هنر تجربه- نازنین بوذری: نشستی با موضوع تولید فیلم مشترک  روز سه شنبه نهم مهرماه، در خانه سینما با حضور کیونور وانتو سفیر فنلاند،لس سارینن مدیر عامل بنیاد فیلم فنلاند، ریتا آلتو فیلم‌ساز، یانا پاسکالا مدیر بین الملل بنیاد فیلم فنلاند،کارل آهو تهیه کننده فنلاندی و جمعی از سینماگران ایرانی برگزار شد. این نشست یکی از برنامه‌های هفته فیلم فنلاند بود که به همت موسسه «هنروتجربه» و همراهی بنیاد فیلم فنلاند با همکاری سفارت فنلاند در تهران، مشهد و اصفهان در حال برگزاری است.

در ابتدای این نشست، لس سارینن مقدماتی در مورد تولید فیلم مشترک عنوان کرد:« ساختار بنیاد ما در فنلاند شبیه ساختار بنیاد سینمایی فارابی است و کار ما کمک به ساخت فیلم است. قانون مدونی برای هزینه کردن به صورت کتبی وجود ندارد. به عنوان یک قانون کلی، شرکت فیلم فنلاندی است که می‌تواند درخواست کمک مالی از بنیاد بکند و هم‌چنین ما به موافقت‌نامه‌ای برای پخش فیلم در سینما یا تلویزیون فنلاند احتیاج داریم. همیشه برای ما مهم این است که در تولید مشترک چه منفعتی برای  فیلم‌ساز فنلاندی وجود دارد که عوامل هنری فنلاندی حتما در آن شرکت داده شوند. در این صورت است که می‌توانیم همکاری دراز مدت با یک شرکت فیلم‌سازی داشته باشیم. همچنین در رابطه با فیلم‌هایی که سهم فنلاند در آن کمتر است ما انعطاف پذیری بیشتری داریم. به طور کلی دولت فنلاند در زمینه همکاری با کشورها خیلی محدود است. دو مورد توافقنامه قدیمی با کانادا و داخل اتحادیه اروپا موجود هست که تولید مشترک صورت گرفته است».

در ادامه سفیر فنلاند نیز نکاتی را در مورد قانون همکاری مطرح کرد:« ما خیلی موافق بوروکراسی نیستم چون باعث محدودیت می‌شود. سعی ما این است که دو طرف مستقیم با هم در ارتباط باشند. ما اعتقاد داریم که توافق نامه کمک زیادی نمی‌کند. که البته ما حاضریم دلایل شما برای وجود توافق نامه را بشنویم».

این بحث با توضیحات امیر شهاب رضویان کارگردان و تهیه‌کننده در مورد توافق نامه همکاری بین کشورها ادامه یافت:« بین  کشورهای زیادی این توافق نامه وجود دارد به عنوان مثال در دو فیلم اخیرم که در آذربایحان و ترکیه بود اگر تهیه کننده پول من را پرداخت نمی‌کرد. دولت ترکیه هیچ حمایتی از من نمی‌کرد. اما در تولید مشترک اگر این توافق‌نامه وجود داشته باشد همه چیز حل شده‌تر است و فقط به توافق تهیه کننده‌ها احتیاج است».

محمد علی حسین‌نژاد تیه‌کننده سینما نیز در تایید صحبت‌های رضویان و موضوع معاهده گفت:« اول این را بگویم که یکی از بهترین اصول را بنیاد فنلاند دارد، خیلی خلاصه و دقیق است و وارد جزییات نشده است. نکته دوم این‌که معمولا یک توافقنامه امضا می‌شود تا دو طرف به سمت همکاری بروند، اما تضمین اجرایی وجود ندارد اما اگر یک معاهده امضا شود اجرای آن لازم است».

در بخش دیگری از این نشست سارینن در مورد شرایط و قوانین تخصیص سرمایه گفت:« ما قانون دقیقی نداریم اما وقتی نقش قسمت فنلاندی بیشتر باشد، پروسه راحت‌تر میشود. مثلا اگر فیلم‌برداری در فنلاند انجام شود،سرمایه هم راحت‌تر تخصیص می‌یابد. بخش فنی خیلی دخالت ندارد و عوامل هنری مهم‌ترهستند. خیلی وقت‌ها پیش می آید که بخش پس از تولید نیز در فنلاند انجام می‌شود».

آهو نیز در همین ارتباط به انعطاف پذیری موجود در قوانین فنلاند اشاره داشت:« خیلی وقت‌ها آورده عوامل خلاقانه و هنری مهم هستند. اما بخش تکنیکی به این عوامل مربوط می‌شود. تهیه کننده‌های فنلاندی خیلی خوشحال هستند که قانونی وجود ندارد چون هر مساله‌ای، مورد به مورد بررسی می‌شود که باعث انعطاف پذیری بیشتر است».

