هنروتجربه – سحر آزاد: داستان «زونا» در یکی از شهرهای شمالی ایران به تصویر کشیده شده اما برخلاف خیلی از فیلم‌هایی که از این منطقه دیده‌ایم، قرار نیست سبزی‌ها و آبی‌های شمال در فیلم نشان داده شود. فضای خاکستری و حتی سرد روایتی از یک موضوع اجتماعی دارد:مردی به دلیل شکایت زنی از او به اتهام رابطه نامشروع منجر به بارداری به دادگاه برده می‌شود. پس از آزمایشات دی‌ان‌ای مشخص می‌شود که او توانایی باروری نداشته و تبرئه می‌شود اما این در حالی است که مرد خود داراری فرزند است و او در شرایط انتقام قرار می‌گیرد. این فیلم در بسته «بهاریه فیلم‌های کوتاه» در سینماهای هنروتجربه درحال نمایش است. با طوفان نهان قدرتی، کارگردان و نویسنده این اثر صحبت کردیم.

هزینه ساخت فیلم ۶۰ میلیون تومان شده و آن‌طور که خودتان اشاره کرده‌اید، پرخرج‌ترین فیلم کوتاه در آن سال در ایران بوده است. چطور شد تصمیم گرفتید چنین فیلم پرهزینه‌ای بسازید؟
اصلا قرار نبود فیلم آن‌قدر هزینه داشته باشد.با برآورد بسیار کمتر به سر صحنه فیلم‌برداری رفتم منتهی شرایط به گونه‌ای شد که مجبور شدم این هزینه را انجام دهم. وقتی شما یک تولید را شروع می‌کنید نمی‌توانید حتی به دلیل بالارفتن هزینه‌ها آن را متوقف کنید. حداقل من در حوزه فیلم کوتاه هرگز چنین کاری نمی‌کنم. البته اصلا بی‌برنامه و بدون مختصات مالی هزینه نکردیم. سیستم هزینه ما بدون حساب و کتاب نبود و خیلی سنجیده انجام شد. تمام هزینه‌ها،صرف خود کار شده است. حتی در حوزه دستمزدها هم استاندارد سینما را رعایت کردم و تقریبا می‌توانم بگویم برای این کار جز خدا مدیون هیچ‌کس نیستم. البته خیلی هم جذاب نیست چون در حوزه فیلم کوتاه باید دسته جمعی بودن و دورهمی بودن کار حفظ شود اما به لحاظ ورود افراد متخصص در حوزه سینمای بلند به فیلم کوتاه این اتفاق رخ داده است و اساسا دستمزدها رعایت می‌شود. این ۶۰ میلیون تومان هم مربوط به مبلغی است که فیلم به سرانجام رسیده بود و از دو سال قبل تاکنون حدود ۲۰ میلیون تومان خرج فرستادن فیلم به جشنواره‌های خارجی کرده‌ام، پس هزینه‌ها بیشتر هم شده است.

الان که فیلم درحال اکران است، با تماشاگر عام‌تر فیلم را می‌بینم و فرصت خوبی است که ببینم فاصله میان تماشاگر عام و خاص چیست. تا این لحظه خیلی خوشحالم که «زونا» در یک بسته مطمئن و آبرومند اکران می‌شود و تماشاگر راضی از سالن بیرون می‌آید

ورود افراد متخصص از سینمای بلند به سینمای کوتاه را چگونه ارزیابی می‌کنید؟
کسانی که در حوزه فیلم بلند کار می‌کنند، زاده فیلم کوتاه هستند و اساسا فیلم کوتاه نقش مهمی در پوست‌اندازی سینمای ایران داشته است .چنان‌که وقتی به فیلم‌های تولیدشده در سه چهار سال اخیر سینمای ایران نگاه کنید، می‌ببینید چقدر قائم به فیلم کوتاه و عوامل فیلم کوتاه هستند. سازوکار مالی و حرفه‌ای که در سینمای بلند انتظار می‌رود، وارد فیلم کوتاه هم شده است. برای اینکه کیفیت فنی آثار را بالا ببریم، کسانی را که سال‌ها در حوزه فیلم بلند کار می‌کردند، وارد فیلم کوتاه کردیم تا بتوانیم استاندارد فیلم‌های خودمان را افزایش دهیم. در واقع این یک بده بستان در حوزه فیلم کوتاه و بلند اتفاق افتاده است. به همان اندازه که آن‌ها به دلیل تعدد فیلم کوتاه وارد این حوزه شده‌اند، متخصصان و باتجربه‌های فیلم کوتاه نیز که الان افراد خوش‌تکنیک و بااستعداد سینما شده‌اند، به سینمای بلند راه پیدا کرده‌اند.

داستان فیلم چطور به ذهن‌تان آمد؟
ماجرای این فیلم را به صورت اتفاقی از یکی از دوستانم شنیدم. با شنیدن آن داستان خیلی تحت‌تاثیر قرار گرفتم و فکر کردم اگر همین تاثیر را روی بیننده بگذارد، فیلم خوبی خواهد بود. وقتی تحقیق کردم متوجه شدم صدها پرونده برای موارد مشابه وجود دارد. بنابراین تصمیم گرفتم این فیلم را بسازم چون جنبه‌های تصویری زیادی داشت که علاقه‌مندم کرده بود،دستم را در کارگردانی بسیار باز می‌کرد و می‌توانستم تمام کارهایی را که در حوزه کارگردانی دوست دارم با این فیلم‌نامه انجام دهم.

