هنروتجربه: فیلم«ائو/خانه» را بسیاری شگفتی جشنواره سی‌وپنجم فیلم فجر نامیدند، اولین ساخته اصغر یوسفی‌نژاد که به عنوان نماینده هنروتجربه در بخش سودای سیمرغ جشنواره حضور داشت، نگاه بسیاری از منتقدان، هنرمندان  و تماشاگران حتی سخت‌گیر سینما را به خود معطوف کرد.این فیلم این روزها در سینماهای گروه هنروتجربه در حال اکران است. خبرگزاری مهر به همین بهانه امروز(چهارشنبه ۲۲ آذر) گفت‌وگوی مفصلی را با کارگردان این فیلم منتشر کرده است. بخش‌های از صحبت‌های اصغر یوسفی‌نژاد در بخش اول این گفت‌وگو را می‌خوانید. 

چرا این داستان
من پیش از این در تلویزیون فعالیت داشتم و به دنبال این بودم که در سینما هم کار کنم. زمانی که در تلویزیون بودم سعی می کردم کار در آنجا برای من تجربه‌هایی رقم بزند که در سینما به درد من بخورد. بنابراین بلافاصله بعد از اینکه فعالیت من در تلویزیون تمام شد وارد سینما شدم البته همزمان کار مطبوعاتی هم می‌کردم و شاید همان کار مطبوعاتی باعث شد که فیلم «ائو» کنجکاوی اهل نقد و نظر را به وجود بیاورد چون من هم صنف آن‌ها بودم از همین رو برای ساخت این اثر چند فاکتور مدنظر من بود. برای مثال یکی از این فاکتورها این بود که فیلمی باشد که خودم بتوانم بسازم و به دنبال داستانی بودم که خودم به عنوان تهیه کننده از عهده آن بربیایم البته من نمونه‌های موفقی چنین فیلم‌هایی را هم دیده بودم که در شرایط محدود اما به صورت خوب ساخته شده بودند به همین دلیل این فاکتورها برای من در قصه و بازیگری خلاصه شد و روی قصه فکر کردم؛ البته قصه‌ای که محدود، جذاب و دارای متن و زیر متن باشد. به همین ترتیب به قصه فیلم «ائو» رسیدم البته قبل از قصه مضمون برایم مهم بود زیرا سال ها دغدغه فکری من این بود که درباره آدم های این زمانه و کسانی فیلم بسازم که خیلی شبیه خودشان نیستند و شرایط باعث شده است از خود فاصله بگیرند زیرا حس می کردم که این موضوع یک درد مشترک است. اصلا شاید از ابتدای خلقت فاصله گرفتن از اصل وجود داشته است چرا که در هر جامعه‌ای نمود دارد برهمین اساس این دور شدنِ لحظه به لحظه به بهانه های مختلف، موضوع جالبی برای من بود و دنبال قصه ای بودم که این را بگویم و این قصه کم کم با تصویر یک جسد و افراد دور و بر او شکل گرفت اما رفته رفته جسد موضوعیت خود را از دست داد و به وصیت او رسیدیم که خواسته بود او را تشریح کنند. من حس کردم این موضوع حرف دل آدم‌های قصه من است که از منِ فیلم‌نامه‌نویس می‌خواهند آن‌ها را تشریح، خود واقعی‌شان را کم کم پیدا کنم و مثل یک آینه در برابرشان قرار دهم از همین رو قصه بسیار خطی پیش رفت. البته پایان این قصه خود من را هم غافلگیر کرد به همین دلیل مجبور شدم برگردم و دوباره شخصیت‌پردازی کنم و از یک منظر دیگر به قصه خودم نگاه کنم البته من دوست دارم این اتفاق برای تماشاگران هم رخ دهد. یعنی یک بار با یک قصه‌ای همراه شوند اما وقتی به پایان رسید احساس کنند باید برگردند و آن را مرور کنند. زیرا هرچیزی می تواند لایه‌های مختلف داشته باشد و این موضوع به من خیلی کمک کرد.

جنازه‌ای که نمی‌بینیم
دوربین ما در این فیلم بسیار با بازیگران همراه است به طوری که حتی جرات ندارد یک قدم بدون بازیگر حرکت کند. واقعیت ماجرا این است که دوستان طراح صحنه حتی این جنازه را طراحی کرده بودند منتها از آنجایی که ما در صحنه‌پردازی فیلم متوجه شدیم که دوربین ملاحظه شخصیت‌های فیلم را دارد از خودمان پرسیدیم که این جنازه فیزیکی چقدر برای این آدم‌هایی که آنجا هستند، مهم است؟ من احساس کردم اصلا برایشان اهمیت ندارد به همین دلیل گفتم دوربین هم به عنوان یکی از آدم‌ها سراغ این جنازه نرود.

ریسک انتخاب زبان ترکی
ساخت فیلم به زبان ترکی ریسک نبود به طور کلی خیلی از کشورها به دلیل وجود داشتن امکانی به نام زیرنویس سعی می کنند از این فرصتی که سینما به آن‌ها می دهد استفاده کنند و پتانسیل‌های زبانی خود را ارایه دهند. به هرحال این موضوع یک تازگی برای مخاطبان دارد. از همین رو هنوز هم معتقدم یکی از جذابیت‌های فیلم «ائو» همین زبان است البته نه فقط برای ترک زبان‌ها بلکه برای هرکسی که فیلم را دیده است. من تجربه تماشای فیلم ترکی «ائو» را با مخاطب خارجی دارم و جالب است که بگویم بیشتر از اینکه سوال‌های تماشاگران خارجی درباره تکنیک‌های فیلم‌سازی باشد، متوجه دیالوگ‌ها بود. البته باید بگویم که زیرنویس انگلیسی فیلم خیلی بهتر از زیرنویس فارسی است زیرا دوست مترجم انگلیسی ما با مشاوره افرادی که زبان مادری‌شان انگلیسی است، مدام عبارت‌ها را چک و وفادارانه عمل کرد. در حالی که زیرنویس فارسی را با عجله تنظیم کردم البته احاطه خوبی هم به زبان فارسی ندارم به همین دلیل قطعا زیرنویس فیلم بعدی من را یک فردی که هم مسلط به زبان فارسی و هم مسلط به زبان ترکی است، انجام می دهد. بنابراین این ایراد را می پذیرم چون دقیقا خودم مرتکب این امر شدم. زیرنویس اگر درست نوشته شود روی این قضیه تاثیر زیادی دارد. ضمن این‌که من احساس کردم نوع زیرنویس در این ارتباط سهیم است و قبول دارم با آن زیرنویس فارسی خیلی از چیزهایی که تماشاگران ترکی متوجه می شوند به دیگران منتقل نمی‌شود. به هر حال هیچ زبانی به طور کامل قابل ترجمه به یک زبان دیگر نیست چون یک المان بسیار قدرتمند فرهنگی است که کسانی که در آن فرهنگ زیسته‌اند، می‌توانند متوجه آن باشند.