در این نشست هم‌چنین سارینن در مورد نحوه ارزیابی پروژه‌های فنلاندی گفت: «با توجه به منابع محدودی که ما داریم کار سخت می‌شود و ارزیابی تقاضاهای تولید فیلم مشترک با بنیاد ما هست و ما بررسی می‌کنیم تا ببینم کدام یکی بیشتر به نفع فنلاند است».

فرشته طائرپور تهیه‌کننده سینما برای تولید مشترک همکاری مستقیم با بنیاد فیلم فلاند را راه‌حل بهتری عنوان کرد:«تجربه نشان داده در ارتباط شرکت با شرکت همیشه یک نفر ناراضی است اگر این امکان باشدکه مستقیم با این بنیاد در ارتباط باشیم بهتر است، یا بنیاد فنلاند این شرکت را تایید کند».

محمدرضا عرب:برای تولید مشترک به یک دیدگاه و زبان مشترک بین دو کشور احتیاج است. حال ممکن است ما به یک فیلم‌نامه‌ای دست پیدا کنیم که در روسیه یا کشور دیگری ساخته شود. مثلا بنیاد فیلم فنلاند و بنیاد فارابی اثری را خلق کنند که در چین به نمایش در بیاید.در واقع ما می‌توانیم فقط به نمایش در ایران و فنلاند فکر نکنیم

سارینن در پاسخ به درخواست تایید شرکت گفت: «پیشنهادی که فرمودید قابل اجراست  که شرکت فنلاندی را تایید کنیم. اما اینکه با متقاضی که خارج از کشور است مذاکره کنیم امکان پذیر نیست چون این بودجه از طریق دولت اختصاص داده می‌شود و به یک حساب بانک فنلاندی منتقل می‌شود. در این زمینه ما می‌توانیم پنج شرکت را برای همکاری معرفی کنیم ».

ریتا آلتو هم افزود:« با توجه به اینکه من یک فیلم‌ساز مستقل هستم و فنلاند هم یک کشور کوچکی است، خیلی راحت می‌شود با من یا آقای آهو یا سینماگران دیگر در ارتباط باشید و اطلاعات کسب کنید».

در ادامه این نشست آهو توضیحاتی را در رابطه با شرایط همکاری با فیلم‌سازان مستند و مستقل ارائه کرد:« علاوه بر بنیاد فیلم فنلاند، موسسه‌ای به اسم آوِک هم وجود دارد که در زمینه سرمایه‌گذاری برای فیلم مستند، کوتاه و ویدیو آرت فعالیت می‌کند.فیلم‌های مستند بلند هم معمولا  در کنار بنیاد از اوک هم  پول دریافت می‌کنند. مجموعه‌های دیگر هم هستند که در زمینه فیلم‌های کوتاه با سرمایه کم فعالیت می‌کنند».

در بخش دیگری از این نشست محمدرضا عرب کارگردان ایرانی، سینما و هنر را زبان مشترک فیلم‌سازان فنلاندی و ایرانی عنوان و درباره آن تاکید داشت:« برای تولید مشترک به یک دیدگاه و زبان مشترک بین دو کشور احتیاج است. حال ممکن است ما به یک فیلم‌نامه‌ای دست پیدا کنیم که در روسیه یا کشور دیگری ساخته شود.تولید مشترک فقط  ایجاد یک اتفاق فرهنگی و هنری نیست، بلکه توجیه اقتصادی هم می‌تواند داشته باشد، که مثلا بنیاد فیلم فنلاند و بنیاد فارابی اثری را خلق کنند که در چین به نمایش در بیاید.در واقع ما می‌توانیم فقط به نمایش در ایران و فنلاند فکر نکنیم. در این زمینه سه پیشنهاد دارم: اول که قول بدهید باز هم به ایران بیایید و دوم این‌که هفته فیلم‌های ایرانی با عوامل ایرانی در هلسینکی برگزار شود. کانون کارگردان‌ها تمایل به بستن تفاهم‌نامه  با شما دارد. دوکشور می‌توانند برای جشنواره‌هایشان، داور به هم معرفی کنند و در آخر برگزاری مستر کلاس کارگردانی برای انتقال تجربه برگزار شود. امیدوارم که این توافقنامه امضا شود چون دولت‌ها تغییر می‌کنند اما سینماگران هستند».

این نشست با سوالی از سوی فرشته طائرپوردر رابطه با قانون کپی رایت ادامه یافت: «اگر فیلم مشترک با فنلاند ساخته شود چه اقداماتی در زمینه کپی رایت انجام می‌شود؟ از آنجایی که ما عضو قانون کپی رایت نیستیم. چه ضمانتی برای محافظت ازحقوق بین‌المللی فیلم هست».

آهو با اطمینان در مورد ثبت فیلم گفت:« اگر دو طرف موافقت کنند که طرف فنلاندی این را ثبت کند حتی در آمریکا هم می‌توان آن را ثبت کرد. من کاملا روی این موضوع اطمینان داریم که مشکلی پیش نمی‌آید».

