هنروتجربه:خسرو سینایی در نمایش نسخه ترمیم شده «در کوچه های عشق» نه تنها به شرایط ساخت این فیلم در آن دوران اشاره کرد بلکه از فعالیت‌هایش در این سال‌ها گفت و صحبت‌هایش را با جمله‌ای درباره اقتصاد سینما به پایان برد.

نمایش نسخه ترمیم شده «در کوچه‌های عشق» ساخته خسرو سینایی به همراه نشستی با حضور کارگردان،شاهین شجری کهن منتقد سینما و ناصر صفاریان دبیر کانون فیلم خانه سینما،عصر یکشنبه ۲۹ اردیبهشت در سالن سیف الله داد خانه سینما برگزار شد.

خسرو سینایی در بخشی از این نشست درباره اینکه بعد از این سال‌ها نگاهش به این فیلم چگونه است، گفت:«گر آدم با کار خود زندگی کرده باشد، کاری که انجام داده به بخشی از زندگی او تبدیل خواهد شد؛ و در چنین شرایطی دیگر مهم نیست کسی آن کار را دوست داشته باشد یا نه. مهم، احساس رضایتی است که از انجام آن کار حاصل می‌شود.در بین فیلم‌هایی که ساخته‌ام «عروس آتش» بیش از سایر کارهایم مورد توجه مردم قرار گرفت اما واقعیت این است که بعضی‌ها از جمله زنده‌یاد عباس کیارستمی «در کوچه‌های عشق» را اثر بهتری نسبت به آن فیلم می‌دانستند. برای خود من نیز «در کوچه‌های عشق» جایگاه ویژه‌ای دارد و امروز تعدادی از بخش‌های از آن را خیلی دوست دارم.»

شاهین شجری‌کهن در ادامه درباره خصوصیات این فیلم عنوان کرد:«به اعتقاد من ماهیت این فیلم در گذر زمان تغییر نکرده و نه تنها کارکردی که سال‌ها قبل بر ذهن و عاطفه‌ تماشاگر گذاشته هم‌چنان باقی است بلکه نوعی ارزش افزوده‌ی تاریخی هم به اثر اضافه شده که شامل تصویرها و ساختار مستندگونه‌ی آن است.سینمای ایران از نظر ژانر، قالب و حتی لحن پردازش روایت فیلم به یک دایره‌ بسته شبیه است و به همین دلیل سال‌هاست که مدام در این محدوده قدم می‌زنیم و فیلم‌هایی را می‌بینیم که تقریباً یکی در میان ملودرام، کمدی و در بر گیرنده‌ داستان‌هایی اجتماعی است. به همین خاطر کم‌تر شاهد فیلم متفاوتی هستیم که قادر باشد قواعد تثبیت‌شده‌، کلیشه‌های فیلم‌بینی و هم‌چنین کلیشه‌های نقدنویسی را زیر پا گذاشته و از چالش با آن‌ها نهراسد.از این نظر «در کوچه‌های عشق» فارغ از قواعد شناخته‌شده، یک فیلم الهام‌بخش است. البته شاید در تصویرسازی‌ها از انسجام روایی عادت شده‌ی جریان اصلی برخوردار نباشد اما در نقطه‌های متعددی می‌تواند الهام‌بخش بوده و آغازگر یک بده‌بستان فکری با تماشاگر باشد.به همین دلیل مواجهه با این اثر، خود، یک فرآیند شخصی است که به پیش‌فرض‌ها، داوری‌ها و کلیشه‌هایی که سال‌هاست آموخته و به آن معتاد شده‌ایم راه نمی‌دهد.فیلم «در کوچه‌های عشق» جزو آثاری است که در اجزای خود جرقه‌های حسی، فکری و تلنگرهایی به مخاطب خود می‌زند و به همین دلیل از قابلیت بارور کردن ذهن تماشاگر برخوردار است.»

سینایی:هنر و سینما، به‌خصوص وقتی بخواهی در آن مستقل بمانی به پوستِ کلفت نیاز دارد. البته هرکدام از این برخوردها یک ضربه‌ شدید بوده اما هربار که صورت گرفته پوست امثال من کلفت‌تر شده و درد کم‌تری را منتقل کرده است

ناصر صفاریان هم «در کوچه‌های عشق» را فیلمی توصیف کرد که که در بخش نگاه ویژه جشنواره کن حضور داشته و یکی از منتقدان این جشنواره معتقد بوده که این فیلم جزو پنج فیلمی است که می‌تواند خون تازه‌ای به بدن سینما تزریق کند در حالی که در ایران استقبال چندانی از آن نشده و تنها چند روز بر پرده‌های سینما جای داشت.

