هنروتجربه:نشست نقد و بررسی مستند«همایون» به کارگردانی پیروز کلانتری شنبه بیست و نهم دی‌ماه در کانون فیلم خانه سینما برگزار شد. مستند «همایون» یکی از آثار مجموعه چهره‌های ایرانی است که این روزها در گروه هنروتجربه در حال اکران هستند.

به گزارش روابط عمومی خانه سینما، در ابتدای این جلسه که مصطفی شیری اجرای آن را برعهده داشت، پیروز کلانتری درباره نحوه‌ ساخت فیلمی درباره‌ زنده‌یاد همایون صنعتی‌زاده گفت: «پیش از آن که تصمیم به ساخت این فیلم بگیرم نسبت به شخصیت پدربزرگِ همایون صنعتی‌زاده کنجکاو شده بودم و دلم می‌خواست درباره‌ او که حدود یک قرن پیش زندگی بسیار غریبی داشته، فیلم بسازم. اما محمود باقری، مدیرعامل لیام‌فیلم که سرمایه‌گذاری ساخت این فیلم را برعهده دارد اصرار داشت به جای پدربزرگِ همایون صنعتی درباره‌ خود او فیلم ساخته شود.»

کلانتری سپس در پاسخ به پرسشی درباره‌ دلیل چشم‌پوشی از گفت‌وگوهای تصویری به جا مانده از زنده‌یاد صنعتی‌زاده عنوان کرد: «وقتی از صدا و شعرهای صنعتی زاده استفاده کردم، دیگر دلیلی برای نمایش تصویرهای او نمی‌دیدم. ضمن این که سندهای تصویری به‌جا مانده از زنده‌یاد صنعتی، حس روایت‌گری چندانی برایم نداشت.مستند «همایون» برگرفته از برخی دغدغه‌ها‌ی محتوایی است که با موضوع فیلم دارم. شکلی از کار که برخی دغدغه‌های شخصی خودم نیز به آن اضافه شده است.»

او در ادامه  با اشاره به دغدغه‌های ساختاری خود در هنگام ساخت فیلم توضیح داد: «گفتارمحور و فیلم/‌مقاله بودن ساخته‌های اخیرم تنها یکی از همین دغدغه‌هاست. در هنگام ساخت «همایون» نیز با تصور این که چنین ظرفیت‌هایی وجود دارد دلم می‌خواست به شکل دیگری گفتار فیلم را پیش ببرم. گفتاری که در ترکیب با روایت ۹ نفر از دوستان و نزدیکان او پیش می‌رود و اطلاعات مورد نظر فیلم را تا حدی تکمیل می‌کند.ساخت این فیلم برای خود من هم یک نوع زورآزمایی بود تا ببینم چگونه می‌توان با اتکا به حرف‌های سایرین درباره‌ یک شخصیت، درامی شامل ارتباط با یک شخصیت را شکل داد و فیلمی هفتاد و پنج دقیقه‌ای ساخت.»

این کارگردان در بخش دیگری از این نشست از انگیزه‌اش برای ساخت این مستند گفت:«همایون صنعتی‌زاده با وجود این که آدم بسیار مهمی است اما بین مردم کم‌تر شناخته شده‌است. به همین خاطر تصمیم گرفتم گستره‌ای از شخصیت او را در معرض دید تماشاگران قرار دهم تا مخاطب در ارتباط با حسی که نسبت به شخصیت محوری فیلم پیدا می‌کند به او نزدیک شود. به این ترتیب «همایون» بیش از آن که مدعی شناساندن زنده‌یاد همایون صنعتی به مخاطبان باشد، دعوت‌کننده‌ آن‌ها به بیش‌تر شناختن اوست. البته هنوز هم جای فیلم یا فیلم‌های عمیق و جمع و جورتری درباره‌ همایون صنعتی خالی است و اگر بپذیریم که مستند «همایون» دعوت خوبی برای شناختن همایون صنعتی است، شاید مستندسازان بیش‌تری ترغیب شوند تا در فیلم‌های خود به این شخصیت بپردازند.»

او سپس در پاسخ به نکته‌ مطرح شده از سوی یکی از تماشاگران مبنی بر عدم اشاره‌ فیلم به رابطه‌ گفت‌وگوشونده‌ها با شخصیت محوری گفت:«به‌هرحال این حق طبیعی شماست که در ارتباط با فیلم چنین پرسشی داشته باشید. اما دلیل عدم اشاره به نام افراد در طول فیلم به این خاطر است که در همان ابتدای فیلم اشاره کرده‌ام افرادی که با آن‌ها گفت‌وگو شده کسانی هستند که با زنده‌یاد صنعتی دوره‌های بسیار نزدیکی داشته‌اند. به عبارتی دیگر آن‌ها شارحان و تحلیل‌گران او به حساب نمی‌آیند.این از شکل ساختاری فیلم می‌آید که به روایتی سه وجهی درباره‌ همایون صنعتی‌زاده اشاره دارد. روایتی شامل نگاه خودم به شخصیت، روایت او از خودش و روایت دیگران درباره‌ او و دلم می‌خواست این تمهید تا پایان فیلم پابرجا بماند. در حقیقت، تاکید بر آدم‌هایی که با آن‌ها گفت‌وگو شده،‌ به روح یا روایت واحدی اشاره دارد که از طریق تنوع این افراد حاصل شده است.»

کلانتری در بخش پایانی جلسه درباره‌ کیفیت ارتباط فیلم با مخاطبان خود گفت: «ارتباط با مخاطب، چندان دست هنرمندِ فیلم‌ساز نیست و او نمی‌تواند با خود فکر کند نتیجه چه خواهد شد.به‌هرحال هر هنرمندی مخاطب بالقوه‌ خود را دارد. طبعاً اگر من به عنوان فیلم‌ساز، فکر و دغدغه‌هایی دارم، بخشی از جامعه، مخاطبان کارهایم به حساب می‌آیند. این در حالی است که مخاطبان سینمای مستند عمدتاً کسانی هستند که با فضای این نوع فیلم‌ها گره خورده و با آن مانوس هستند.»

او سپس «تعداد مخاطب بیش‌تر» را «مخاطبان اضافه بر درآمد فیلم» دانست و افزود: «از این زاویه، متوجه معنیِ مخاطب انبوه و گسترده برای فیلم‌های مستند نمی‌شوم. اما امیدوارم «همایون» توانسته باشد کنجکاوی مخاطبان نسبت به شخصیت برجسته‌ «صنعتی» را برانگیخته و آن‌ها را برای پیدا کردن اطلاعات بیش‌تر درباره‌ی او ترغیب کرده باشد.»