هنروتجربه: دو فیلم «ائو» به کارگردانی اصغر یوسفی‌ن‍ژاد و «هجوم» ساخته شهرام مکری این روزها در گروه سینمایی «هنر و تجربه» در حال اکران هستند. «ائو» کاملا براساس سینمای قصه‌گو و «هجوم» با ویژگی‌های سینمای فرمالیستی ساخته شده‌اند. روزنامه اعتماد به بهانه اکران عمومی این دو فیلم با شهرام مکری و اصغر یوسفی‌نژاد کارگردانان فیلم‌های «هجوم» و «ائو» گفت‌وگو کرده که در ادامه قسمتی از آن‌را می‌خوانید. در کنار این گفت‌وگو یادداشت‌هایی از  الاهه بخشی بازیگر فیلم «هجوم» و محدثه حیرت بازیگر «ائو» نیز  منتشر شده‌است.شهریار حنیفه نیز یادداشتی درباره فیلم«هجوم» نوشته‌است.

یوسفی‌نژاد: «هجوم» جزو فیلم‌هایی است که حتما باید دو بار دیده شود
فیلم «ائو» خودش دخالت می‌کند و دست تماشاگرش را گرفته و به پایان فیلم راهنمایی می‌کند؛ فیلم در پایان با تماشاگر کاری می‌کند که او به اصل داستان پی ببرد و دوباره داستان را از اول بازخوانی کند کاری که اساسا فیلمی هم‌چون «هجوم» با مخاطب نمی‌کند. فیلم «هجوم»، منفذ‌هایی دارد که هر مخاطبی بسته به احوالات و تجربیات خود می‌تواند آن‌ها را پیدا کند و وارد فیلم شود؛ معتقدم فیلم «هجوم» جزو فیلم‌هایی است که حتما باید دیده شود و دوبار هم ببینیم. فیلم «ائو» و «هجوم» دو فیلم متفاوت هستند؛ خانه نیاز به دیدن دوباره ندارد هرچند دیدن دوباره آن به دریافت نشانه‌های فیلم بیشتر کمک می‌کند اما اساسا فیلم «هجوم»، منفذهایی دارد که مخاطب بسته به حال خودش آن‌ها را می‌تواند پیدا کند، فیلم به مخاطب کمکی نمی‌کند. نشانه‌گذاری می‌کند؛ مسوولیت من در قبال چنین فیلمی تعبیر لینچ است. من با این فیلم‌ها به رهایی می‌رسم و کنار می‌آیم و از آن لذت می‌برم. فیلم «هجوم» فیلم شخصی نیست تعمیم‌پذیر است جلوه بصری و نوآوری و خلاقیت بصری فیلم چیزی است که کسی به راحتی از کنار آن نمی‌تواند رد شود؛ فیلم «هجوم» نکات بسیار عجیبی دارد.

-در همه جای دنیا این گونه است که کارکرد فیلم‌هایی با رویکرد تجربه‌گرایی نفعش در نهایت برای سینمای بدنه است. در واقع فیلم‌سازان باهوشی که در سینمای بدنه حضور دارند، کارهای استاندارد خوبی می‌سازند به این سمت نظر دارند، فیلم‌هایی که بی‌پروا تجربه می‌کنند و منبع تغذیه برای سینمای بدنه هستند.

مکری: شیوه‌ کارگردانی «ائو» به «هجوم» نزدیک است
-آنچه من راجع به «ائو» شنیده بودم، بیشتر متوجه داستان یا ایده‌های گره‌گشایی یا زبان آذری به عنوان مولفه‌های جذاب فیلم بود؛ اما برای من جذاب‌ترین نکته‌ای که وجود داشت ایده کارگردانی فیلم است؛ دوربینی که در نمای بسته کاراکترها را دنبال می‌کند و از فضای خارج از قاب و صدای خارج از قاب برای ساخت اتمسفر فیلم استفاده می‌کند؛ در واقع دوربین به کاراکتر چسبیده و در تمام طول مدت آن را ول نمی‌کند این شیوه‌ای بود که به کارگردانی من هم در فیلم «هجوم» نزدیک است؛ دوربینی که کاراکترها را در فضای بسته دنبال می‌کند، چنین چیزی در فیلم «ائو» هم وجود دارد. متاسفانه شرایط فراهم نشد تا این دو فیلم همزمان با هم در جشنواره فجر نمایش داده شوند؛ برایم جذاب بود تا ما ری‌اکشن‌های مخاطبین را نسبت به این دو فیلم احساس کنیم؛ اما خوشبختانه این دو فیلم همزمان با هم به نمایش عمومی درآمدند؛ خیلی دوست دارم این قیاس به لحاظ کارگردانی در مورد این دو فیلم انجام شود تا تفاوت‌ها و شباهت‌های فی مابین «ائو» و «هجوم» مشخص شود. برای من نکته جالب در مقایسه دو فیلم میزان ایده اطلاعات دهی سناریو است. فیلم «هجوم» فیلمی است که کاراکترهای فیلم همزمان با تماشاگر از اتفاق داستان مطلع می‌شود، دوربین با کاراکتر پله به پله پیش می‌رود و همانقدر که کاراکتر از داستان مطلع می‌شود تماشاچی هم به همین میزان به روند قصه پی می‌برد.

-شباهت بین «ائو» و«هجوم» در ایده استفاده از فضای لوکیشن است که بین فضای سینما و تئاتر عبور می‌کند. به نظر من لوکیشن خود هویتی برای چگونگی روایت این فیلم‌ها است. باز هم تاکید می‌کنم که فضای هر دو فیلم بسیار متفاوت است؛ یکی از فیلم‌ها نمونه سینمای رئالیستی و دیگری نمونه‌ای از سینمای غیررئالیستی است. بازیگران هم در این دو فیلم با توجه به اینکه از تئاتر انتخاب شده‌اند؛ کارکردی مشابه دارند. معتقدم در چنین فیلم‌هایی با اجرایی میلی‌متری در پلان‌های طولانی یا تک‌پلان چاره‌ای جز این نداریم که در اجرا دقت خاصی داشته باشیم. به نظر من بازیگران تئاتر بخش شگفتی‌آفرین کارشان این است در طول کار و تمرین پروسه تکرار را به شکلی کاملا واقعی تبدیل و از حالت تصنعی خارج می‌کنند. پروسه تمرین یک پروسه طولانی است. ما فیلم «هجوم» را طی ۴۵ روز در لوکیشن فیلم‌برداری کردیم و برداشت‌های مفید بیشتری نسبت به «ماهی و گربه» داشتیم با این حالی که در «ماهی و گربه» هم ما نزدیک به دو ماه تمرین داشتیم. معتقدم بازیگرانی که از تئاتر به سینما می‌آیند و تجربه میزانسن و تجربه اجراهایی مشابه تمرین دارند و یک نوع ریزه‌کاری شبیه بداهه دارند که بازی را مال خود می‌کنند فیلم‌هایی همچون «ائو» و «هجوم» را بدون این گونه بازیگران اصلا نمی‌توان تصور کرد، آن‌ها بسیار تاثیرگذار هستند.