هنروتجربه:کارگردان مستند «بهارستان خانه ملت» عنوان کرد که سعی کرده است وقایع طوری بیان شود که متفاوت‌تر از آن چه باشد که در کتاب‌ها دیده می‌شود.

بابک بهداد، کارگردان مستند «بهارستان خانه ملت» گفت‌وگویی با عنوان «در جست‌و‌جوی حلقه‌های گمشده تاریخ» با روزنامه ایران انجام داده است. در ابتدای این مصاحبه بهداد درباره عنوان فیلم گفت:«در مورد مستند «بهارستان خانه ملت» در ابتدا می‌خواستم نام فیلم را «بهارستان» بگذارم، اما دیدم فیلمی که ساخته‌ام فقط درباره میدان بهارستان نیست؛ بلکه شامل محوطه و منطقه اطراف بهارستان هم می‌شود؛ مدرسه و مسجد سپهسالار، میدان بهارستان، باغ نگارستان، نظمیه و خیابان‌های اطراف آن و…. پس از پایان کار و در مرحله تدوین، یکی از دوستانم به اسم بهزاد نعلبندی، فیلم را دید و پیشنهاد وگفت با توجه به این‌که بخش اعظم این فیلم درباره مشروطه و مجلس است و هم‌چنین چون بسیاری از اتفاقاتی که در بهارستان می‌افتد به صورت مستقیم و غیرمستقیم مربوط به مصوبات مجلس است، پیشنهاد می‌کنم نام فیلم را «بهارستان خانه ملت» بگذار زیرا مجلس باید خانه ملت باشد. من هم از این ایده‌ درست و بجا استقبال کردم».

او درباره جذابیت‌های این مقطع تاریخی برای ساخت یک فیلم مستند عنوان کرد:«قطعاً اگر کسی تاریخ ۱۵۰ ساله اخیر ایران را مطالعه کند، می‌بیند که این بخش از تاریخ و آن منطقه (بهارستان) اهمیت زیادی دارد؛ زیرا در آنجا اتفاقات خاص و مهمی افتاده است که در سرنوشت حیاتی ایران تأثیر داشته و حتی می‌توان گفت سرنوشت برخی مناطق ایران را نیز دستخوش تغییر کرده است. وقتی مجلس برای اولین بار در مقابل شاه و دربار می‌ایستد و حامی مردم می‌شود، واقعه ۳۰ تیر و نهضت ملی شدن صنعت نفت ایران و کودتای ۲۸ مرداد و… شکل می‌گیرد. قطعاً رنگ تاریخ در این جغرافیای خاص بسیار اهمیت پیدا می‌کند و این وقایع و اعتراضات در بخش‌های دیگر ایران تأثیر می‌گذارد».

او در پاسخ به این پرسش که چرا مستند «بهارستان، خانه ملت» توانسته مورد توجه مخاطب قرار بگیرد، توضیح داد:«تاریخ برای مخاطبین فیلم مستند، جذاب است. مردم کنجکاوند که بدانند در منطقه بهارستان چه اتفاقات تاریخی رخ داده است؛ این مسأله که مجلس در طول تاریخ چگونه مقابل قدرت مرکزی مقاومت کرده، یا تسلیم شده و پشت مردم را خالی کرده، یا زمانی در مقابل شاه مستبد ایستاده و جرأت به خرج داده و اختیارات شاه را محدود نموده، یا چه اقداماتی از سوی مجلس انجام گرفته که باعث به توپ بسته شدن مجلس به فرمان محمدعلی شاه شده  یا اینکه چگونه در نهایت ملت، مجلس را از دست استبداد درآوردند، برای همه مردم مهم است. هرچند که مجلس در طول زمان، کم‌کم قدرتش را از دست می‌دهد و تبدیل به یک ارگان دولتی و فرمایشی می‌شود. اما با این حال دانستن تاریخ برای مردم جذاب است. درست است که به توپ بستن مجلس را همه می‌دانند، اما من آن را از زاویه‌ای تعریف کرده‌ام که تابه حال شنیده نشده یا ترورهایی که در مقابل مجلس صورت گرفته را طوری روایت و در فیلم طراحی کردم که تاکنون دیده نشده است. سعی کردم وقایع درفیلم طوری بیان شود تا متفاوت‌تر از آن چیزی باشد که در کتاب‌ها دیده می‌شود و زبان تصویر و سینمایی به خود بگیرد».

