هنروتجربه-مرسده محمدی: مجتمع سینمایی سیتی سنتر اصفهان عصر روز دوشنبه اولین روز از بهمن ماه میزبان فیلم «آهستگی» به کارگردانی یاسر خیر بود. بعد از نمایش فیلم جلسه نقد و بررسی آن با همراهی تماشاگران پرو پا قرص هنروتجربه در ساعت ۱۹ و با حضور کارگردان فیلم برگزار شد. اجرای این جلسه را مصطفی اسماعیلی برعهده داشت .

در ابتدای جلسه یاسرخیر با اشاره به استقبال تماشاگان شیرازی از فیلم عنوان کرد:« نمایش فیلم در شهر شیراز خیلی شلوغ بود، چون تبلیغات خوبی شده بود. اکران بدون اطلاع رسانی و تبلیغات خلوت است و خوب نیست. اکران شهر اصفهان هم آخرین اکران «آهستگی» است.»

کارگردان «آهستگی» در مورد سبک مستندش توضیح داد:«این شیوه مستند را مستند مشاهده‌گر می‌گویند. فیلم‌ساز در این مستند به دنبال علاقه‌اش می‌رود و کم کم مساله فیلم دغدغه‌اش می‌شود. در مورد فیلم‌های سفارشی این‌طور نیست. مستند مشاهده‌گر به رابطه انسان‌‌ها‌ توجه دارد. در مستند«آهستگی» هم رابطه فرزانه و رضا بعد از ابتلا به بیماری ام اس رضا به تصویر کشیده می‌شود. خانواده و مخصوصا فرزانه می‌دانست که از آن‌ها فیلم می‌گیریم، او ابتدا در برابر ما موضع داشت و گمان می‌کرد ما طرفدار شوهرش هستیم اما به مرور اوضاع تغییر کرد.در واقع این گونه مستندها، ابتدا از یک همدردی شروع می‌شود، سپس به دوستی می‌انجامد و درنهایت برد و باخت سوژه انسانی برد و باخت تو می‌شود، چون دوستشان شده‌ای و اصلا برای همین است که آن‌ها به تو اجازه ساخت فیلم می‌دهند.»

در ادامه این نشست یاسر خیر در پاسخ به پرسشی، نکاتی را در مورد کارگردانی در فیلم مستند مطرح کرد:«در فیلم مستند کارگردانی پر رنگ‌تر می‌شود. مثلا قضیه دادگاه در زندگی واقعی سوژه‌‌ها‌ پیش آمد  و طبیعی است که نمی‌توانستم بگویم دادگاه را نشان نمی‌دهم. پس رفتم صحبت کردم و مجوز حضور و فیلم‌برداری در دادگاه را گرفتم . تنها جایی که ما از دو دوربین استفاده کردیم، همین جلسات دادگاه است چون نمی‌خواستم صحنه‌ای از دست برود. درهمه فیلم ما یک دوربین داریم چون اساسا مخالف کار با دو دوربین هستم. کارگردانی این فیلم طوری نیست که شما مرتب کات بدهید و مدام جای دوربین را عوض کنید. بیشتر کات‌‌ها‌ی این فیلم در تدوین انجام شده است. پلان‌‌ها‌ی این فیلم اکثرا سکانس پلان هستند و حدود ده پانزده دقیقه زمان می‌برند.در واقع با این روش سوژه‌‌ها‌ احساس معذب بودن نمی‌کنند و جلوی دوربین خودشان هستند و فیلم‌برداری را فراموش می‌کنند.گروه سه نفره ما شامل تصویربردار و صدابردار و خودم بود که همین باعث می‌شد احساس معذب بودن به آن‌ها دست ندهد و به ما مثل خانواده نگاه کنند.»

یاسر خیر در جواب تعریف یکی از حضار از پوستر فیلم «آهستگی» عنوان کرد:« طراح پوستر فیلم آقای علی باقری است که خوش فکر است و خود من هم پوستر فیلم را خیلی دوست دارم . علی باقری برای فیلم «من می‌خوام شاه بشم» هم سیمرغ طراحی پوستر گرفته است.»

نکته دیگری که در این نشست به آن اشاره شد، سرنوشت سوژه‌‌ها‌ی فیلم بود. کارگردان «آهستگی» توضیح داد:« خوبی فیلم مستند زنده و در حال رشدبودن است . یعنی سوژه‌‌ها‌ خارج از فیلم به رشد خودشان ادامه می‌دهند. رضا و فرزانه در طول مدت فیلم جدا نشدند، البته رضا قبل از شروع فیلم ما درخواست طلاق داده بود. با این حال آن‌ها یک سال و نیم بعد از اتمام فیلم از هم جدا شدند. فرزانه فوق لیسانس جامعه‌شناسی گرفت و الان برای دکترا دورخیز کرده، در حال حاضر هم مشاور فرماندار زاهدان در امور بانوان است. رضا هم یک خانه دو طبقه گرفته و انجمن‌اش را رشد داده است. این افراد، آدم‌‌ها‌ی خودساخته‌ای بودند. به نظر من این مدل فیلم‌‌ها‌ باعث رشد سوژه‌‌ها‌ و همین طورگروه سازنده می‌شود، البته اگر اهل شناخت باشند. ما چون هیچ‌وقت نمی‌توانیم خودمان را از بیرون ببینیم، وقتی یک نمایی از خودمان می‌بینیم و جایگاه‌مان به ما یادآوری می‌شود،می‌توانیم تأثیر بگیریم و رشد کنیم.»

