هنروتجربه/ قاسم فتحی: جلسه نقد و بررسی فیلم‌های هنروتجربه در مشهد این هفته به مستند «خواب ابراهیم» اختصاص داده شد. این جلسه در سالن شماره شش سینما هویزه عصر روز شنبه ۵ دی‌ماه و با حضور محمود کریمی(کارگردان) و مهدی کریمی (تهیه‌کننده) و با حضور علاقه‌مندان به سینما برگزار شد.

در ابتدای این جلسه مهدی کریمی تهیه‌کننده این اثر و تهیه‌کننده فیلم «چ» درباره نگاه برخی از تولیدکنندگان به فیلمبرداری پشت صحنه عنوان کرد: «تلقی برخی‌ها از فیلم مستند، همین کارهای گزارشی است که در قالب کلیپ منتشر می‌شود. از طرفی چون در این زمینه خلاء وجود داشته، شما آیکون دی‌وی‌دی لوح فشرده فیلم را می‌زنی و جز خنده و خراب کردن چند صحنه و شام و نهار خوردن چیزی نمی‌بینی و تمام. اما من می‌گویم تا وقتی که فرصت خلاقیت در یک اثر هنری وجود دارد و در کنار آن امکان تداوم و تولید بهتر هم هست. ولی به عنوان مثال، وقتی فیلم کوتاه امکان عرضه ندارد به طور طبیعی رشدی هم نمی‌کند. شما نگاه کنید وقتی هفتاد-هشتاد فیلم در سال می‌سازیم، همین مقدار هم می‌توان مستند پشت صحنه ساخت.»

کریمی  در ادامه به بضاعت سینمای ایران برای توجه به ساخت فیلم پشت صحنه را ناچیز خواند : «در وهله اول هدف‌مان این است که فیلم‌های نمایشی و داستانی بسازیم. اما نکته‌ای که وجود دارد این است که من اعتقاد دارم که همه فیلم‌ها در هر سطحی، لیاقت این را را دارد که مستندی از آن ساخته شود. اما آیا همه این فیلم‌ها، بضاعت این کار را دارند؟ متاسفانه اثری که مستقل باشد و حرفی برای گفتن داشته باشد هم تعدادش خیلی نیست.»

نمی‌خواستم با شیفتگی حاتمی‌کیا را نشان دهم

کارگردان ‌«خواب ابراهیم» در پاسخ به این سوال که چرا اینقدر از شخصیت اصلی کارتان فاصله گرفتید  گفت: «خواب ابراهیم، درباره فیلم «چ» نیست بلکه درباره حاتمی‌کیاییست که «چ» را می‌سازد. ما به عمد دنبال این چنین فضایی بودیم. وگرنه من در مدت یکسال و نیمی که به صورت منفصل همراه آقای حاتمی‌کیا بودم به راحتی می‌توانستم کلی مصاحبه بگیرم؛ حتی می‌توانستم از لحظات خصوصی‌اش فیلم بگیریم، ولی من یک جاهایی دوربین را خاموش می‌کردم که چیزی ضبط نشود. چرا که دنبال حاشیه‌ها نبودم چون فیلم «چ» خودش در همان زمان به اندازه کافی دچار چالش و مشکل شد.»

او ادامه داد: «من دنبال خواب ابراهیم بودم که جزیی از ابراهیم بود. سیری که در مدح و رسای ایشان نباشد و علاوه بر این شیفتگی هم در اثر دیده نشود. این تصمیم من بود. نمی‌دانم چقدر موفق بودم ولی از روز اول این تصمیم را گرفتم که جذابیت را کنار بگذارم و سعی کنم جهانِ خیالی کارگردان را به تصویر بکشم؛ درونیات ذهنی که دارد فیلمش را می‌سازد؛ می‌بینید که من دنبال چیزی بودم که ماهیت و موجودیتی نداشت. خب این خیلی سخت بود. سعی کردم فیلم به‌سمت هیچکسی لیز نخورد. من چیزی حدود چهار و نیم ترابایت از پشت صحنه فیلم «چ» راش دارم.»

بیشترِ بازیگران با فیلمبرداران پشت‌صحنه مشکل دارند

کریمی از تنها گفتگوی خودش با حاتمی‌کیا قبل از آغاز فیلمبرداری یاد کرد : «خود آقای حاتمی‌کیا روز اول با من صحبت کرد و گفت: ممکن است موقع ساختن فیلم ما عصبانی شویم، تو کار خودت را بکن حتی ممکن است اتفاقی بیفتد و سر تو خالی کنیم ولی تو اعتنایی نکن. تو فیلمت را بساز و من هم فیلمم را می‌سازم.»

او همچنین در پاسخ به این سوال که آیا حاتمی‌کیا برای گرفتن پلانی با شما همکاری کرد یا نه گفت: «در هیچ کجای این فیلم ایشان به خاطر من یا فیلمم کاری نکرد. هر چه بود واکنش‌ها و رفتارهای خودش بود. من در واقع کنترلی روی صحنه “چ”نداشتم چون واقعا آنها داشتند خیلی جدی کارشان را می‌کردند.»

کریمی در ادامه از موضع نسبتا منفی بازیگران فیلم «چ» نسبت به فیلمبرداران پشت صحنه گفت: «جالب است برایتان بگویم که که بیشترین موضع منفی کار نه از ناحیه آقای حاتمی‌کیا که از سمت بازیگران کار بود که خب البته من به آنها تا حدودی حق می‌دهم. ما حتی مورد کتک‌کاری بازیگر با فیلمبردار پشت صحنه را هم داشته‌ایم. ببینید! به هر حال بازیگر پشت صحنه ممکن است لباس راحتی پوشیده باشد یا در حال غذا خوردن باشد یا توی فضای شخصی خودش است که ما حق نداریم به هر بهانه‌ای آن حریم را بشکنیم. آقای فریبرزعرب‌نیا تعریف می‌کرد که یک بار مُچ یک فیلمبردار پشت صحنه‌ای را گرفته که کیلومترها برای شکار لحظه‌ای از بازیگر دنبالش آمده بود! خب همین خاطرات باعث می‌شود برخی از بازیگران به‌کل قید حضور در فیلم پشت‌صحنه را بزنند.»