ماهنامه هنروتجربه-عزیزالله حاجی مشهدی: مهدی شادی‌زاده با پشتوانه تجربه تهیه‌کنندگی فیلم سینمایی «دژاوو» (ساخته رایا نصیری) و هم‌چنین با سابقه ساخت چند فیلم کوتاه و مستند، به سراغ ساخت یک مستند چهره‌نگار با محوریت شخصیت عباس کیارستمی رفته است. مستند «همراه با باد» (تولید ۱۳۹۷) یکی دیگر از مستندهایی است که قرار است ما را به دنیای عباس کیارستمی، به‌ویژه با توانمندی‌های وی در شاخه‌های مختلف هنری از جمله عکاسی، فیلم‌سازی، نقاشی، شعر، طراحی و اجرای اعلان‌های دیواری و عنوان‌بندی فیلم‌هایی چون «قیصر»، «سربازهای جمعه»، «به همین سادگی» و…، یا درودگری و ساخت کارهای چوبی با ظرافت‌های خاص به عنوان جلوه‌هایی از وجوه مختلف زیبایی‌شناسی در زندگی هنری او نزدیک کند.

واقعیت این است که باید بین «فیلم مقاله» (Film Essay) و فیلم مستند، به‌ویژه مستند چهره‌نگار تفاوت قائل شد. هم‌چنان‌که پرتره در عکاسی با فیلم و سینما به لحاظ کیفیت بصری مشخص خود، تفاوت آشکاری دارد. کاری که بی‌اعتنا به زبان سینما، تنها با تاکید بر ارائه اطلاعات تکراری، در قالب نوعی گزارش ساده و خبری از رویدادهای زندگی شخصیت محوری یک فیلم مستند ساخته می‌شود، حداکثر می‌تواند در حد یک فیلم مقاله، ارزش و اعتبار داشته باشد و به هیچ روی نمی‌تواند هم‌تراز با یک فیلم مستند چهره‌نگار باشد که با پشتوانه وفاداری به زبان تصویر و ارائه اطلاعات و حقایق جدیدی فراتر از آن‌چه مخاطبان اثر پیش از تماشای آن فیلم در ذهن داشته‌اند. البته  بی‌تردید می‌تواند در جایگاه برتر و بالاتری قرار بگیرد، چراکه در مستند چهره‌نگار، به دلیل شباهت بصری و محتوایی بسیار نزدیک آن با مرجع اصلی خود، در خدمت واقعیت مرئی و آشکاری است که به عنوان چهره محوری اثر شکل گرفته است.

در میان همه فیلم‌های مستندی که درباره عباس کیارستمی ساخته شده است، فیلم «۷۶ دقیقه و ۱۵ ثانیه با عباس کیارستمی» ساخته دوست و همکار نزدیک او یعنی سیف‌الله صمدیان، شاید هنوز هم به عنوان یک مستند چهره‌نگار یکی از دقیق‌ترین و منسجم‌ترین مستندهایی باشد که در جایگاهی برتر، بدون استفاده از گفت‌وگو با دوستان و آشنایان هنرمند به عنوان روش‌های معمول و تکراری سایر مستندها، مخاطبان فیلم را به فصل‌هایی از زندگی و کار کیارستمی می‌برد و فضایی پدید می‌آورد تا با کیارستمی، بی‌واسطه، در صحنه و پشت صحنه کار و زندگی‌اش همراه شویم.

نمایش مستند «همراه با باد»، هم‌زمان با زادروز عباس کیارستمی، در برنامه فصل تازه سینمای هنر و تجربه، فرصتی پدید آورد تا به تماشای این فیلم تازه با محوریت چهره‌پردازی این فیلم‌ساز صاحب‌سبک بنشینیم و به بررسی اجمالی آن بپردازیم.

فیلم‌ساز برای اعتبار بخشیدن به حرف‌هایی که در فیلم مستند خود مطرح می‌کند، بدون استفاده از گفتار متن، به سراغ شاهدانی رفته است که هر یک از آن‌ها به نسبت‌های متفاوتی، با کیارستمی و آثار متنوع این هنرمند قرابت و نزدیکی داشته‌اند.

کیانوش عیاری، آیدین آغداشلو، جواد مجابی، لیلی گلستان، ابراهیم حقیقی، مریم زندی و محسن آزرم، از جمله چهره های آشنایی هستند که در این مستند حضور دارند و قرار است مُهر تاییدی بر واقع‌نمایی چنین اثری بزنند. تماشاگر چنین فیلمی از شیرینی و حلاوت خاطره‌گویی یکایک این چهره‌های نام‌آشنا (به‌ویژه کسانی چون آیدین آغداشلو و جواد مجابی) به‌راستی لذت می‌برد، اما به جز برخی حرف‌هایی که از زبان کسانی مثل آیدین آغداشلو یا جواد مجابی مطرح می‌شود و به‌ویژه جایی که از غم عاطفی و میل به تنها بودن کیارستمی سخن می‌گویند، با حرف‌ها و حقایق ناشنیده، تازه و پرشگفتی درباره کیارستمی روبه‌رو نمی‌شویم و انگار که داریم به مرور دانسته‌های خود می‌پردازیم. درحالی‌که مثلا در کار صمدیان به گفته منتقد نشریه سینمایی ‌هالیوود ریپورتر (دبورا یانگ)، با جلوه‌هایی از «بازتاب سادگی، نگاه و مدرنیسم ذاتی خود کیارستمی» سروکار داریم.

فیلم «همراه با باد» اگرچه نمی‌تواند به عنوان یک مستند چهره‌نگار شاخص در یادمان بماند، اما به دلیل اهمیت و نقش انکارناپذیر جایگاه عباس کیارستمی در سینمای ایران و با توجه به مجموعه تلاش‌های مهدی شادی‌زاده در پدید آوردن اثری ساده و پرکشش، می‌تواند جای پای محکمی برای برداشتن گام‌های بعدی این فیلم‌ساز باشد.