هنروتجربه-کامبیز حضرتی: جلسه نقد وبررسی فیلم‌«برسد به دست آقای بنان» روز یک‌شنبه یازدهم شهریورماه در خانه هنرمندان با حضور زهره محقق کارگردان و ایلیا محمدی‌نیا منتقد برگزار شد.

ایلیا محمدی‌نیا در ابتدای این نشست عنوان کرد: « فیلم‌ «برسد به دست آقای بنان» ساختار غیرمنسجم و پراکنده‌گویی دارد اما کارگردان این جسارت را داشته تا درباره استاد بنان مستند بسازد. خیلی عجیب است که سینمای فعال مستند که آثار زیادی را به شیوه مستند پرتره تولید کرده تاکنون به استاد بنان توجه نداشته است. آن هم با وجود جایگاهی که بنان در موسیقی ما دارد.»

او اضافه کرد: «سینمای مستند ایران بحران سوژه دارد. هر چندسال یکبار موجی در این سینما به راه می‌افتد و توجه مستندسازان به موضوعاتی چون اعتیاد، اجتماعی، اثرات جنگ و…جلب می‌شود و کاملا موج‌وار این آثار تهیه و تولید می‌شوند. امیدوارم این فیلم بتواند راه‌گشای ساخت مستندهای پرتره درباره چهره‌های موثر و سرشناس موسیقی ایرانی باشد.»

محمدی نیا هم‌چنین در صحبت‌هایش به کمبود منابع تصویری اشاره کرد: «این مستند پیش‌قراول مستندسازی درباره بزرگان موسیقی است و می‌شود ده مستند با رویکردهای متفاوت راجع به بنان ساخت. متاسفانه از بنان منابع تصویری مانند عکس و ویدئو کم است. آن‌هم باوجودی که او در دوره منابع تصویری زندگی می‌کرد. بخش زیادی از این منابع در دست همسر بنان است که روی نوار vhs است و وضع خوبی به لحاظ نگهداری ندارد.»

و در ادامه بیان کرد: «فیلم ‌«برسد به دست آقای بنان» قرار بود درباره استاد بنان باشد اما در نگاه اول فیلمی در ستایش همسر بنان است. همچنین فیلم به گروه دنگ‌شو زیاد می‌پردازد که جای پرداختن به آن در این فیلم نیست. هرچند که بهانه ورود به این بخش هم بنان است. افرادی که در فیلم حضور دارند هم‌تراز با یکدیگر نیستند و نمی‌توانند تصویر منسجمی از بنان به دست بدهند. این مستند برآمده از سوال‌های شخصی کارگردان از بنان است و همین موضوع باعث شده که فیلم مسیر روایی مشخصی نداشته باشد‌.»

در بخش دیگری از این نشست زهره محقق درباره حضور و عدم حضور افراد سرشناس در این مستند اشاره داشت:«بسیاری از اساتید به دلیل این‌که تجربه اولم بود، فقط برایم آرزوی موفقیت کردند، اما حاضر به مصاحبه نشدند. در واقع این فیلم زندگی‌نامه کامل بنان نیست، فقط آن قسمتی از زندگی اوست که شخصا به آن علاقه داشتم در مورد شخصیت و زندگی بنان می‌توان ده مستند متفاوت ساخت. این فیلم را با همکاری دوستان دانشجوی دیگر ساختم. این قانون کار در پروژه‌های دانشجویی است که عوامل دانشجو باشند. مخاطب من هم در درجه اول جوان‌هایی بودند که با بنان آشنا نیستند. برای همین نمی‌خواستم فیلم تخصصی شود.»

او افزود: «همین اساتید را هم با معرفی دوستان و اساتید توانستم جلو دوربین بیاورم. اساتید سرشناس دیگر همین که می‌شنیدند پایان‌نامه دانشجویی است و ۲۰ سال دارم هیچ اعتنایی نمی‌کردند. مثلا می‌گفتند: «دختر گلم امیدواریم موفق باشی اما ما نمی‌توانیم در خدمت‌تان باشیم.» این برخوردها ناراحت کننده بود و هست. چون این رفتارها در مواجهه با قشر دانشجو ادامه دارد. کاش واقعا این اساتید از دانشجوها حمایت کنند و تحویل‌شان بگیرند.»

این مستندساز درباره منابع آرشیوی از استاد بنان هم توضیح داد: «در مورد تصاویر آرشیوی باید این را بگویم که حتی همسر ایشان با وجود همراه بودن در فیلم، به خاطر مساله عدم اعتماد، حاضر نشدند فیلم‌ها و تصاویرآرشیوی خصوصی‌شان را در اختیار ما بگذارند. در این مورد حتی موزه موسیقی هم با من همکاری نکرد.»

محقق درباره مستندش عنوان کرد: «اگر فیلم ‍ مستند «برسد به‌دست آقای بنان» به جای سال ۱۳۹۲ در سال ۱۳۹۷ ساخته می‌شد قطعا به شکل دیگری آن را می‌ساختم. طبیعی هم هست. در آن زمان سنم کمتر بود و الان نگاهم گسترده‌تر و اطلاعاتم هم از زنده‌یاد بنان خیلی بیشتر شده است. به نظرم این فیلم در زمان خودش بد درنیامده است. از کلیت آن رضایت دارم. یکسری از افرادی که در مصاحبه‌های مستند هستند، باید حذف می‌شدند و شخصیت‌های دیگری باید به فیلم اضافه می‌شدند. همچنین باید با تمرکز بیشتری به زندگی بنان می‌پرداختم.»

او اضافه کرد: «فیلم نواقص و کاستی‌هایی دارد اما من برای آن فیلم کم نگذاشتم. اگر فیلم دوباره ساخته می‌شد بخش دنگ‌شو را کم می‌کردم اما به هیچ عنوان حذف نمی کردم. من به خلاقیت، آزاداندیشی بنان علاقه‌مند شدم و در این بخش خواستم باب گفت‌وگو باز شود. در زمان ساخت مستند «برسد به‌دست آقای بنان» فیلم‌نامه داشتم اما رسیدن به فیلم‌نامه در زمان تولید یک موضوع دیگر است. قرار نبود که با دوربین ثابت مصاحبه‌ها انجام شود اما همسر بنان این امکان را نداشت و مسیری که ما طراحی کردیم به نتیجه نرسید.»

عکس:یاسمن ظهورطلب