سینایی در واکنش به وضعیت فیلم در آن دوران گفت:«وقتی سال‌ها می‌گذرد، همان آدم‌ها که نقدهای بعضاً تندی درباره‌ی فیلم نوشته‌اند وقتی در خیابان تو را می‌بینند می‌گویند: «فلانی، زمان اکران فیلم‌ات چیزهایی درباره‌اش نوشتم که حالا فکر می‌کنم اشتباه بوده است.» و در طول سال‌های گذشته بارها این اتفاق افتاده است.هنر و سینما، به‌خصوص وقتی بخواهی در آن مستقل بمانی به پوستِ کلفت نیاز دارد. البته هرکدام از این برخوردها یک ضربه‌ شدید بوده اما هربار که صورت گرفته پوست امثال من کلفت‌تر شده و درد کم‌تری را منتقل کرده است.»

او هم‌چنین با یادآوری خاطرات تولید «در کوچه‌های عشق» گفت: «یکی از ویژگی‌های تولید این فیلم، فعالیت عاشقانه‌ و خالصانه‌ عوامل تولید آن بود که باعث می‌شد کمبود شدید بودجه و حتی امکانات رفاهی و پذیرایی کم‌رنگ جلوه کند. به عنوان مثال فیلم‌بردار این فیلم (علی لقمانی) از نظر حسی چنان با این فیلم درگیر بود که به مشکلات توجه نمی‌کرد و بدون خستگی به فعالیت ادامه می‌داد.»

علی لقمانی، فیلم‌بردار «در کوچه‌های عشق» هم که در این نشست حضور داشت،با بیان اینکه این فیلم اولین تجربه بلند سینمایی‌اش بوده است، گفت:«ما برای این فیلم سناریو نداشتیم و من به عنوان فیلم‌بردار نمی‌دانستم که برای روز بعد باید چه صحنه‌ای را فیلم‌برداری کنم. در واقع هر شب براساس خط کلی که داشتیم برنامه‌ریزی می‌کردیم. این تجربه خاصی است. شرایط فیزیکی هم در ساخت این فیلم سخت بود، بچه‌ها جوری عرق می‌کردند انگار شیر سماور باز است. اما هیچ‌کس کوچک‌ترین اعتراضی نداشت و همه با علاقه کار می‌کردند. بودجه‌ای که برای این فیلم استفاده شد با بودجه‌های فیلم‌های دفاع مقدسی زمان خودش اصلاً قابل قیاس نبود. الان که به حاصل کارمان نگاه می‌کنم شاید در بعضی صحنه‌ها کار دیگری می‌کردیم اما فکر می‌کنم که هنوز از لحاظ زبان سینما قابل تأمل است و یک علاقه‌مند به سینما می‌تواند از آن لذت ببرد و بعضی از صحنه‌های آن درخشان است.»

در ادامه‌ جلسه، خسرو سینایی در توضیح ساخت فیلم بدون استفاده از فیلم‌نامه گفت: «یکی از مباحثی که در طول سال‌های تدریس از آن یاد می‌کردم مکتب «سینما/ قلم» بود که در آن، دوربین به جای قلم مورد استفاده قرار می‌گیرد. از آن‌جا که آدم ماجراجویی هستم، آگاهانه تصمیم گرفتم «در کوچه‌های عشق» را با این تکنیک بسازم و ببینم با این روش چه‌گونه می‌توان فیلم ساخت.برای این کار از جوان‌هایی که با من همکاری می‌کردند خواستم خاطرات‌شان از روز آغاز جنگ را بنویسند. از بین متن‌هایی که به دستم رسید دو خط داستانی در ذهنم شکل گرفت. یکی ماجرای جوانی که به زادگاه خود برمی‌گردد و خاطرات کودکی‌ با دوستان از دست رفته را مرور می‌کند؛ و دیگری عکس دختری که در کنار یک کیک تولد جا مانده که این دومی به صورت مستقیم از خاطرات بهروز صمدمطلق (عکاس) وام گرفته شده بود.»

سینایی افزود: «بقیه‌ فیلم در حد فاصل این دو تصویر و با فکر کردن به آن‌ها سر صحنه ساخته شد. آن‌هم در شرایطی که مسئولان وقت هلال احمر با توزیع خوراک لوبیا و عدسِ پخته میان اعضای تولید این فیلم، پذیرایی از گروه ما را برعهده گرفته بودند.»شاید بهترین غذایی که سر صحنه‌ تولید این فیلم خوردیم ماهی‌هایی بود که یکی دو نفر از اعضای گروه، از لب شط صید کردند و با همان‌ها روز آخر فیلم‌برداری را جشن گرفتیم!»

او صحبت‌هایش را با موضوع اقتصاد سینما به پایان برد و با اشاره به عدم استقبال از فیلم «جزیره رنگین» او که اتفاقا در خارج از کشور با استقبال روبه‌رو شده‌بود،تاکید کرد: «من هم می‌دانم اقتصاد سینما مهم است اما بعضی چیزها دردناک است. اقتصاد سینما خیلی محترم است اما قرار نیست همه‌چیزِ آن باشد.»