هنروتجربه- فاطمه رستمی: نشست نقد و بررسی فیلم مستند«اسرار دریاچه» با حضور آرمین ایثاریان(کارگردان) و سحرعصر آزاد(منتقد سینمایی) در سالن فریدون ناصری خانه هنرمندان برگزار شد.

در ابتدای این نشست سحرعصر آزاد در مورد ویژگی مهم مستند «اسرار دریاچه» یعنی پژوهشی بودن و ایجاد هم افزایی علمی توضیحاتی داد. آرمین ایثاریان هم در این‌باره ادامه داد: «من این منطقه را از سال‌ها پیش می‌شناختم و براساس تصویری که از دوران دانشجویی در ذهن داشتم همیشه فکر می‌کردم چطور ممکن است ما از چنین منطقه‌ای اطلاعات بسیار اندکی داشته باشیم؟ و چرا با این همه امکانات هنوز کسی نتوانسته مختصات دریاچه را به دست آورد و عمق آن را کشف کند؟ این دغدغه سال‌ها همراه من بود و با بیان طرحم با دانشگاه‌های مختلف کارم را آغاز کردم».

ایثاریان گفت: «من فیلمساز هستم و طبیعتا در بحث‌های علمی مربوط به ژئوفیزیک، نقشه برداری و… نمی‌توانستم صاحب نظر باشم،پس از متخصصان دانشگاه تهران، دانشگاه صنعتی شریف، دانشگاه شهید بهشتی، دانشگاه قزوین، دانشگاه خرمشهر استفاده کردیم. البته سعی کردم جنبه رازآلودی به فیلم اضافه و اکتشافات علمی و مباحث تخصصی را با مباحث اسطوره‌ای در هم تنیده کنم تا مخاطب تا انتهای فیلم با آن همراه شود.»

این کارگردان در ادامه در مورد نمایش مستندهایی که کاملا با معیارهای پرده بزرگ و سینمایی ساخته شده‌اند، توضیح داد: «تجربه اصیل دیداری یک اثر سینمای در پرده نمایش بزرگ برای بیننده اتفاق می‌افتد ، وقتی پرده کوچک می‌شود ما از آن تجربه دلپذیر  محروم می‌شویم. بنابراین از همان ابتدای فیلم را برای پرده عریض سینما طراحی کردیم تا عظمت منطقه منتقل شود.»

او در ادامه ساخت مستند«اسرار دریاچه» را مانند به سرانجام  رساندن یک فرش ریزبافت در طول سه سال و نیم توصیف کرد:« تماشای فیلم مستند اکتشافی برای مدت ۷۱ دقیقه قطعا تماشاگر جدی مستند می‌خواهد. اگر مخاطب از دیدن این فیلم حوصله‌اش سرنرفته باشد ما به هدف‌مان رسیده‌ایم. یکی از اتفاقات خوب مستند ما این است که از گروه‌های علمی خیلی حرفه‌ای کشور استفاده کرده‌ایم و در واقع فیلم روی دستاوردهای علمی اساتید ایرانی بنا شده است مثل دکتر سروش مدبری، دکتر قربانی، دکتر صدری نسب، دکتر شاه محمدپور، دکتر مجدی اسکندری، دکتر نادری و… علم این افراد بخش‌هایی از فیلم را تامین کرده، اما خودشان را روی پرده سینما نمی بینیم.»


ایثاریان در ادامه به بخش‌هایی اشاره کرد که در فیلم کنونی نمی‌بینیم : «بخش هایی از فیلم و اطلاعاتی که به دست آمد بعدها در مونتاژ کنار گذاشته شد به این دلیل که احساس کردیم شاید تشتت ایجاد شود. برخی موضوعات از محوریت قصه اصلی «اسرار دریاچه» می‌کاست .البته فکر می‌کنم همین بخش‌های حذف شده می‌تواند سریالی ۳۵۰ دقیقه‌ای شود. ما می‌خواستیم ساختار فیلم همسو با سطح مستندهای جهانی باشد و این‌طور طراحی شده بود که بتواند با مستندهای بی بی سی و نشنال جئوگرافی رقابت کند. ابتدا هم قرار بود این فیلم در شبکه نشنال جئوگرافی رونمایی شود و حتی پیش قرارداد داشتیم و کیفیت کار را ما را پذیرفته بودند و وقتی تحریم‌ها ایجاد شد ما دیگر نتوانستیم همکاری کنیم. ما احساس کردیم بهتر است این فیلم را در گروه هنروتجربه خودمان اکران کنیم تا اگر بعدها شرایط درست شد، با اضافه کردن بخش‌هایی که در نسخه ۷۱دقیقه‌ای فعلی نیست به صورت بین المللی پخش شود.»

در بخش دیگری از این نشست سحر عصر آزاد سوالی را در مورد ادامه یافتن بررسی دستاوردهای علمی فیلم و ثبت آن‌ها مطرح کرد، آرمین ایثاریان در پاسخ گفت: «اکتشافات علمی و حرکات مبتنی بر هم افزایی دانش با شرایط اقتصادی کشور ارتباط مستقیم دارد یعنی سیاستگذارها در مورد ادامه تحقیقات تصمیم‌گیری می‌کنند. ما در حین کار با ارگانیسم عجیب سخت پوست زنده‌ای در دریاچه روبه‌رو شدیم که تا به حال در جایی دیده نشده است.»

سحرعصر آزاد هم در مورد دراماتیک کردن مستندها و ارائه ساختار داستانی توضیح داد: «در مستند «اسرار دریاچه» می‌بینیم که فیلم با طراحی نماهایی از افراد و اقوام ساکن منطقه تخت سلیمان شروع می‌شود. فیلم‌ساز به ما می‌گوید که چطور وام دار مردم منطقه است و از دل اکتشافات علمی دوباره به مردم باز می‌گردد و بخش‌هایی که نمی‌شد داخل مستند گنجانده شود در نریشن بروز پیدا کرده و به نظر این ویژگی فیلم  بسیار اتفاق مثبتی است.»

در ادامه نشست سئوالات تماشاگران مطرح شد.ایثاریان در پاسخ به سوالی در مورد شباهت های علمی داده‌های «اسرار دریاچه» با سایر مستندهایی که درباره این دریاچه ساخته شده است گفت: «من تمام فیلم‌هایی که در آن مناطق ساخته شده است را دیدم و حتی با بعضی از سازندگانش گفت‌و‌گو کردم. کسی هیچ گزارشی از عمق واقعی دریاچه نداده بود و ما برای اولین بار این کار را انجام دادیم».

او هم‌چنین بازه زمانی ساخت را از سال ۹۳ تا خرداد ۹۷ عنوان کرد

ایثاریان در مورد جلوه‌های ویژه مستند «اسرار دریاچه» توضیح داد:«فکر می‌کنم یکی از نقاط ضعف فیلم ما جلوه‌های ویژه است و نمی‌توانستیم برخی کارها را به دلیل هزینه زیاد انجام دهیم. آنچه مدنظر من بود و آنچه حاصل شد فاصله زیادی از هم دارند و فقط از نظر علمی به ساختار درست رسیدیم، اما از بعد زیبایی شناسی خواسته من برآورده نشده است.»