه ویدیویی- بوده‌اند. این فیلم‌ها فشاری بر جریان اصلی سینما بودند. البته این تازه فیلم‌هایی هست که سیر قانونی تولید را طی کرده‌اند و فیلم‌های زیادی هستند که اول فیلمساز بر اساس شور هنری آن را تولید کرده و بعد دنبال گرفتن مجوز برای آن رفته است. اتفاقا در این میان هم فیلم‌هایی باکیفیت و فیلمسازانی بااستعداد دیده می‌شوند. این را بگویم که همسویی جریان غالب خانه سینما و شورای صنفی نمایش با هنروتجربه یکی از دلایل تداوم این گروه بوده است. چون اگرچه این دوستان با یک سری چیزها در هنروتجربه مشکل داشته‌اند ولی به تداوم آن اعتقاد دارند. کسانی که به جریان اقتصادی هنروتجربه معترض هستند باید فکر کنند چیزی که الان دارد اجرا می‌شود بدتر است یا اینکه این فیلم‌ها دوباره بارشان بر دوش سینمای بدنه و جریان اصلی گذاشته شود؟»
اکبر نبوی که تا این لحظه سعی داشت وارد بحث نشود، درباره تجربی بودن یا نبودن فیلم‌های اکران شده در گروه هنروتجربه نظراتی را ارائه داد و گفت: «به نظر من اولین فیلم تجربی در سینمای ایران، فیلم «گاو» داریوش مهرجویی است. یا مثلا فیلم «باد ما را خواهد برد» عباس کیارستمی نیز می‌تواند عنوان تجربی را به دوش بکشد. وقنی می‌گوییم سینمای تجربی، یک تصوری در ذهن‌ها ایجاد می‌شود. بنابراین نکته اینجاست که آیا آثاری که تا به امروز در سینمای هنروتجربه به نمایش گذاشته شده‌اند همه و همه تجربی نیز بوده‌اند و می‌توان به عنوان یک تجربه تازه از آنها نام برد؟»

مکری :کسانی که به جریان اقتصادی هنروتجربه معترض هستند باید فکر کنند چیزی که الان دارد اجرا می‌شود بدتر است یا اینکه این فیلم‌ها دوباره بارشان بر دوش سینمای بدنه و جریان اصلی گذاشته شود؟

اسعدیان نیز در ادامه در راستای صحبت نبوی عنوان کرد: «ما در نام‌گذاری‌ها گاهی اشتباه می‌کنیم. نامی را انتخاب و به این فکر نمی‌کنیم که ممکن است چه تبعاتی به همراه داشته باشد. من اصلا کاری با تعداد سالن‌های هنروتجربه ندارم و اتفاقا امیدوارم به زودی بشود تعداد سالن‌های این گروه را گسترش داد، حتی در تلاش هستیم در سینمای «مگامال» نیز سالنی را برای هنروتجربه بگیریم. نقد اصلی من به گروه هنروتجربه این است که نباید فیلم‌های آماتوری که ساختار ضعیفی دارند به عنوان فیلم هنری و تجربی در گروه هنروتجربه به نمایش گذاشته شود. اگر فیلمساز شاخصی تصمیم بگیرد بعد از کلی تجربه در سینما، فیلمی را با یک دوربین موبایل بسازد ۱۰۰ درصد او کاری تجربی کرده است. ولی نباید هرکس از راه رسید و فیلمی ساخت فرصت نمایش فیلمش را در هنروتجربه پیدا کند. سینمای هنروتجربه به تعبیر خودِ دوستان سینمای اندیشه است. وقتی فیلم‌های این جوانان به نمایش گذاشته می‌شود، آنها خودشان را صاحب اندیشه و نظریه‌پرداز می‌دانند و باورشان می‌شود که یک کار خارق‌العاده کرده‌اند و دیگر خدا را بنده نیستند. چون فکر می‌کنند من فیلمی ساختم که در هنروتجربه به اکران گذاشته شده و هنروتجربه محل نمایش فیلم‌هایی با مخاطب خاص است، پس من مخاطب خاص خودم را دارم و زبان جدیدی را در سینما کشف کرده‌ام. باید به تبعات این نوع طرز فکر بیشتر توجه کنیم.»

