هنروتجربه-سعیدحضرتی: نشست نقدوبررسی مستند «همراه با باد» به کارگردانی مهدی شادی‌زاده روز چهارشنبه، هفدهم مهرماه در خانه هنرمندان برگزار شد. این نشست علاوه بر کارگردان با حضور هنرمندانی چون کامبیز درمبخش، قباد شیوا، سیروس الوند، مینو خانی منتقد و  علاقمندان سینمای کیارستمی برگزار شد.

مینو خانی در ابتدای نشست درباره گونه‌های مختلف مستندسازی اشاره داشت: «این مستند به لحاظ ساختار و موضوع اهمیت زیادی دارد. مستند پرتره یکی از مهمترین گونه‌های مستندسازی در ایران و جهان است که کمک می‌کند تاریخ شفاهی را در یک زمان کوتاه به تصویر درآوریم. تماشاگر می‌تواند با دیدن یک مستند پرتره اطلاعات زیادی درباره آن شخصیت به دست آورد».

این منتقد درباره اهمیت مضمون این مستند اشاره داشت: «دلیل اهمیت موضوعی «همراه با باد» پرداختن به زندگی کیارستمی است که نوع خاصی از هنر را ارائه می‌داد. اصولا فیلم ساختن یا نوشتن درباره کیارستمی کار ساده‌ای نیست و معمولا این کار بحث‌برانگیز است».

او درباره انتخاب شخصیت‌هایی که در این مستند ظاهر شدند بیان کرد: «به نظر من به غیر از کیانوش عیاری می‌توانستیم از فیلمسازانی استفاده کنیم که بیشتر از عیاری با کیارستمی حشر ونشر داشته و با او نزدیک باشد. صحبت‌های عیاری درباره جهان فیلمسازی کیارستمی از جنس صحبت‌هایی است که هماهنگ با فضای فیلمسازی کیارستمی نیست».

او المان‌های فیلم «همراه با باد» را تحت تاثیر دنیای فیلمسازی کیارستمی دانست: «در این مستند از چهره‌های شناخته شده فرهنگی و هنری خوبی استفاده شده است که مخاطب خاص سینما و آشنا با موضوعات فرهنگی آنها را به اسم و چهره می‌شناسد اما جای نوشتن اسم و حیطه کاری افرادی که جلو دوربین حاضر می‌شوند در فیلم خالی است. این حرف‌ها برای مخاطب عام نیز شنیدنی و جالب  است اما او درنمی‌یابد که چه کسی این حرف را در مورد کیارستمی زده است».

خانی ضمن اشاره به جذابیت سینمای مستند عنوان کرد: «سینمای مستند گونه‌ای است که می‌تواند مباحث زیادی را بیان کند و جای آن دارد که روی پرده سینما دیده شود. سینمای هنروتجربه در همه جای دنیا سینمای خاصی است. فیلمهایی که در این سینماها به نمایش درمی‌آیند تاثیرات فرهنگی مثبتی دادند. پیش از این در این گروه مستند  «۷۶۵دقیقه و ۱۵ ثانیه با عباس کیارستمی » سیف الله صمدیان بر مبنای تصاویری که صمدیان از کیارستمی گرفته بود به نمایش در آمد و اکنون «همراه با باد»مهدی شادی‌زاده که در غیاب کیارستمی کلید زده شده است».

شادی زاده: کیارستمی به سینمای عیاری علاقه داشت

مهدی شادی‌زاده درباره حضور کیانوش عیاری در مستند «همراه با باد» گفت: «افراد زیادی کیارستمی را می‌شناختند که می‌شد در این مستند سراغ آنها رفت. اما من به دنبال فیلمسازای بودم که با سینمای کیارستمی آشنا باشند اما نگاه‌ش در کار از او دور باشد.  کیانوش عیاری تنها کسی بود که این ویژگی را داشت. عباس کیارستمی در تمام قراردادهای بین الملی‌اش از او به عنوان جاشنین خودش یاد می‌کرد. درعین حال کیارستمی سینمای عیاری را می‌پسندید و آن را دنبال می‌کرد».

او دامه داد: «علاوه بر این که کیارستمی به سینمای عیاری علاقه داشت، زیست هنری عیاری مورد علاقه من نیز هست. معتقدم سینمای عیاری مورد کم لطفی‌های زیادی قرار گرفته است. متاسفانه بخش قابل توجه‌ای از سینمای امروز ایران و جهان جشنواره پسند شده‌است و فیلم‌ها برای پسند فستیوال‌ها ساخته می‌شوند، اما عیاری در سال‌های اخیر جایزه بین الملی خاصی نگرفته ولی مهمترین کارگردان حال حاضر ماست».

شادی‌زاده درباره دلایل حضور عیاری در این مستند اشاره داشت: «من به دنبال کارگردانی بودم که از بیرون به سینمای کیارستمی نگاه بیاندازد. یعنی حشرو نشر چندانی با کیارستمی نداشته باشد و فیلم تنها به خاطره گویی از کیارستمی برگزار نشود».

