هنر و تجربه ترجمه مریم شاه‌پوری: یونِس مَکاس / Jonas Mekas (متولد ۲۴ دسامبر ۱۹۲۲ در لیتوانی) که از شمایل‌های سینمای آوانگارد به شمار می‌رود و خیلی‌ها او را یکی از مهم‌ترین چهره‌های تاریخ سینمای تجربی می‌دانند، روز گذشته در ۹۶ سالگی درگذشت.

درگذشت یونس مکاس در شبکه‌های اجتماعی با پیام «آرشیو فیلم جُنگی» تأیید شد؛ مجموعه‌ای که مکاس در سال ۱۹۷۰ با هدف حفظ و ترمیم آثار سینمایی و نمایش آن‌ها در مرکز نیویورک سیتی با همراهی دیگران بنیان گذاشت. مکاس که اغلب با عنوان «پدرخوانده سینمای آوانگارد آمریکا» از او یاد می‌شد، فعالیت‌هایش را با برنامه‌ریزی و نمایش فیلم‌های تجربی در نیویورک سیتی دهه ۱۹۵۰ آغاز کرد. او با همراهی برادرش آدولفاس مجله سینمایی آمریکایی «فیلم کالچر» را در سال ۱۹۵۴ راه انداخت و تا در دهه ۱۹۶۰ فیلم‌های خودش را کارگردانی کرد از جمله «Guns of the Trees» و «بریگ»؛ که این دومی جایزه بزرگ جشنواره فیلم ونیز را برنده شد.

یونس مکاس فیلم‌بردار برجسته‌ای هم بود و فیلم‌های آوانگارد مهمی از جمله «امپراتوری» (۱۹۶۴) اثر اندی وارهول را ثبت و ضبط کرد. علاوه بر این، با هنرمندان بزرگ و چهره‌های فرهنگی-تاریخی‌ای مانند جان لنِن، اَلن گینسبرگ و سالوادور دالی نیز همکاری کرد. آخرین تلاش‌های او در مقام کارگردان، مستندهای تجربی «بخش‌های حذف‌شده زندگی یک مرد خوش‌حال» «Reminiszenzen aus Deutschland» به شمار می‌روند.

آخرین گفت‌وگوی مکاس با «ایندی‌وایر» به سال ۲۰۱۷ برمی‌گردد که در آن از شیفتگی‌اش به فیلم‌های مستقل «لیدی برد» و «پترسن» گفته است و طرح‌هایی که برای آینده «آرشیو فیلم جُنگی» داشت.

  • ایندی‌وایر