اسعدیان: نباید هرکس از راه رسید و فیلمی ساخت فرصت نمایش فیلمش را در هنروتجربه پیدا کند. سینمای هنروتجربه به تعبیر خودِ دوستان سینمای اندیشه است. وقتی فیلم‌های این جوانان به نمایش گذاشته می‌شود، آنها خودشان را صاحب اندیشه و نظریه‌پرداز می‌دانند و باورشان می‌شود که یک کار خارق‌العاده کرده‌اند و دیگر خدا را بنده نیستند

او در بخش دیگری از صحبت‌های خود ادامه داد: «البته که من اسم را بهانه کردم تا به موارد دیگری بپردازم. همه جای دنیا حتی در فرانسه فیلم‌های سرگرم کننده بخش عمده بدنه کلان سینما را تشکیل می‌دهند. البته من به شخصه صرفا برای سرگرمی به سینما نمی‌روم و برای تأمین خوراک فرهنگی فیلم می‌بینم. پس مطمئنا با فیلم‌های تجربه‌گرا مشکلی ندارم. ولی موضوع این است که هر چیزی باید در جای خودش باشد.»
در ادامه مکری به عنوان یکی از اعضای شورای سیاست‌گذاری گروه هنروتجربه عنوان کرد: «ما ۴۶۲ فیلم را بازبینی کردیم و از این میان فقط ۲۰۰ و خرده‌ای فیلم را نگه داشتیم. خودمان می‌دانیم که بعضی از این فیلم‌ها کیفیت بالایی ندارند ولی برای شروع کار مجبور بودیم تعداد بیشتری فیلم بپذیریم تا کمی از حجم فیلم‌هایی که در این همه سال موفق به اکران نشده‌اند، بکاهیم. ولی سیاست ما این است که به تدریج از تعداد فیلم‌ها کم کنیم و بیشتر به کیفیت آثار توجه داشته باشیم.»
همایون اسعدیان نیز به عنوان حرف آخر خود عنوان کرد: «من آدم محافظه کاری هستم و مثل خیلی از فیلمسازان که در سرتاسر دنیا وجود دارند، جرئت یک سری تجربه‌ها را ندارم. آدم‌هایی هستند که مثل من محافظه کار نیستند و این جرئت را به خرج می‌دهند و دست به تجربه‌های تازه و نو می‌زنند و راه را برای امثال من باز می‌کنند. سینمای موج نوی فرانسه نیز همین جوری به وجود آمده است. چون فیلمسازانی تجربه‌گرا با جسارتی که داشتند دست به تجربه‌هایی زده‌اند که افراد دیگر جرئت ورود به آن راه را نداشتند ولی بعد از آن توانستند از این تجربه‌ها درس بگیرند و از آن در کار خودشان استفاده کنند. بنابراین سینمای هنروتجربه به زعم من باید مکانی باشد تا کسانی که جرئت کافی برای ریسک کردن دارند، آثار و تجربه‌های تازه خود را در این گروه به نمایش بگذارند تا امثال من از این تجربه‌های جدید بهره ببریم.»

مکری:لازمه این جسور بودن این است که فضای لازم را برای این جسارت فراهم کنیم. یکی از معضلات موجود در سینمای ما همین است که قدرتِ جسارت از میان رفته و برای همین در غالب فیلم‌ها بازیگرانِ یکسان، فیلمبرداری یک شکل و قصه‌های شبیه به هم می‌بینیم

شهرام مکری نیز در تأیید این حرف اسعدیان عنوان کرد: «من هم فکر می‌کنم سینمای هنروتجربه باید جسور باشد و به جریان اصلی سینما پیشنهاد بدهد. ولی لازمه این جسور بودن این است که فضای لازم را برای این جسارت فراهم کنیم. یکی از معضلات موجود در سینمای ما همین است که قدرتِ جسارت از میان رفته و برای همین در غالب فیلم‌ها بازیگرانِ یکسان، فیلمبرداری یک شکل و قصه‌های شبیه به هم می‌بینیم. سینمای ایران باید فرصت جسارت کردن را به سینماگران بدهد.»
در پایان این گفت‌وگو محمد صالح‌اعلاء که تا به این لحظه شاهد بحث بود عنوان کرد: «من در آخر متوجه نشدم چلانه کار چه شد!»
مکری نیز در پاسخ به او گفت: «ساده کلام این است که گروه هنروتجربه خوب است.»