بهداد همچنین درباره این‌که فیلم‌های مستند در سال‌های اخیر افتخارات زیادی در جشنواره‌های خارجی کسب کرده‌اند اما آن‌طور که باید و شاید به آن اهمیت داده نمی‌شود، گفت:«سینمای مستند در فرم و محتوا، جسورتر و پیشروتر از سینمای داستانی است و همیشه منتقد وضعیت موجود است. ما مستندسازان جسور با فیلم‌های تأثیرگذاری داریم که موجب تغییر در جامعه می‌شوند. مستند و مخصوصاً مستند اجتماعی و تاریخی، سینمای منتقدانه است و همیشه مورد تأیید حکومت و دولت نیست. وقتی فیلمی درباره معضل معماری می‌سازیم مورد قبول شهرداری نیست یا فیلمی که درباره از بین رفتن مرداب انزلی است، مورد تأیید سازمان محیط زیست قرار نمی‌گیرد و فیلم‌ساز‌ها را به سیاه‌نمایی متهم می‌کنند. خود دوستان در شهرداری و میراث فرهنگی و ارگان‌های دولتی دیگر، همیشه سؤال می‌کنند اساساً چرا چنین فیلم‌هایی باید ساخته شود؟ شاید ترس از دست دادن موقعیت خودشان را دارند، درحالی که ترس آنان باید از این باشد که تاریخ و فرهنگ یک کشور و مردمانش درحال از بین رفتن است».

کارگردان «بهارستان خانه ملت» افزود:«مستندسازان در داخل کشور زیاد دیده و حمایت نمی‌شوند و در خارج از ایران نیز بیشتر در جشنواره‌ها، مستندهای اجتماعی مورد توجه قرار می‌گیرند به‌طور مثال اگر فیلمی درباره یک شخصیت برجسته ایرانی یا مستندی درباره آیینی که تاریخ چند صد ساله دارد، ساخته شود، چندان مورد استقبال جشنواره‌های خاص خارجی قرار نمی‌گیرند ولی به هرحال سینمای مستند در ۱۰ سال گذشته موفق به دریافت جوایز زیادی شده، اما نکته مهم این است که درکنار این جوایز، تأثیرات درستی نیز بر بستر جامعه بگذارند. فیلم‌سازان مستند مانند اغلب فیلم‌سازان سینمای داستانی، به دنبال دیده و مطرح شدن خودشان نیستند. رفتار سینمای مستند، رفتار اندیشمندانه‌ای است، دوست دارد موضوعی که دغدغه‌اش بوده، دیده شود. به نوعی پنهان است اما کار خود را بخوبی انجام می‌دهد و مؤثر است و من بسیار به خود می‌بالم که یک مستندساز هستم».

بهداد درباره مشکلات مستندسازی افزود:«من برای فیلم «بهارستان خانه ملت» جایزه‌های زیادی گرفتم و نقدهای بسیاری نیز در رابطه با این مستند نوشته شده است. در ایران فرقی نمی‌کند که فیلم‌ساز خوب، بد یا متوسط باشی زیرا هیچ فردی به سراغت نمی‌آید. به نظرم مدیریت تولید سینمای مستند ایران باید اصلاح شود. سؤال این است که چرا به مستندسازان تحسین‌ شده، پیشنهاد کار داده نمی‌شود؟ چرا مرکز گسترش، حوزه هنری و تلویزیون از آن‌ها برای همکاری دعوت نمی‌کنند؟ چرا این مستندسازان نباید شناخته و دعوت به کار شوند. در شش ماه اخیر در خانه بوده‌ام و هیچ پیشنهاد کاری نداشته‌ام. من درباره اقوام ایرانی فیلم‌های زیادی ساختم و دو کار تاریخی در کارنامه‌ام دارم، اما هیچ کار جدیدی به من پیشنهاد نشده است. از طرفی هم مستندهای فاخر را فیلم‌سازان داستانی می‌سازند به عنوان مثال، اگر قرار باشد فیلمی درباره فرش ایرانی ساخته شود باید از کارگردانان داستانی استفاده شود، درحالی که این موضوع به مستندسازان مربوط می‌شود. برای ساخت فیلم مستند باید کسی که تجربه کار مستند دارد، چنین کاری انجام دهد».