سارینن هم در رابطه با اعتماد دو طرفه افزود:« قبل از مدیریت، سی سال تهیه کننده بودم .طی این سال ها یاد گرفتم،برای صحبت تولید مشترک، اعتماد به طرف مقابل شرط اصلی است و اگر شک و تردید وجود داشته باشد همه چیز خراب می‌شود».

مدیر عامل بنیاد فیلم فنلاند در مورد  انگیزه همکاری مشترک نیز عنوان کرد: « سالانه در فنلاند ۱۷ تا ۲۰ فیلم داستانی تولید می‌شود که در تعدادی از آن‌ها سهم فنلاند غالب است. ما اصرار داریم که فیلم‌سازهای فنلاندی در سطح بین الملل  فعالیت کنند. ما کشور کوچکی هستیم و برای ساختن فیلم‌ها به پول بیشتری احتیاج داریم».

یانا پاسکالا هم به انگیزه این گروه برای سفر به ایران اشاره کرد:« ما در فنلاند فیلم‌سازهای ایرانی الاصل داریم که  عالی و شناخته شده هستند. یکی از دلایلی که به ایران آمدیم، همین فیلم‌سازها بودند».

سارینن هم در این ارتباط درباره همکاری فیلم‌ساز ایرانی فنلاندی مثالی آورد:« فیلم «سراب حالا» با بازی شهاب حسینی که در جشنواره فنلاند هم جایزه گرفت، پروژه ای بود که یک فیلم‌ساز ایرانی فنلاندی به اسم حامی رمضان را آن را کارگردانی کرد».

در ادامه نشست تینا پاکروان تهیه‌کننده و فیلم‌ساز ایرانی نیز در رابطه با خرید فیلم سوالی را مطرح کرد:« آیا شما تمایل به خرید فیلم یا سریال ایرانی دارید که در تلویزیون فنلاند نمایش دهید»؟

سارینن در مورد بودجه خرید فیلم گفت:«خرید فیلم جز وظایف ما نیست و شرکت‌های پخش خصوصی این وظیفه را برعهده دارند. ما بودجه کمی در زمینه پخش فیلم‌های هنری داریم، هزینه‌ای هم برای چاپ زیرنویس و پوستر پرداخت می‌شود تا در سینماهای فنلاند نمایش داده شود و ما در این زمینه انتظار برگشت پول نداریم. برای فیلم‌هایی که بخش غالب فنلاندی است حداقل یک میلیون یورو و برای فیلمی که سهم فنلاند کمتر است از ۲۰ تا ۳۰۰ هزار یورو در نظر گرفته می‌شود. ما با کشور‌های آلمان، فرانسه، بلژیک و روسیه و استونی هم  همکاری کردیم.»

کارل آهو تهیه کننده فنلاندی:سینمای ایران به عنوان یک برند شناخته می‌شود و تهیه‌کننده‌های فنلاندی زیادی هستند که دوست دارند با سینماگران ایران همکاری کنند

پس از توضیحات مدیر عامل بنیاد فیلم فنلاند، حسین‌نژاد نیز برای ایجاد همکاری پیشنهاد کرد:« معمولا توافقاتی بین دو کشور در تولید مشترک انجام می‌شود اما اتفاق اجرایی نمی‌افتد. به نظرم طرف دولت‌ها باید کار را تسهیل کنند تا فعالان حرفه‌ای سینمای دو کشور همدیگر را ببیند و توافق کنند. مثلا خانه سینما ایران با تشکل شبیه به این در فنلاند، کمیسیون مشترکی را تشکیل بدهند تا فرایندهای تولید توسط این کمسیون انجام شود و دولت قول بدهد که هر کمکی خواسته شد به آن‌ها بکند».

سارینن ضمن موافقت به این پیشنهاد عنوان کرد:« با این پیشنهاد موافقم چرا که تا ارتباط رودررو بین کارگردان و تهیه‌کننده نباشد اتفاق خاصی نمی‌افتد. این موضوع همکاری تهیه کننده محور است. وقتی طرز فکر شبیه هم باشد می‌شود کار را پیش برد».

آهو هم در تکمیل این صحبت‌ها افزود:« سینمای ایران به عنوان یک برند شناخته می‌شود و تهیه کننده‌های فنلاندی زیادی هستند که دوست دارند با سینماگران ایران همکاری کنند».

در پایان این نشست جعفر صانعی مقدم مدیر عامل موسسه هنر وتجربه ضمن تشکر از حضار بیان کرد :« پخش فیلم‌های ایرانی در کشورهای خارجی در حال انجام است. تفاهم نامه‌ای برای تولید مشترک بین ایران و صربستان هم صورت گرفته است. نامه‌های ارسالی  از طرف فنلاند به هنر تجربه و خانه سینما منتقل می‌شود. امیدوارم که این جلسه به جریان کاری تبدیل شود».