هنروتجربه- رضا حسینی: برنامه‌های مربوط به هفته فیلم از سال گذشته در گروه سینمایی «هنروتجربه» به جریان افتاده و حالا نوبت سینمای چین است. در این خصوص، برنامه‌ای سه‌روزه با عنوان «نگاهی به سینمای چین» از ۲۴ الی ۲۶ مرداد با همکاری سفارت چین برگزار می‌شود که در آن سه فیلم «پس‌لرزه» (فنگ شیائوگانگ، ۲۰۱۰)، «داستانی از سه شهر» (مابِل چیونگ، ۲۰۱۵) و «کوه‌­ها ممکن است متلاشی شوند» (جیا ژانکو‌، ۲۰۱۵) روی پرده می‌روند.

اما بد نیست پیش از آشنایی مختصر با آثار این هفته فیلم، چند نکته کلی را درباره سینمای چین بدانید؛ مثلا این‌که امروز، چین بیش از ایالات متحده سالن سینما دارد و انتظار می‌رود تا سال ۲۰۲۰ درآمدش در گیشه از عایدی سینماهای آمریکای شمالی بیش‌تر شود! (و تازه کسانی که اخبار گیشه سینماهای این کشور و تولیدهای بومی موفق و اکران فیلم‌های هالیوودی در چین را دنبال می‌کنند، خیلی خوب می‌دانند که این اتفاق می‌توانست زودتر از این‌ها هم روی بدهد که به دلایل مختلف و پیش‌بینی‌نشده‌ای نشد.)

از سوی دیگر، سینمای چین در سال‌های اخیر تأثیر کاملاً آشکاری بر جشنواره‌ها و رویدادهای مهم سینمای جهان داشته است؛ یا می‌توان گفت سینمای چین در دو دهه اخیر موج‌های سینمایی خودش را با کسب جوایز مختلف از جشنواره‌های بین‌المللی معتبر ایجاد کرده است و می‌دانیم که فیلم‌سازانی چون ژانگ ییمو، آنگ لی، وونگ کاروای و چن کایگه از جمله سینماگران محبوب چینی در عرصه سینمای جهان هستند. البته عجیب است که شهر شانگهای که داستان هنر هفتم از آن‌جا آغاز شد (سینما در سال ۱۸۹۶ در چین معرفی شد و اولین فیلم چینی «نبرد دینگ‌جونشان»/ The Battle of Dingjunshan در ۱۹۰۵ ساخته شد و صنعت فیلم‌سازی در اولین دهه‌های شکل‌گیری‌اش در شانگهای متمرکز بود) در تجدید حیات اخیر سینمای چین نقش چشمگیری نداشته است.

به هر حال، «نگاهی به سینمای چین» که هم‌زمان در شش شهر تهران، شیراز، اصفهان، تبریز، کرمان و بابل برگزار می‌شود، چهارشنبه ۲۴ مرداد ساعت ۱۷ با حضور مقامات سفارت چین، سفرای دیگر کشورها و معاونان سفرا، رایزن‌­های فرهنگی، هنرمندان و چهره‌­های سرشناس فرهنگی و هنری در سالن سینماتوگراف موزه سینما افتتاح می‌شود. حضور در این برنامه برای عموم آزاد است.

 

پس‌لرزه / Aftershock
«پس‌لرزه» به کارگردانی فنگ شیائوگانگ محصول سال ۲۰۱۰، یک درام فاجعه‌‌ای است که عواقب زلزله تانگ‌شان در ۱۹۷۶ را به تصویر می‌کشد. «پس‌لرزه» که اولین «فیلم بزرگ تجاری» آی‌مکس است که خارج از ایالات متحده خلق شده است، با استقبال تماشاگران چینی روبه‌رو شد و در گیشه ۱۰۸ میلیون دلار آمریکا (۶۶۵ میلیون یوآن) فروخت.این فیلم داستان خانواده‌ای را به تصویر می‌کشد که بر اثر یک زلزله بزرگ از هم جدا شده‌اند.

در واقع فنگ شیائوگانگ (۱۸ مارس ۱۹۵۸) که فیلم‌نامه‌نویس و بازیگر هم هست، در چین به عنوان یکی از موفق‌ترین فیلم‌سازان تجاری شناخته می‌شود که فیلم‌های کمدی‌اش در گیشه مرتب با استقبال گرم تماشاگران روبه‌رو می‌شوند. البته شیائوگانگ و علاقه‌اش به ساختن بعضی فیلم‌های درام و تاریخی باعث شده است که او از نظر مالی چندان شرایط ویژه‌ای نداشته باشد و تا حدی یک ورشکسته به حساب می‌آید!

«پس‌لرزه» که با بودجه‌ای کم‌تر از ۲۵ میلیون دلار ساخته شده و در همان سال به عنوان نماینده رسمی چین به بخش اسکار بهترین فیلم خارجی‌زبان هشتادوسومین دوره از جوایز آکادمی دعوت شد اما نتیجه نگرفت، حضورهای جشنواره‌ای متعددی هم داشته یا در محافل هنری مختلفی جوایزی را برنده شده است؛ از جمله آسیا پاسیفیک اسکرین (که جوایز بهترین فیلم و بهترین بازیگر اصلی مرد را برد)، اتحادیه کارگردانان فیلم چین (برنده جوایز بهترین فیلم و بهترین بازیگر اصلی زن)، جشنواره بین‌المللی فرایبورگ (نامزدی جایزه بزرگ)، جشنواره بین‌المللی پام اسپرینگز (نامزد جایزه تماشاگران بهترین فیلم بلند داستانی) و…

«پس‌لرزه» که در سایت جمع‌آوری آرای منتقدان «راتن تومیتوز» امتیاز میانگین ۶۴ از ۱۰۰ را دارد، به خاطر زلزله توهوکوی ماه مارس ۲۰۱۱ نمایشش توسط پخش‌کننده ژاپنی در این کشور لغو شد و در نهایت در مارس ۲۰۱۵ در ژاپن روی پرده رفت، آن هم فقط در چند ده سینما و نه صدها سینمایی که چهار سال قبل قرار بود در آن‌ها به نمایش درآید.

