هنروتجربه-مرسده محمدی:پردیس سیتی سنتر اصفهان روز دوشنبه دومین روز از دومین ماه سال،میزبان فیلم «جوجه‌ها آخر پاییز جیغ می‌کشند» به کارگردانی مجتبا اسپنانی بود. بعد از نمایش این فیلم جلسه نقد و بررسی آن با حضورکارگردان،مجید صدیقی تهیه‌کننده و شهره موسوی بازیگرفیلم برگزار شد.

درابتدای این برنامه مجتبا اسپنانی با اشاره به سینمای آلترناتیو درباره سبک فیلمش گفت:«شکل روایت و فیلم‌برداری این فیلم ازمولفه‌های سینمای آلترناتیو است. در این نوع سینما اجازه پیدا می‌کنیم با ژانرها شوخی کنیم. مثلا ما در این فیلم ژانر جنایی را هجو می‌کنیم، درواقع این سینما به ما اجازه می‌دهد در فضای ابزورد بازی‌ها‌ی احمقانه‌ای شکل بگیرد.البته به نظر من وقتی از قصه بیرون بیایی نمی‌توانی قصه را بررسی کنی و برای این امر باید جهان فیلم را داخل فیلم نگه داشت. از خارج جهان فیلم و قصه ابزورد نباید به آن نگاه کرد، مقایسه جهان داستان در بیرون داستان فیلم کارغلطی است. این فیلم و بیشتر فیلم‌ها‌ی ابزورد را نمی‌توان خارج از فضای روایتی فیلم مورد بررسی قرار داد. چون مولفه‌ها‌یی که در این نوع فیلم‌ها‌ تعریف می‌شود، عموما در فضای داستان همان فیلم‌ها‌ قابل فهم است. مولفه‌ها‌ی ابزورد از جهان ابزورد می‌آیند و در این جهان است که قصه معنی دارد.»

در ادامه این نشست مجید صدیقی به درخواست مجتبا اسپنانی علت حمایتش برای ساخت این فیلم را چنین توضیح داد:«فرآیند فیلم‌سازی یک فرآیند تعاملی و دوطرفه است که واجد کیفیتی است که ناظر بر رفت و برگشت است. اگر می‌بینید آقای اسپنانی از کمی‌ تماشاگران برای فیلمش یا فیلم‌ها‌ی ابزورد دچار ملال می‌شود به خاطر این است که اگر تماشاگری نباشد تا با محصول هنری تعامل ایجاد و آن‌را تحلیل کند و انرژی‌ای تبادل نشود، خستگی از تن فیلم‌ساز بیرون نمی‌رود. اما در جواب سوال ایشان باید بگویم رازی در میان نیست، ایشان از دوستان و هم محلی‌ها‌ی من هستند و از هوش بالایی چه به لحاظ تصویری و چه کارگردانی برخوردارند. من به نوع نگاه آقای اسپنانی به سینما علاقه دارم و نگاه‌شان به نگاه من نزدیک است. وقتی می‌بینم کسی هست در این شهر که یک شرایط فیلم‌سازی خوبی دارد و حرف مرا هم می‌زند، پس کمک می‌کنم تا ایشان کارشان را بسازد و به همان اندازه که ساخت این فیلم برای ایشان لذت‌بخش است، برای من هم به عنوان تهیه‌کننده لذت‌بخش بود. ضمن این‌که این فیلم از یک شرایط حداقلی برای تولید استفاده کرده‌است، از ساخت این فیلم پشیمان نیستم.»

نشست با صحبت‌های شهره موسوی در مورد ساخت فیلم بلند در اصفهان و شرایط تولید این فیلم ادامه پیدا کرد:« ما مختصات ساخت یک فیلم سینمایی را نداشتیم. شرایط مالی فیلم ضعیف بود و برای همین عوامل این فیلم جمع و جور است، البته از خروجی کار راضی هستم. من از پیش تولید در جریان فیلم قرار گرفتم و برایم جالب است که ما می‌توانیم مدعی نباشیم اما در سینمای بلند اصفهان کار خوبی ارائه دهیم. خوشبختانه سینمای اصفهان در زمینه فیلم کوتاه خیلی فعال است و خوب کار می‌کند اما در زمینه بلند کمتر کار می‌کنیم. شرایط این کار روی ناخودآگاه‌مان تأثیر می‌گذاشت و این فیلم مانند بقیه فیلم‌ها‌ نبود که همه چیز در آن آماده است و به لحاظ این‌که هر کس کاری را که می‌توانست انجام می‌داد، جزو اتفاقات خوب سینمای بلند اصفهان بود. به نظرم فیلم ما همه مختصات هنروتجربه را داشت.»

او هم‌چنین با اشاره به این‌که خوشحال می‌شود در فیلم‌ها‌ی بچه‌ها‌ی اصفهان بدرخشد، درباره بازی‌اش عنوان کرد:« آقای اسپنانی دست ما را برای بداهه پردازی خیلی باز گذاشته بود. همین طور به لحاظ تمرکز کردن روی نقش و گپ زدن درباره آن ما محدود نبودیم و این خیلی خوب است. از ویژگی‌های کار با آقای اسپنانی این است که با بازیگر راه می‌آید و خیلی با آرامش با عوامل رفتار می‌کنند.»

