هنروتجربه: نمایش فیلم و نشست نقد و بررسی مجموعه فیلم‌های کوتاه روز که این روزها در گروه هنروتجربه در حال اکران است، روز گذشته (چهارشنبه ۲۰ دی) در خانه هنرمندان برگزار شد.نیما عباسپور مجری منتقد این نشست بود. عادل تبریزی (کارگردان فیلم کوتاه «اول پاییز») و کتایون پرمر (کارگردان فیلم کوتاه «کشند») در این جلسه حضور داشتند تا به سوالات تماشاگران پاسخ دهند.

در ابتدای مراسم نیما عباسپور با ابراز امیدواری نسبت به اکران فیلم‌های کوتاه در گروه هنروتجربه عنوان کرد: «جای خوشحالی دارد که فیلم‌های کوتاه در سینمای هنروتجربه مورد توجه قرار گرفته و اکران می‌شود. ولی ای کاش خود فیلم‌سازان عرصه فیلم کوتاه به تماشای این فیلم‌ها بیایند. ما تعداد زیادی فیلم‌ساز عضو انجمن فیلم‌کوتاه داریم و اگر فقط همین فیلم‌سازان به تماشای فیلم‌ها بیایند، سالن‌ نمایش پر از مخاطب خواهد شد. استقبال از اکران این فیلم‌ها باعث می‌َشود، مسئولان فرهنگی انگیزه پیدا کرده و شرایط بهتری را برای اکران فیلم کوتاه فراهم کنند. اما در هر صورت من به نوبه خودم از مسئولان هنروتجربه به‌خاطر توجه‌شان به فیلم کوتاه تشکر می‌کنم.»
این کارگردان که خودش هم در عرصه فیلم کوتاه فعالیت دارد، در ابتدای جلسه از کتایون پرمر خواست تا درخصوص ساخت «کشند» و رسیدن به ایده اولیه آن صحبت کند. پرمر در پاسخ توضیح داد: «کشند تجربه اول من در فیلم‌سازی است. این فیلم را به عنوان کار پایان‌دوره کلاس‌های آموزشی انجمن سینمای جوان ساختم. در ابتدا قرار بود فقط شکل یک فیلم کلاسی باشد ولی رفته‌رفته سر و شکل جدی‌تری پیدا کرد و کمی حرفه‌ای‌تر از یک کار کلاسی شد.»

پرمر در ادامه گفت: «من و برادرم به‌خاطر علاقه‌ای که بافت پایین‌شهر داریم، خیلی اوقات با هم به دیدن این مناطق می‌رفتیم. در آنجا یک‌سری داستان‌ها دیده بودم که همه در ذهنم مانده بود. راستش را بخواهید برای این فیلم در ابتدا یک ایده مرکزی واحد نداشتیم، بلکه با توجه به سلسله داستان‌هایی که در ذهن داشتم، داستان اصلی را با کمک محمد روح‌بخش نوشتیم. برای ساخت این فیلم بیشتر به فضاسازی توجه کردم و برایم مهم بود بتوانم در اولین فیلمم کارگردانی را یاد بگیرم.»

عادل تبریزی نیز درباره ساخت «اول پاییز» بیان کرد: «این ششمین فیلم داستانی من است ولی اولین فیلمی هست که در فضای جدی ساختم. به‌خاطر علاقه شدیدی که به طنز دارم، تا قبل از این همه کارهایم را در این فضا ساخته بودم، حتی همین کارم هم در ابتدا ایده‌اش طنز بود ولی رفته‌رفته شکل جدی به خود گرفت. آرمان فیاض فیلم‌بردار این فیلم که دوست عزیز من است و این فیلم سومین همکاری ما بود،بعد از خواندن فیلم‌نامه با من صحبت و به تدریج حال و هوایم را جدی کرد. البته الان از ساختن فیلم با این سبک و سیاق پشیمان نیستم ولی فکر می‌کنم اگر همان فیلم‌نامه طنز را می‌ساختم، به حال و هوای خودم نزدیک‌تر بود.»
او در ادامه درباره کار بعدی‌اش توضیح داد: «یک سال است پروانه ساخت اولین فیلم سینمایی‌ام را گرفته‌ام. آن هم داستانی طنز دارد، ولی هنوز موفق نشدم سرمایه‌گذاری برای فیلمم پیدا کنم.»

سپس نیما عباسپور جلسه را با صحبت درباره فضاسازی «کشند» ادامه داد و گفت: «کشند فضای بسیار خوبی دارد و به عنوان کار اول واقعا عالی است. ولی قصه‌اش به درستی شکل نگرفته است. زحمتی که در کارگردانی کشیده شده خیلی فراتر از داستان فیلم است. به نظر می‌رسد به اندازه‌ای که به کارگردانی توجه شده به فیلم‌نامه توجه نشده باشد. پایان بندی فیلم به لحاظ کارگردانی خیلی خوب است ولی کارکردی که باید را پیدا نمی‌کند و دلیلش این است که قصه پایان مشخصی ندارد.»