کوه‌­ها ممکن است متلاشی شوند / Mountains May Depart
مهم‌ترین اثر سینمایی در هفته فیلم «نگاهی به سینمای چین» همین «کوه‌­ها ممکن است متلاشی شوند» است به کارگردانی جیا ژانکو محصول ۲۰۱۵؛ فیلمی که در جشنواره کن همان سال برای تصاحب نخل طلا رقابت کرد و در بخش نمایش‌های ویژه جشنواره بین‌المللی فیلم تورنتو هم روی پرده رفت.این فیلم در سه بازه زمانی سال‌های ۲۰۲۵، ۲۰۱۴ و ۱۹۹۹ روایت می‌شود و طی این بازه ۲۶ ساله از ورای زندگی یک شخصیت نگاهی به تغییرات جامعه چین از منظرهای مختلف دارد.

این هشتمین فیلم بلند کارنامه ژانکو است که خیلی‌ها او را چهره اصلی جنبش «نسل ششم» سینمای چین می‌دانند؛ گروهی از سینماگران که شامل وانگ زیائوشوای، لو یی، وانگ کوانان، ژانگ یوآن و… هم می‌شود. فیلم‌های این کارگردان جوان چینی با تحسین عمومی منتقدان سراسر جهان روبه‌رو شده‌اند و او در عرصه بین‌المللی با کسب شیر طلایی جشنواره ونیز به خاطر «طبیعت بی‌جان»/ Still Life بیش‌تر شناخته می‌شود. جالب است که جان پاورز منتقد رادیوی عمومی ملی/ NPR حتی از او به عنوان یکی از مهم‌ترین فیلم‌سازان معاصر فعال در سینمای جهان نام برده است.

«کوه‌­ها…» در گیشه موفقیتی به دست نیاورد و ناکام ماند اما در سایت معتبر جمع‌آوری آرای منتقدان «متاکریتیک» امتیاز میانگین ۷۹ از ۱۰۰ را دارد و به عنوان مثال پیتر بردشاو در «گاردیئن» درباره‌اش نوشته است: «این فیلم ژانکو، اثری اسرارآمیز و کاملاً جاه‌طلبانه از فیلم‌سازی است که خلاقیتش جلوی دیدگان ما رشد می‌کند.»

اما از دیگر موفقیت‌های بین‌المللی «کوه‌ها…» می‌توان به کسب جایزه تماشاگران در جشنواره سن سباستین ۲۰۱۵، کسب جوایز انتخاب تماشاگران و بهترین فیلم‌نامه اریژینال جشنواره فیلم گلدن هورس ۲۰۱۵، جایزه بهترین فیلم خارجی‌زبان انجمن منتقدان فیلم سن دیئگو ۲۰۱۶، برنده دو جایزه بازیگری از جشنواره میامی ۲۰۱۶ و… اشاره کرد.

داستانی از سه شهر / A Tale of Three Cities
«داستانی از سه شهر» به کارگردانی مابِل چیونگ هم محصول ۲۰۱۵ است و درامی جنگی که محصول مشترک سینمای چین و هنگ‌کنگ به حساب می‌آید. فیلم قصه عشق واقعی زن و مردی (چارلز و لی‌لی چان، والدین جکی چان) را روایت می‌کند که در جریان جنگ دوم چین و ژاپن در دهه ۱۹۳۰ در شهر واها با هم دیدار می‌کنند، در شانگهای و در جریان جنگ داخلی چین در دهه ۱۹۴۰ از هم جدا می‌شوند و در نهایت در هنگ‌کنگ و دهه ۱۹۵۰ دوباره به هم می‌پیوندند، در حالی که بچه‌های‌شان از ازدواج‌های قبلی در سرزمین اصلی چین/ Mainland China‌ باقی می‌مانند. گفته می‌شود جکی چان وقتی به‌تنهایی به تماشای فیلم نشست تا پایان آن بی‌وقفه اشک ریخت.

اما مابل چیونگ (۱۷ نوامبر ۱۹۵۰) یکی از کارگردانان پیشگام و مهم سینمای هنگ‌کنگ است که به خاطر توجهش به مسائل و مضامین مربوط به مهاجرت مردمان هنگ‌کنگ به چین، به‌خصوص پیش از تحویل حق حاکمیت هنگ‌کنگ به چین از سوی بریتانیای کبیر در سال ۱۹۹۷ (که اغلب از آن به عنوان پایان کار امپراتوری بریتانیا یاد می‌شود) شناخته می‌شود. او در این خصوص یک سه‌گانه «مهاجرت» هم دارد شامل: «مهاجر غیرقانونی» (۱۹۸۵)، «قصه پاییزی» (۱۹۸۷) و «هشت تیل طلا» (۱۹۸۹).

«داستانی از سه شهر» در جوایز فیلم هنگ‌کنگ ۲۰۱۶ در پنج رشته نامزد دریافت جایزه شد از جمله بهترین بازیگر اصلی زن، بهترین بازیگر مکمل زن و بهترین فیلم‌برداری.