در بخش دیگری از این نشست سوالی در مورد چگونگی خنده گرفتن از مخاطب در چنین آثاری مطرح شد. اسپنانی  توضیح داد:«شما از اتفاقات بسیار ساده می‌توانید موقعیت‌ها‌ی ابزورد بسازید اگر در جغرافیای خودش اتفاق بیافتد. شما خیلی سخت می‌توانید خنده را از مخاطب بگیرید، مخصوصا در سالن‌ها‌ی کم جمعیت‌تر، فیلم ما کمدی نیست فیلم ابزورد است. در ابزورد مفاهیم چنان معنا باخته می‌شوند که تبدیل به تضاد خود شده و این تضاد به خنده می‌انجامد. اگر به تاریخ سینما نگاه کنید، از اولین تجربه‌ها‌ی سینمای آلترناتیو که در دهه ۳۰ با ژاک تاتی شروع شد تا الان که جیم جارموش کار می‌کند، سینمای ابزورد جایگاه خودش را داشته و می‌توان گفت سینمای ابزورد بخشی از سینمای آلترناتیو است.»

مجید صدیقی هم در پاسخ به پرسش یکی از حضار که ازمدت زمان حذف شده ازفیلم پرسیده بود، گفت:«این زمان حدود شش تا هشت دقیقه است.فیلم ما به شورای نمایش ارائه و با هفت رأی منفی رد شد. اولین فیلمی‌که با این شرایط رد شده بود،«مهمانی کامی‌» کار آقای احمدزاده بود و دومین فیلم مال ما. جلسات مختلفی بین ما و شورای نمایش برگزار شد و در اولین قدم خواستند ۲۰ دقیقه را حذف کنیم. از آنجا که معلم هستم و اهل صحبت و گفت‌وگو، بسیار با اعضای شورا چه به صورت تکی و چه جمعی صحبت کردم. سرانجام آن‌ها قضیه را به خودم واگذار کردند و من هم حدود شش تا هشت دقیقه از فیلم را با آقای اسپنانی حذف کردیم. البته موارد حذف شده در روند قصه فیلم تأثیری نداشت.»

نکته دیگری که در این نشست مطرح شد، به داستان فیلم اشاره داشت.اسپنانی با تأکید دوباره بر این‌که جهان فیلم‌ها‌ی ابزورد را باید در خود آن فیلم‌ها‌ دنبال کرد، درمورد داستان فیلمش توضیح داد:« اگر به من بگویید داستان فیلم را تعریف کنم، می‌گویم نمی‌دانم چه چیزی تعریف کنم .ما موقعیت‌ها‌ی پی‌درپی‌ای ‌داریم که شخصیت‌ها‌ی فیلم آن‌را تکثیر می‌کنند. در جهان واقع گرایانه حتما پس و پیشی برای داستان‌ها‌ هست تا شخصیت شکل بگیرد و منطق روایی هم باید درست باشد. آنچه ما در فیلم‌ها‌ی واقع‌گرایانه اجتماعی می‌پرسیم، چرایی و چگونگی است و چون ما به ازاء این داستان را بیرون داریم اما در فیلم‌ها‌ی ابزورد ما به ازاء بیرونی نداریم.»

مجید صدیقی در تکمیل صحبت‌ها‌ی کارگردان فیلم  افزود:«اساسا این فیلم درام شاه پیرنگ به معنای اصول درام ارسطویی ندارد و درام خرده پیرنگ است. درام طولی نیست و مجموعه خرده داستان‌ها‌ و … روایت تقدم و تأخر این خرده داستان‌ها‌ را مشخص می‌کند، این درام با مختصات ابزورد است. کاراکترها در درام انگار از جهان دیگری به این جهان پرتاب شده‌اند. ما در این درام با دو نوع ویرانی روبه‌رو هستیم؛ یکی ویرانی ساختار زمان یا همان تایم و دیگری ویرانی ساختار زبان یا مدل گفت‌وگوها.در این نوع درام اساسا ترتیب مشخصی برای رویدادها مشخص نمی‌شود از جایی درام آغاز و به جایی ختم نمی‌شود.»

در ادامه این نشست شهره موسوی در پاسخ به این‌که چرا بازی‌اش با بقیه بازیگران فیلم فرق دارد و واقع‌گرایانه‌تر است،گفت:« بازی ابزورد محض خیلی راحت‌تر بود اما شهره نقطه ثقلی بود بین دنیای مخاطب و شخصیت‌ها‌ی فیلم. او و بازی‌اش جواب منطق تماشاگر را می‌دهد. مبحث ابزورد فیلم هم باعث می‌شود که شهره کنترل شده بازی کند و بازی‌اش کمی ‌به سمت رئال برود.»

در ادامه این نشست مجتبی اسپنانی درباره صداگذاری فیلمش توضیح داد:«حسن شبانکاره که از بهترین صداگذاران فیلم‌ها‌ی مستند است، صداگذاری این فیلم را انجام داده که خیلی هم خوب به فیلم کمک کرده و این صداها به فضا بُعد داده‌اند.او به من گفت چه صداهایی بگذارم و من گفتم هر صدای بی‌ربطی که فکر می‌کنی بگذار مثلا صدای‌ها‌رپ، صدای لوله و … و نتیجه هم راضی کننده بود. فقط در مورد صدا، نکته‌ای که وجود دارد به موسیقی پایانی فیلم برمی‌گردد که خیلی بالاست که تقصیر آن با من است.»

در پایان این نشست مجتبا اسپنانی ضمن تشکر از حضور تماشاگران در مورد اکران فیلمش گفت:« فیلم را تاکنون به هیچ جشنواره‌ای نفرستاده‌ایم ولی امیدواریم پخش کننده پیدا کنیم.نکته دیگر این‌که تلاش می‌کنم،هم‌چنان با قدرت این سینما را دنبال می‌کنم. معتقدم فیلم‌ها‌ نمی‌توانند ساعتی ما را بیشتر زنده نگه دارند پس به خاطر خوشایند کسی فیلم نمی‌سازم و فیلم‌ها‌یی می‌سازم که لذت ببرم.»

درپایان مجید صدیقی هم ازتماشاگران خواهش کرد تا سینمای مستقل و سینمای هنروتجربه را تنها نگذارند.