این کارگردان درباره عنوان این مستند توضیح داد: «عبارت همراه با باد یکی از عبارت‌های خود عباس کیارستمی است که فکر می‌کنم در مجموعه شعر «برگ و باد» آمده است. ضمن این که این عنوان می‌تواند اشاره‌ای به فیلم «باد ما را خواهد برد» کیارستمی داشته باشد. به همین دلایل فکر می‌کنم نام‌گذاری این مستند با جهان ذهنی کیارستمی ارتباط معناداری داشته باشد».

کارگردان مستند «همراه با باد» درباره ذهنیت کیارستمی عنوان کرد: «به اعتقاد من سینمای کیارستمی برخلاف نظر خیلی از منتقدان سینمای تلخی است و کیارستمی برای من یک سینماگر تلخ اندیش است. اما این تلخ اندیشی در جستجوی چاره‌جویی است. سینمای کیارستمی مشابهت‌هایی با سینمای سهراب شهیدثالث دارد و نوعی از ابزورد بودن در آن به چشم می‌خورد».

او اضافه کرد: «سینمای کیارستمی و شهیدثالث از نظر پایان‌بندی متفاوت هستند و پایان‌بندی‌های متفاوتی دارند. همان‌طور که آیدین آغداشلو در فیلم به درستی گفته است کیارستمی فیلمساز تلخی است».

شادی زاده ضمن اشاره به کارنامه کیارستمی بیان کرد: «کیارستمی کار فیلمسازی خودش را با «نان و کوچه» آغاز کرد و با «۲۴ فریم» به پایان رساند. رخشان بنی اعتماد درباره فیلم آخر کیارستمی به درستی اشاره کرد که این فیلم ستایش مرگ و زندگی است. من به عنوان یک مستندساز این بخت را داشتم که احمد کیارستمی «۲۴ فریم» را در اختیارم گذاشت تا از آن در این مستند بهره بگیرم. امیدوارم آخرین ساخته کیارستمی که فیلمی بدون دیالوگ است روزی در هنروتجربه اکران شود».

او «همراه با باد» را یک مستند پژوهشی دانست و عنوان کرد: « مستند ساختار خودش را مشخص می‌کند و نمی‌توان آن را یک مستند پرتره به حساب آورد. این فیلم بعد از پایان گرفتنش نکات تازه‌ای درباره کیارستمی برای خود من داشت.»

این مستندساز درباره ذکر نکردن افراد حاضر در فیلم توضیح داد: «در این فیلم افراد سرشناسی حضور دارند که عنوان آنها در فیلم ذکر نمی‌شود. دلیل من برای نیارودن اسامی افراد این بود که بیننده پیگیر کنجکاو شده و این افراد را پیگیری بکند. هدف من این بود که طی این مستند ۸۰ دقیقه‌ای افراد را تحریک کنم تا کیارستمی و کسانی که درباره او و هنرش صحبت می‌کنند را دنبال کند».

شادی زاده درباره شباهت این مستند به فیلمسازی خود کیارستمی عنوان کرد: «کیارستمی گل درشت کار نمی‌کرد وبرای همین زمان زیادی گذشت تا پی به سینمای او ببریم. بعد از درگذشت کیارستمی بخشی از نقاشی‌های او کشف شد که تا آن زمان بهمن کیارستمی هم از وجود آنها اطلاع نداشت. من برای اولین‌بار از این آثار در این فیلم مستند استفاده کردم».

او کیارستمی را نماینده اصیل و دقیق موج نو سینمای ایران دانست: «کیارستمی فقط یک فیلمساز نیست بلکه او به تمام معنا یک آرتیست است که جنبه‌های مختلفی در کارش داشته است. خاصیت آرتیست این است که در زمانه خودش درک نمی‌شود و این برآمده از قابلیت زمانه است».

الوند:کیارستمی اهل زندگی بود؛ نه مرگ

در پایان این نشست که با حضور دوستان کیارستمی و هنرمندانی چون کامبیز درمبخش برگزار شد، سیروس الوند نکاتی را در باره سینمای کیارستمی و تاثیر هنری او بیان کرد.

کارگردان «دست‌های آلوده» درباره این مستند اشاره داشت: «افراد زیادی از جمله هیچکاک اشاره کرده‌اند که اولین دلیل برای رفتن به سینما کسب لذت است. من از تماشای این مستند لذت بردم و خوشحالم که این مستند به مرگ کیارستمی نمی‌پردازد و از زندگی می‌گوید. کیارستمی اهل زندگی بود؛ نه مرگ. من عباس کیارستمی را از نزدیک می‌شناختم و می‌توانم گواهی بدهم که این مستند شناخت خوبی از او به مخاطب می‌دهد».

او افزود: «کیارستمی  هرکاری که می‌کرد نگاه ویژه و خاص خودش را داشت و تلاش می‌کرد از زاویه خودش دنیا را ببیند. جای چهره‌های زیادی در این فیلم از جمله جعفر پناهی خالی است اما حضور آیدین آغداشلو در این فیلم بسیار تاثیرگذار بود».