از نظر حقوقی برای ساخت این فیلم با مشکل مواجه نشدید؟
ما فیلم‌سازان فیلم کوتاه هستیم و از رادیکال‌ها و خط قرمزها فیلم می‌سازیم یا در عرضه بیان مسائل و زدن حرف‌هایی که سال‌های سال سینمای بلند ترسیده است آن را بگوید یا اگر نترسیده، احتیاط کرده است، ما پیشرو هستیم. افتخار می‌کنم مربوط به نسلی از فیلم‌سازان هستم که در دنیا حرف‌های زیادی برای گفتن داشته و آبروی سینمای ایران را حفظ کرده است.برای آنکه برای فیلم‌نامه‌ام به مشکل برنخورم، پروانه ساخت گرفتم. طی ساخت اصلا مشکلی نداشتم اما جالب است که در اخذ مجوز پروانه نمایش مشکل داشتم که البته به لطف دوستان و پیگیری‌های خودم مرتفع شد.

قصد دارم دو پروژه را به طور همزمان شروع کنم. یکی از آن‌ها فیلم بلند و دیگری فیلم کوتاه. دوست دارم در یکی از این فیلم‌ها به موضوع مورد علاقه‌ام یعنی جنگ بپردازم. اساسا سینمای کوتاهم را با موضوع جنگ شروع کردم و دلم می‌خواهد این موضوع را با یک فیلم آبرومند و مطمئن به اتمام برسانم

بازخوردهای خارجی و داخلی چطور بوده است؟
«زونا» در بیش از ۹۰ جشنواره خارجی حضور داشته، ۳۸ جایزه مهم دریافت کرده که از میان آن‌ها چهار-پنج جایزه‌ برای اولین‌بار به یک ایرانی تعلق گرفته است. برای همین اقبال بین‌المللی خیلی خوبی داشت. کشورهای دیگر «زونا» را خیلی دوست داشتند و اکران‌های زیادی برایش تدارک دیده شد. با وجود موضوعی که در فیلم هست، در کربلا سه اکران پشت سر هم داشت. خوشبختانه در ایران هم جزء پنج نامزد اول جشن سینمای ایران بود و جوایز خوب دیگری هم گرفت. به‌هرحال هر فیلم‌سازی دوست دارد اثرش اکران عمومی شود. قبلا بازخورد تماشاگر فرهیخته‌تر را در جشنواره‌های تخصصی دیده بودم، منتهی الان که فیلم درحال اکران است، با تماشاگر عام‌تر فیلم را می‌بینم و فرصت خوبی است که ببینم فاصله میان تماشاگر عام و خاص چیست. تا این لحظه خیلی خوشحالم که «زونا» در یک بسته مطمئن و آبرومند اکران می‌شود و تماشاگر راضی از سالن بیرون می‌آید. بارها در سالن‌ها حضور داشته‌ام و این اقبال برایم خوشایند بوده است. الان است که فکر می‌کنم، فیلم موفقی بوده. البته باید این راه بگویم که آرزوی فیلم‌سازان فیلم کوتاه همیشه اکران فیلم‌هایشان بود و هیچ چیز برای ما خوشایندتر از این نیست. هنروتجربه این همت را داشت که این کار را آغاز کرد اما به اندک‌ها قانع نباشیم و باید بتوانیم فضا را به گونه‌ای جلو ببریم که اکران فیلم کوتاه در فضای سینمایی ما جابیافتد. سینمادار نتواند سانس اکران فیلم ما را با یک فیلم کمدی تغییر دهد. فیلم‌های ما فیلم‌های یک سرزمین فرهنگی است و حتی ما به خیلی از مولفه‌هایی  که یک سینماگر بلند به آن نمی‌پردازد، دقت می‌کنیم تا استاندارد فرهنگی داشته باشیم. درخواست من از هنروتجربه این است که به کم‌ها قانع نباشد. روز به روز تعداد سالن‌ها و ساعات مناسب برای اکران‌ها فراهم کند وگرنه اکران ساعت یک ظهر در سینما فرهنگ به کار ما نمی‌آید چون بدترین ساعت را برای اکران فیلم کوتاه است. ترجیح می‌دهیم سالن‌هایی کمتر اما سانس‌های بهتری داشته باشیم. اکران ما در گروه هنروتجربه غنیمت است. می‌دانم دوستان موانع بسیار زیادی دارند و از چارچوب‌های اقتصادی سینمای بلند به دور هستند، سوبسیدهایی را که آن‌ها می‌گیرند، این‌ها نمی‌گیرند. ما باید با سینمایی که بیلبوردهایش تمام تهران را اشغال کرده است، رقابت کنیم اما ما حتی یک حامی هم در برخی از شرایط نداریم و این رقابت ناجوانمردانه‌ای است. خوشبختانه شرکت «نماوا» حامی ما شد و خیلی از مشکلات تبلیغات را برایمان برطرف کرد. از این بابت ممنونیم.

کار جدیدی در دست دارید؟
قصد دارم دو پروژه را به طور همزمان شروع کنم. یکی از آن‌ها فیلم بلند و دیگری فیلم کوتاه. دوست دارم در یکی از این فیلم‌ها به موضوع مورد علاقه‌ام یعنی جنگ بپردازم. اساسا سینمای کوتاهم را با موضوع جنگ شروع کردم و دلم می‌خواهد این موضوع را با یک فیلم آبرومند و مطمئن به اتمام برسانم. فیلم‌نامه فیلم کوتاه تمام و بازنویسی هم شده است. فیلم‌نامه فیلم بلند را به همراه فرهاد پورسعیدی می‌نویسم و درحال طی مراحل پایانی است.

عکس:یاسمن ظهورطلب