هنروتجربه-مرسده محمدی: پردیس سینمایی سیتی سنتر اصفهان طبق معمول هر هفته، دوشنبه ۲۲ مرداد ماه نیز میزبان فیلم «مکان» بود. بعد از نمایش فیلم جلسه نقد آن با حضور سید مهدی احمد پناه کارگردان،سیامک فارسی بازیگردان  و علیرضا کی‌منش بازیگر فیلم برگزار شد. اجرای این جلسه را مصطفی اسماعیلی به عهده داشت و احسان محمدی هم او را به عنوان منتقد همراهی می‌کرد.

در ابتدا سید مهدی احمد پناه از ایده تا چگونگی ساخت فیلمش گفت :«چند سالی بود که می‌خواستیم «مکان» را بسازیم. این‌که می‌بینید تعداد فیلم‌نامه‌نویس‌ها‌ در تیتراژ زیاد است، به خاطر همین چهار،پنج سال زمانی است که ساختن فیلم طول کشید. فیلم‌نامه مرتب به یک مرحله‌ای می‌رسید و تغییر می‌کرد و هر سال به دلیل مالی نمی‌شد آن را بسازیم تا این‌که بالاخره یک روز با دوستان تاریخ تعیین کردیم و دست به کار شدیم . بیشتر بچه‌هایی که در این پروژه ما را همراهی کردند، مخصوصا بازیگران دوستانی هستند که کار اول‌شان است. البته آقای امیر شهاب رضویان هم خیلی لطف داشتند و همدل بودند. بالاخره بعد از چهار ماه تمرین و هشت جلسه فیلم‌برداری «مکان» در روزهای پایانی اسفند ماه ساخته شد و به جشنواره سال ۹۵ رسید بعد از جشنواره هم یکسال و خورده‌ای امکان نمایش پیدا نکرد و بعد از کم شدن هشت دقیقه به اکران هنرو تجربه رسید.»

در بخش دیگری از این نشست، سیامک فارسی در پاسخ به این انتقاد که در اولین سکانس‌های فیلم، بازی‌ها‌ تئاتری هستند، عنوان کرد:« همه ما تجربه اولین فیلم بلندمان بود به غیر از تهیه‌کننده و برخی از عوامل مثل صدابردار و فیلم‌بردار. از طرف دیگر ما مجبور بودیم با امکانات کم و تحت فشار طی چند ماه تمرین و هشت شب فیلم‌برداری فیلم را بسازیم. این بازی‌های به زعم شما تئاتری را به عقیده من فقط در سکانس اول می‌بینیم آن هم به دلیل ناآشنایی بازیگران و این‌که  فشار سینما و کار با دوربین را تجربه نکرده بودند اما از سکانس دوم به بعد این مساله حل می‌شود. حتی در شب‌های آخر ما همه سکانس‌ها را تک برداشته یا دو برداشته می‌گرفتیم.»

در ادامه هم‌چنین کارگردان «مکان» در توضیح علت فولویی تصاویر یا تکان‌های دوربین و …گفت:«فضای داخلی ون برای چهار بازیگر و یک تصویربردار و صدابردار و …. واقعا تنگ است از طرف دیگر صدای موتور ون هم داخل ماشین می‌آید و ضبط می‌شود.در مورد تصاویر هم صحنه‌های فلو یا تکان‌های شدید دوربین فکر شده و عمدی بوده‌است.اتفاقا آقای محمدی فیلم‌بردار فیلم قصد داشت تمام تصاویر را شارپ بگیرد اما با صحبت‌های من و توضیح این‌که کار باید حالت مستندگونه را القا کند، موافقت کرد آن‌طور که قرار بود تصویر بگیرد. مثلا جاهایی که دوربین دست دختر می‌افتد از این گونه صحنه‌هاست.»

سیامک فارسی در تأیید سخنان احمد پناه اشاره داشت:«چون دستیار اول این کار هم بودم، می‌دانم که بحث اصلی ما با صدابردار که تمام صداها‌ را با هاش اف گرفته بر سر این بود که نباید این صداها‌ به وضوح باشد ما صدای موتور ماشین را هم در فیلم می‌شنویم. آقای علوی صدابردار کار وقتی دیدند ما منطقی پشت کارمان است به همراه آقای جعفری همان کاری را کردند که کارگردان می‌خواست.»

سید مهدی احمد پناه در ادامه درباره مشکلات ساخت این فیلم شرح داد:«ما مونیتور نداشتیم. موقع تصویربرداری یا من باید داخل ماشین بودم یا بیرون. بعد از ضبط هر پلان هم ما در مونیتور کوچک دوربین آن را چک می‌کردیم. کار سختی بود و امکان اضافه کردن جلسات فیلم‌برداری و حتی تکرار را هم نداشتیم،برای همین باید خیلی دقت می‌کردیم .»

