هنروتجربه-رضا حسینی: بیست‌وسومین جشنواره بین‌المللی فیلم بوسان که از چهارم اکتبر (دوازده مهر ماه) شروع به کار کرده است و تا سیزدهم اکتبر ادامه دارد، در بخشی از رویدادهای فرعی خود به بحث و گفت‌وگو درباره فیلم‌های جُنگی (فیلم بلندی شامل فیلم‌های کوتاه کارگردانان مختلف بر اساس یک ایده یا مضمون) در قاره آسیا پرداخته است؛ فیلم‌هایی که در این روزگار فرصت مناسبی را برای دیده شدن زنان فیلم‌ساز هم به وجود آورده‌اند.

یکی از مهمانان کیم یونگ‌وو که برنامه‌ریز این نشست است، کاسوکه اونو یکی از تهیه‌کنندگان اجرایی پروژه‌ای فعلاً بی‌نام است به تهیه‌کنندگی کیکو سوجینو که قرارست هفت زن از کشورهای آسیایی کارگردانی آن را انجام دهند. اما فیلم جُنگی دیگری که از مجموعه‌ای چهارده فیلمی (از فیلم‌های کوتاه هشت‌دقیقه‌ای که زنان ساخته‌اند) تشکیل شده است، «دختر قرن بیست‌ویکم» به تهیه‌کنندگی یوکی یاماتو است که خودش یکی از این فیلم‌ها را هم کارگردانی کرده است. این فیلم اولین نمایش جهانی‌اش را در ماه نوامبر در جشنواره فیلم توکیو ۲۰۱۸ تجربه خواهد کرد.

اما در این نشست، کارگردانان و تهیه‌کنندگان این دست فیلم‌ها درباره چالش‌های ساخت و پخش این آثار صحبت کردند که در آسیا یکی از زیرژانرهای خاص به شمار می‌رود. گرایش فعلی در تولید این فیلم‌ها در آسیا با مجموعه فیلم‌های سیاسی «ده سال» از سال ۲۰۱۵ شروع شده است؛ مجموعه‌ای از پنج فیلم کوتاه کاملاً سیاسی که هنگ‌کنگ را در ده سال آینده و تا ۲۰۲۵ به تصویر می‌کشند. «ده سال» در گیشه با استقبال روبه‌رو شد و به ساخت مجموعه‌های «ده سال تایلند»، «ده سال تایوان» و «ده سال ژاپن» انجامید که همگی در جشنواره بوسان نمایش دارند و اواخر سال هم در هنگ‌کنگ روی پرده خواهند رفت.

فیلیکس سانگ تهیه‌کننده «ده سال» می‌گوید: «این فیلم بحث‌انگیز بود چون منتقدِ دولت بود.» اما «ده سال تایلند» نیز سیاسی است و یکی از کارگردانانش به نام آدیتیا آسارات درباره‌اش می‌گوید: «من نگاهی به تایلند انداختم و دیدم ما مشکل‌های سیاسی زیادی داریم. اما فکر می‌کنیم با استفاده از رسانه سینما و این فیلم‌ها، طرح مسأله کرده‌ایم.» اما همقطار او، کیولایارنون سیریفول دست روی مشکل دیگری می‌گذارد: «ما در تایلند با مسأله سانسور به شکل جدی‌ای روبه‌رو هستیم و مجبوریم ایده‌های‌مان را کنترل کنیم. در واقع در فیلم‌های‌مان باید راهی از زیر دیوار پیدا کنیم و نمی‌توانیم مستقیم به آن‌چه می‌خواهیم بپردازیم.»

فیلم‌سازان «ده سال تایوان» تلاش کرده‌اند به ایده‌های خاص خودشان درباره این کشور آسیایی برسند. جیمز سی. لیو تهیه‌کننده اجرایی این پروژه در موردش می‌گوید: «تایوان مکانی است که به‌سرعت در حال تغییر است و تقریباً مثل یک کشور جدید است.» رینا بی سو یکی از پنج کارگردان فیلم هم می‌گوید: «ما واقعاً نمی‌دانیم که تایوان به چه معنی است! البته این می‌تواند خوب باشد چون ما پنج فیلم‌ساز کاملاً متفاوت هستیم و اصلاً هم‌پوشانی نداریم.»

اما جالب این‌که برای ساخت «ده سال ژاپن» سی فیلم‌ساز ایده‌های خود را ارائه دادند. ابتدا دوازده نفر آن‌ها انتخاب شدند و در نهایت، پنج نفر دست به کار شدند. رهبری این پروژه با استاد سینمای ژاپن هیروکازو کوریئدا بود که امسال با فیلمش «دله‌دزدها» نخل طلای جشنواره کن را هم به دست آورد. می‌یوکی تاکاماتسو تهیه‌کننده می‌گوید: «آدم‌ها دوست دارند دسته‌بندی کنند. پس تعجبی ندارد که این پروژه با تعاریف موجود پخش‌کننده‌های ژاپنی هم‌خوانی نداشت و در نهایت تهیه‌کنندگان، خودشان فیلم را در ژاپن به نمایش درآوردند.» تهیه‌کنندگان «ده سال تایلند» هم به گونه مشابهی خودشان دست به کار پخش شدند. لیو در این مورد می‌گوید: «یک فیلم جُنگی از دید یک پخش‌کننده، پروژه دشواری است. از این رو بازاریابی این فیلم‌ها در حال حاضر چالش‌برانگیزست. اما اگر بتوانیم یک پایگاه اینترنتی پیدا کنیم می‌توانیم به صورت بین‌المللی چنین پروژه‌هایی را عرضه کنیم.»

در سوی دیگر، کیم هم درباره پخش این دست فیلم‌ها در کره جنوبی می‌گوید: «نمایش عمومی این فیلم‌ها در کره ممکن نیست.» اما در بنگلادش اوضاع خیلی امیدوارکننده به نظر می‌رسد. ابوشاهد ایمن، یکی از تهیه‌کنندگان اصلی «با تقدیم احترام، داکا» که یازده فیلم‌ساز در شکل‌گیری آن سهیم بوده‌اند و فیلم روز یک‌شنبه در بوسان روی پرده رفت، خیلی به نمایش عمومی فیلم در اوایل سال ۲۰۱۹ در سینماهای بنگلادش امید بسته است: «ما ترکیب بازیگران فوق‌العاده‌ای داریم که روی هم ۳۳ بازیگر مطرح را شامل می‌شوند. همچنین یک ترانه رپ را به طور اختصاصی برای فیلم ضبط کرده‌ایم. این فیلم باید محبوب شود.»

  • ورایتی