هنروتجربه- کامبیز حضرتی: این روزها قطار یازدهمین دوره جشنواره جهانی سینماحقیقت به راه افتاده و مستندسازان در کنار نمایش و نشست خبری خود در این رویداد سینمایی به رقابت می‌پردازند. برای آشنایی بیشتر با آثار جشنواره و ارزیابی این رویداد سینمایی با محمود رحمانی مستندساز و عضو هیات انتخاب مسابقه ملی بلند جشنواره سینما حقیقت گفت‌وگو کردیم. از این فیلم‌ساز تاکنون مستدهای «مُلفِ گند» و «مدار صفر درجه» در گروه هنروتجربه اکران شده است.

محمود رحمانی درباره مستندهای یازدهمین دوره جشنواره جهانی سینماحقیقت بیان کرد: «اساسا ما مستند بد نداریم. چون مستند در شکل کلی‌اش حقیقت و مفهمومی را منتقل می‌کند. اما به عنوان یک فیلم‌ساز اعتقاد دارم مستندهای امسال افت کرده‌است و نمی‌دانم نسبت به سال‌های گذشته چه اتفاقی افتاده است.»

کارگردان «مسافران» ادامه داد: «ما در بخش مسابقه ملی بلند ۲۲۲ فیلم دیدیم. بیش از نیمی از این آثار خارج از مرکز گسترش و سازمان سینمایی، توسط نهادهای غیردولتی که علاقه زیادی به بازخوانی تاریخ دارند، ساخته شده‌است. این آثار ساختاری تلویزیونی و نگاهی یک سویه دارند و مستند واقعی به حساب نمی‌آیند. شاید این حرف ناقض صحبت من باشد که مستند بد نداریم اما به نظرم مستندساز  باید حقیقتی را در یک موضوع دنبال کند نه این که نگاهی را  به کار تزریق کند.»

او ضمن انتقاد از ورود نهادهای خاص به تولید فیلم مستند عنوان کرد: «در مجموع آثار کارگردانی‌های خوبی به چشم می‌خورد اما فلسفه و ذات سینما حقیقت، بیان حقیقتی است که قرار است در فیلم کشف شود. ژانر سیاسی جذاب است اما وقتی دیدگاهی تحمیل شود،کار دچار مشکل می‌شود. این فیلم‌ها به لحاظ پروداکشن و هزینه تامین هستند اما فیلم مستند به معنای واقعی آن به حساب نمی‌آیند. من به عنوان کسی که ۱۵ سال مستند و کارهای تجربی می‌سازم و به عنوان یک مخاطب می‌دانم این آثار با واقعیت موجود در تضاد است. در بخش تولید دولتی که تعدادی از همکاران من آن‌ را انتخاب کرده‌اند،به نسبت فیلم‌های خوبی دیده می‌شود اما بخش سینمای مستقل، سینمایی نحیف است که با وجود فرم‌های خوب، از کمبود بودجه رنج  می‌برد.»

کارگردان « نفت سفید» درباره  تنوع آثار مستند حاضر در جشنواره اشاره داشت: «من طی دو سال گذشته به عنوان فیلم‌ساز در جشنواره حقیقت حضور داشتم اما به نسبت این دو سال نیز تنوع آثار کمتر شده‌است. هرچند که آثار مختلفی در قالب‌های وسیع اجتماعی، سیاسی، تجربی و پرتره به چشم می‌خورد. امسال به مراتب مستند پرتره بیشتر داشتیم. مستند پرتره چون دشوار است جذاب از کار در می‌آید اما از آن جایی که مستندهای پرتره شتاب‌زده و در یک دوره کوتاه تولید شده‌اند، آثار موفق در بین آن‌ها کم‌تر است.»

امسال به مراتب مستند پرتره بیشتر داشتیم. مستند پرتره چون دشوار است جذاب از کار در می‌آید اما از آن جایی که مستندهای پرتره شتاب‌زده و در یک دوره کوتاه تولید شده‌اند، آثار موفق در بین آن‌ها کم‌تر است

او افزود: «دایره مضمونی آثار کم است چون تهیه‌کننده‌های خصوصی اجازه ورود به این خطوط قرمز را ندارند. به همین جهت فیلم‌سازان کمتر خودشان را با ریسک مواجه می‌کنند. وقتی ریسک نباشد، فیلم‌ها خنثی‌تر می‌شوند. جشنواره حقیقت به خاطر حفظ عنوان خودش هم که شده باید بتواند به آثار کارکرد بهتری بدهد.»

عضو هیات انتخاب مسابقه ملی بلند جشنواره سینما حقیقت درباره تاثیر هنروتجربه در اکران آثار مستندها عنوان کرد: «من سال گذشته مستند «مسافران» را در سینما حقیقت نشان دادم و از نمایش آن هیجان داشتم. چون تصور می‌کردم اما و اگرهایی وجود دارد که مانع نمایش فیلم می‌شود اما فیلم سانس ویژه داشت و تاثیر گذار بود. آثاری از من در هنرو تجربه به نمایش درآمد که ۱۰ سال امکان نمایش در ایران را نداشت. در اکران هنروتجربه از آن‌ها استقبال شد و یک موقعیت استثنایی برای من بود.»

او اضافه کرد: «هنروتجربه به مستندسازان انگیزه مضاعف می‌دهد. البته دوست دارم این نکته را هم بگویم که این گروه باید مستندهایی را انتخاب کند که قابلیت بالایی دارند. باید انتخاب آثار سخت‌گیرانه باشد و نتیجه آن اکران فیلم‌هایی باشد که مخاطب را به سینما می‌کشد. اهمیت هنروتجربه به شرط انتخاب آثار با کیفیت، پخش سینمایی است.»

رحمانی درباره ویژگی فیلم مستند نیز تاکیدکرد: «در سینمای مستند به طور قطع کار ما گزارش نیست بلکه فرم و بیان مهم است. اگر فیلمی موقعیت محور است باید دلیل عمده و موقعیت عمده در آن باشد. متاسفانه سینمای دیجیتال با وجود خوبی‌هایش مستندسازان را سهل‌انگار می‌کند. چه طور می‌شود  یک فیلم‌ساز که در سال گذشته فیلم داشته امسال هم یک فیلم تازه داشته باشد؟»