یاسرخیر هم‌چنین در مورد انتخاب نام فیلمش توضیح داد:«اسم فیلم را«آهستگی» گذاشتم تا دروغگو نشوم . در سال ۹۵ که فیلم در جشنواره سینما حقیقت حضور داشت،هر کس می‌پرسید فیلم چطور است می‌گفتم یک فیلم آرام و کسالت آور. بعد همه می‌گفتند چرا از فیلم بد می‌گویی. در واقع اگرمی‌خواستم اتفاقات این فیلم را روایت کنم، یعنی از نقطه A به نقطه B بروم فیلم در ۲۰ دقیقه تمام می‌شد اما من اتفاق را نشان می‌دهم بعد می‌ایستم تا تأثیرات آن را روی آدم‌‌ها‌ی فیلم ببینیم. اساسا ثبت لحظه‌‌ها‌ و ری اکشن‌‌ها‌ را خیلی دوست دارم  بنابراین لایه‌‌ها‌ی مختلف حرف‌‌ها‌ را لحظه به لحظه ثبت کردم و هیچ عجله‌ای هم نداشتم؛ مثل سینمای نئورئالیسم ایتالیا که خیلی دوستش دارم. ما درفیلم‌‌ها‌ی ایرانی یک عید نوروز واقعی نمی‌بینیم چرا که در موقع سال تحویل در خانه‌‌ها‌ی ما، یکی دور سفره است، یکی قرآن می‌خواند، یکی حمام است و هر کس کاری می‌کند. پس این ثبت فضا را دوست دارم که در این فیلم اتفاق می‌افتد.مثلا صحنه استخر را بعد از یک دعوا می‌گذارم، چون بیننده از شنیدن یک صحنه پر از دیالوگ پینگ پونگی خسته شده و در یک نمای باز احتیاج به آرامش و اندیشیدن دارد.»

در بخش دیگری از این نشست یاسر خیر به نقش فضاسازی در سینمای مستند اشاره داشت:« در سینمای داستانی می‌گوییم حس آن لوکیشن را چطور می‌توانیم به تصویر درآوریم، در سینمای مستند هم اگر فضا سازی نباشد کار قابل باور نیست. مثلا دادگاه برای من گذر از آن راهروهای تنگ و شلوغ است و آن شناسنامه بسته . اگر برای هر صحنه فضا سازی نباشد تماشاگرآن صحنه را باور نمی‌کند. هر صحنه یک مقدمه، اوج و پایان می‌خواهد. دلیل نمی‌شود چون فیلم مستند می‌سازیم، مردم فکر کنند آدم‌‌ها‌ی این فیلم واقعی هستند،ما باید آن‌ها را واقعی نشان دهیم.این امر هم احتیاج به کار تکنیکی خوب برای فضاسازی و واقعی درآوردن شخصیت‌‌ها‌ی واقعی دارد و نشان دادن شخصیت در فیلم مستند هم کار و تلاش زیادی می‌برد.»

کارگردان «آهستگی» هم‌چنین در توضیح هزینه‌‌ها‌ی فیلمش و مدت زمانی که صرف ساخت فیلم شده گفت:« هزینه‌‌ها‌ را کامل حساب نکرده‌ام اما یقینا بیش از ۷۰ میلیون خرج فیلم شده‌است . بیشترین هزینه‌‌ها‌ی ما شامل دستمزد عوامل می‌شد چون کار دو سال طول کشید. در طول این دو سال به جز خودم با پنج فیلم‌بردارهمکاری کردم.هزینه بلیت هواپیما به زاهدان، هزینه تدوین که هشت ماه طول کشید و ۱۵ میلیون تومان هزینه داشت، هزینه صداگذاری و … درواقع من فکر می‌کردم فیلم در ده جلسه فیلم‌برداری تمام می‌شود اما بعد از ده جلسه فهمیدم تازه کار شروع شده است.»

در پایان یاسر خیر با گفتن این جمله که تا خاک چشمانم را پر کند مستند خواهم ساخت، عنوان کرد:« مستند می‌سازم چون دارم لذت می‌برم و یاد می‌گیرم. برای من «آهستگی»هم سینمایی است اما هم توانایی ساخت فیلم بلند داستانی و سینمایی دارم و هم ایده و علاقه‌اش را دارم که در ادامه فیلم سینمایی بسازم.»