در ادامه این نشست علیرضا کی منش در پاسخ به این‌که چگونه به نقش‌اش نزدیک شده‌است، جواب داد:«برای نزدیک شدن به نقشم در مدت تمرین سراغ بچه‌های همان سن رفتم و با آن‌ها‌ نشست و برخاست کردم تا اطلاعاتی از آن‌ها‌بگیرم . کمی‌ از ادبیات آن‌ها‌ را هم یاد گرفتیم.بعضی از جوان‌ها وقتی این فیلم را دیدند، تنها‌ نقدشان به ما این بود که ادبیات ما چرک‌تر از این است اما خب نمی‌شد آن ادبیات را نشان داد ولی به هر حال از حاصل کار راضی بودند و می‌گفتند فضای فیلم نزدیک به واقعیت درآمده است.»

در بخش دیگری از این جلسه نکته‌ای درباره مشخص نبودن جغرافیای فیلم مطرح شد.سید مهدی احمد پناه در این مورد گفت:«اینکه ما متوجه نمی‌شویم کجا هستیم و در چه شهری یک کم عامدانه انتخاب شده است. سعی کردیم این را از فیلم بگیریم می‌خواستیم این جهان شمول بودن فیلم را به دست آوریم اما این کار را می‌توان با دکوپاژ و قاب بندی درست انجام داد.»

کارگردان «مکان» هم‌چنین در مورد سهل ممتنع بودن این فیلم عنوان کرد:«در نگاه اول شاید این طور به نظر برسد اما در واقع پشت هر صحنه و دیالوگ و مکانی که در فیلم ما دیده می‌شود ،ساعت‌ها‌ وقت گذاشته شده و در اتاق فکرمان به آن فکر کرده‌ایم. این ظاهر فیلم است که سهل ممتنع به نظر می‌رسد و خیال می‌کنی یک دوربین گرفته‌اند و دارند فیلم می‌گیرند. در انتخاب صحنه‌ها‌ سعی شد آنچه هر یک از خود ما تجربه کرده بودیم و آنچه در موردش پژوهش کرده بودیم را نشان دهیم . البته این فیلم یک درصد از آنچه در جامعه واقعی در حال اتفاق افتادن است را هم نشان نمی‌دهد،خطری که جوانان را تهدید می‌کند مثل همان فاصله پنج دقیقه‌ای تا رسیدن به مواد مخدر. من قبل و بعد از ساختن فیلم با یک جامعه‌شناس صحبت کردم و فیلم را به او نشان دادم. شاید در ظاهر به نظر برسد که ما دوربین را گذاشته‌ و فقط تصاویری را ضبط کرده‌ایم  اما در واقعیت امر، ما هر صحنه را بارها‌ تکرار می‌کردیم و سعی می‌کردیم هر تکرار با قبلی فرق بکند تا تازگی خود را از دست ندهد.»

علیرضا کی منش نیز در تأیید سخنان احمد پناه افزود:«این تجربه سخت‌ترین تجربه بازی من بود . این نقش به باریکی مو بود این‌که از هر طرف بروی و از سمت دیگر نیافتی. این‌که مستند بودن شخصیت‌ها و فضا حفظ شود و طبیعی در بیاید و تصنعی نشود. راضی کردن آقای فارسی هم کار خیلی سختی بود که البته سخت‌گیری‌های ایشان به روند بهتر شدن ایفای نقش خیلی کمک می‌کرد. شک ندارم که هیچ بازیگر حرفه‌ای با هر دستمزدی هم که می‌گرفت این ریسک را قبول می‌کرد و بازی در این فیلم را می‌پذیرفت.»

سیامک فارسی هم در ادامه توضیحات کی منش گفت:« در طول چهار ماه تمرین واقعا با این بازیگرها‌ تمرین‌هایی کردم که خودم هم شرمنده‌شان می‌شوم . خیلی سخت گرفتم اما خوب برای کسب نتیجه لازم بود. کمتر بازیگر چهره‌ای این تمرینات سخت و طولانی مدت چهارماهه را می‌پذیرد.»

در پایان این نشست احمد پناه در توضیح فیلم بعدی‌اش عنوان کرد:«فیلم بعدی بسته به اعتمادی دارد که دوستان به گروه جوان ما می‌کنند.دو فیلم‌نامه دارم که دلم می‌خواهد سرمایه گذار پیدا کنم و برای سینمای بدنه فیلم بسازم. در واقع برای دیده شدن گریزی نیست از سینمای بدنه ولی ما باید مدل سینما را عوض کنیم.»