ماهنامه هنروتجربه-مازیار فکری ارشاد:دوران پرفرازونشیب انقلاب مشروطه تا انقلاب ۵۷، از مهم‌ترین دوره‌های تاریخی ایران است. دوره‌ای با انبوهی دست‌مایه و ماجرای متنوع که بارها دست‌مایه مستندسازان ایرانی قرار گرفته  و از منظرهای گوناگون مورد توجه بوده است. بابک بهداد سوژه‌ای ناب از این دوران را برگزیده و با ایده‌هایی نو و جذاب، فیلمی دیدنی ارائه کرده است. موضوع فیلم در ظاهر میدان بهارستان و نقش آن در سپهر سیاسی کشور و ردپای آن در هر واقعه مهم تاریخی است. اما میدان بهارستان در واقع بهانه‌ای است تا روایتی منسجم از رخدادهای مهم انقلاب مشروطه و پس از آن را شاهد باشیم. در حقیقت فیلم به میدان بهارستان به عنوان یکی از مهم‌ترین نقاط شهر تهران در صد سال اخیر، وجاهتی مکانی می‌بخشد. چیزی شبیه مثلا میدان ترافالگار لندن، محله ورسای در پاریس، یا میدان تحریر قاهره. مکانی عمومی که به دلایلی مرکز تحولات سیاسی و اجتماعی یک کشور شده و نقشی تاریخی می‌یابد.

«بهارستان خانه ملت» با بهره‌گیری از تصاویر و عکس‌های آرشیوی فوق‌العاده- که پیش از این در مستندهای مشابه نمونه آن‌ها را ندیده بودیم- خطی داستانی شکل می‌دهد و دنباله این خط داستانی را با توجه به عنصر وحدت مکانی (میدان بهارستان به عنوان یک پلازای مهم شهری عصر قاجار و مجلس شورای ملی در جایگاه مکان بروز مهم‌ترین رویدادها و تحولات سیاسی کشور) تا مرز انقلاب اسلامی سال ۵۷ امتداد می‌دهد. در این بخش ترفندی هوشمندانه یعنی رنگی کردن برخی از جزئیات عکس‌های به‌جامانده از سال‌های پایانی سلسله قاجار و دوران پهلوی اول، تنوعی بصری و گرافیکی به انبوهی از عکس‌های سیاه و سفید و قدیمی می‌بخشد. نقیصه‌ای که پیش‌تر بسیاری از مستند‌های تاریخی و سیاسی‌مان به آن مبتلا بوده‌اند؛ عدم تنوع بصری و تکرار برخی عکس‌ها که چشم مخاطب را خسته کرده و ارتباط ذهنی او با فیلم به عنوان مجموعه‌ای از تصاویر حاوی معنا را مختل می‌کند.

«بهارستان خانه ملت» در این قالب بخش‌هایی کمتر دیده‌شده از تاریخ انقلاب مشروطه و حوادث پس از آن هم‌چون کودتای سوم اسفند، اشغال ایران در جنگ جهانی دوم، ملی شدن صنعت نفت، کودتای ۲۸ مرداد ۳۲ و حوادث منتهی به پیروزی انقلاب اسلامی را روایت می‌کند. در این میان فیلم‌ساز با بهره‌گیری از تصویرسازی‌ها و کاریکاتورها، حفره‌های ناگزیر داستانِ ساخته‌شده را پر کرده و بخش‌هایی مهم از تاریخ انقلاب مشروطه را که عکس و تصویری از آن‌ها موجود نیست، وارد ساحت تصویر کرده است. به این ترتیب، فیلمی که آگاهانه، بیشتر در باکس تدوین شکل گرفته تا در قاب دوربین، تبدیل به سند تصویری و اطلاعاتی مهمی درباره مهم‌ترین فرازهای تاریخ معاصر ایران می‌شود.  فیلم روی موضوع تاسیس مجلس شورای ملی و تغییر از نظام پادشاهی به یک نظام پارلمانی مبتنی بر رأی مردم تاکید ویژه‌ای می‌ورزد. بر همین اساس است که شعار به دست فراموشی سپرده‌شده «زنده باد ملت ایران»در طول فیلم چند بار تکرار می‌شود. تاسیس پارلمان به عنوان رکن اساسی دموکراسی، آرزوی دیرینه تحول‌خواهان ایرانی بوده و این پارلمان در طول دوره‌ای حدودا ۷۲ ساله میان دو انقلاب، با فراز و نشیب‌هایی حیرت‌انگیز مواجه شده است؛ مجلسی که گاه حتی زیر باران گلوله‌های توپ قزاقان کلنل لیاخوف، صدای رسای ملت ایران بوده و گاه هم‌چون دوران نخست‌وزیری دکتر مصدق، مانعی عظیم بر سر راه اجرای خواست و اراده ملت گشته است.

*بخشی از شعر ملک‌الشعرای بهار در توصیف میدان بهارستان در عصر مشروطه و پس از آن