کتایون پرمر در پاسخ به عباسپور توضیح داد: «این‌گونه نبود که بخواهم به داستان اهمیت کمتری بدهم ولی هر ایرادی که به چشم شما یا دوستان می‌آید به‌ این دلیل  است که در این کار کم‌تجربه بودم و داشتم آزمون و خطا می‌کردم. حتی الان که فیلم را می‌بینم، خودم را برای یک سری صحنه‌ها سرزنش می‌کنم و می‌گویم کاش اینجا را به شکل دیگری گرفته بودم.»
او که فیلم کوتاه «بارسلونا» را نیز ساخته است در ادامه گفت: «وقتی در حال نگارش فیلم‌‌نامه بودیم مدام ایده‌های مختلفی در زمینه کارگردانی به ذهنم می‌رسید. همان‌طور که گفتم بیشتر دوست داشتم فضاسازی و کارگردانی را در این فیلم تجربه کنم، شاید به همین دلیل است که وجوه کارگردانی «کشند» پررنگ‌تر دیده می‌شود.»

 

در بخشی از این نشست،عباسپور از عادل تبریزی درخصوص شیوه اطلاع‌رسانی قطره‌چکانی در فیلمش سوال کرد. تبریزی در پاسخ عنوان کرد:«خودم به عنوان مخاطب فیلم کوتاه، فکر می‌کنم یک فیلم کوتاه خوب باید به شکل قطره‌چکانی به تماشاگر اطلاعات بدهد و حتی گاهی باید یک سری چیزها را به مخاطب نگوید و بگذارد خودش کشف کند. من هم براساس همین سعی کردم در فیلم‌نامه پاساژبندی داشته باشم و خرد خرد اطلاعات بدهم.»
تبریزی در ادامه درخصوص انتخاب لوکیشن «اول پاییز» توضیح داد: «بیشترین وقتی که برای این فیلم گذاشتم مربوط به پیدا کردن پشت‌بام مناسب برای لوکیشن می‌شد. برایم خیلی مهم بود که این پشت بام در مرکز شهر و طراحی آن به شکلی باشد که بام‌ها از هم فاصله داشته باشند.»
تبریزی درباره ایده ابتدایی فیلم‌نامه نیز گفت: «ایده فیلم‌نامه از جایی برایم شکل گرفت که دیدم بچه‌ای آشغالش را زیر دیواری انداخت که روی آن نوشته بود «لعنت بر پدر و مادر کسی که در اینجا آشغال بریزد.» بعد از آن بود که روی این ایده متمرکز شدم و فیلم‌نامه «اول پاییز» را نوشتم.»

درادامه این نشست یکی از تماشاگران انتقادی را درخصوص اغراق در شخصیت‌پردازی کاراکترهای «اول پاییز» و کلیشه‌ای بودن شخصیت نوجوان فیلم مطرح کرد و تبریزی چنین پاسخ داد: «از کلیشه فرار نمی‌کنم و اتفاقا عاشق لحظه‌های کلیشه‌ای در سینما هستم. البته بخشی از اغراق در بازی بازیگران مربوط به خودم می‌شود. چون لحن اولیه فیلم طنز بود و بعدا شکل جدی پیدا کرد، خودم هم نوعی دو دستگی در فیلم احساس می‌کنم. این بازی اغراق شده اگر فیلم به شکل طنز ساخته می‌شد متناسب با حال و هوای فیلم بود ولی با توجه به بستر جدی‌ای که بعدا برای فیلم‌نامه ایجاد شد، باید اغراق موجود در بازی‌ها را از بین می‌بردم.»

این نشست با صحبت‌های عباسپور درباره نکته مشترک فیلم‌های «اول پاییز» و «کشند» ادامه یافت: «در هر دو این فیلم‌ها کارگردان در بخش‌هایی از کار از صدای خارج از قاب استفاده کرده و به این واسطه فضاسازی کرده است. ما در یک سری لحظه‌ها افرادی را نمی‌بینیم ولی صدای آن‌ها را می‌شنویم.» سپس از عادل تبریزی پرسید «آیا به این فکر کردی که تمام مدت دوربینت را در همان پشت‌بام نگه داری و با نوجوان فیلم از آن لوکیشن خارج نشوی؟»
تبریزی در پاسخ گفت: «از عمد دوربین را همراه پسر به پایین ساختمان آوردم، چون می‌خواستم با این نسل وارد جامعه شوم و کاراکتر مادر که مربوط به نسل‌ قبل است، هم‌چنان در پشت بام بماند.»

عکس:یاسمن ظهورطلب