هنروتجربه:شهاب‌الدین عادل که در نمایش هفتگی باشگاه فیلم هنروتجربه صحبت کرد، در مورد مرکز اسلامی آموزش فیلم‌سازی در دهه ۶۰ عنوان کرد که فیلم‌های آن سال‌ها ادا و اصول فیلم‌سازی نبودند.

منتخبی از آثار دهه‌ ۶۰ هنرجویان مدرسه‌ باغ فردوس شامل «فرنگی سازی» اثر مهدی چخماقی،«نان روزانه ما» اثر علی اصغر شادروان،«کار و زندگی» به کارگردانی محمدرضا صحرایی،«تشنه‌ نور» اثر امیر لطفیان،«زهتابی» به کارگردانی کمال فرهنگ و «سکوت صدا» اثر علی لقمانی چهارشنبه  ۲۲ آبان در سالن شماره‌ پنج پردیس سینمایی چارسو به عنوان هفدهمین نمایش باشگاه فیلم هنروتجربه به نمایش درآمد. پیش از نمایش فیلم‌ها نیز با حضور سیاوش دولت سرایی، کارگردان و شهاب الدین عادل عکاس، مستندساز و پزوهش‌گر نشستی درباره ویژگی‌های مرکز اسلامی آموزش فیلم‌سازی در دهه ۶۰ برگزار شد.

دولت سرایی در ابتدای این نشست گفت:«نشستی ۲۳ و ۲۴ دی ماه سال گذشته با حضور عده‌ای از دوستان باغ فردوس برگزار که شب بسیار خاطره‌انگیزی شد. از میان فارغ‌التحصیلان، چند نفر به عنوان هیات موسس انتخاب شدند برای اینکه بتوانند موقعیت فارغ‌التحصیلان باغ فردوس را سروسامان دهند تا یک تشکل قانونی و صنفی تشکیل شود. از دی ماه سال گذشته تاکنون راه‌های مختلفی را طی کرده‌ایم. به وزارت کشور، وزارت دفاع و..مراجعه کردیم تا ببینیم چگونه می‌شود دانش‌آموختگان باغ فردوس را که به طور بالقوه توانایی خیلی خوبی دارند اما طی این سال‌ها نسبت به آن‌ها اجحاف شده است، سروسامان دهیم».

او درباره توضیح روندی که تاکنون طی شده است، افزود:«در تلاش یک ساله به اینجا رسیدیم که به کمک گروه عزیز و دوست داشتنی هنروتجربه توانستیم فیلم‌های دهه ۶۰ را نشان دهیم. نکته جالب اینجاست که درست در این لحظه که می‌خواهیم فیلم‌های دهه ۶۰ باغ فردوس را نمایش دهیم، چند کیلومتر آن‌طرف‌تر سی و ششمین جشنواره فیلم کوتاه تهران درحال برگزاری است».

او سپس به یکی از اسناد به جای مانده از ان دوران اشاره کرد:«به گواهی کاتالوگی که همراهم است و مربوط به سال ۱۳۶۴، این جشنواره با حضور دانش‌آموختگان باغ فردوس راه‌اندازی شد. اگرچه امشب ممکن است در همین جشنواره کسی حضور نداشته باشد اما می‌توانم بگویم که در آن سال‌ها همان‌طور که در این کاتالوگ آمده آقای مهدی‌پور، خواجه حسینی، قاسمی، نوری، پاک یاری، فرهنگ حیدری، فرجی، صدفی، امامی، دولت سیاری و..در این جشنواره فیلم داشته‌اند».

این کارگردان درباره وضعیت دانش آموختگان مرکز اسلامی آموزش فیلم‌سازی گفت:«می‌توان گفت بچه‌های باغ فردوس بعد از فراغت از تحصیل در سراسر کشور پخش شدند و دفاتر انجمن سینمای جوانان را تشکیل دادند. امشب دوستانی در این جمع هستند که می‌توانند شهادت دهند فارغ التحصیلان باغ فردوس چه نفش تاثیرگذاری در شکل‌گیری و رشد انجمن سینمای جوانان داشتند. خوشحالم این جمع یکبار دیگر دور هم جمع می‌شود و انشالله به زودی دومین گردهمایی را خواهیم داشت».

در ادامه از جعفر صانعی مقدم مدیرعامل گروه سینمایی هنروتجربه، امیرحسین سیادت مدیر باشگاه فیلم هنروتجربه و لادن طاهری مدیر فیلم‌خانه ملی برای تلاش به منظور برگزاری این مراسم تشکر به عمل آمد و در ادامه شهاب الدین عادل درباره مرکز اسلامی آموزش فیلم‌سازی صحبت کرد:«همان‌طور که آقای دولت سرایی اشاره کردند بسیاری از فارع‌التحصیلان باغ فردوس الان در شهرستان‌ها در بدنه‌های ارشاد یا  انجمن‌های سینمای جوان یا مشغول فیلم‌سازی هستند که شاید بخشی از آن‌ها به همین دلیلی نتوانستند امشب در برنامه حضور داشته باشند».

او در مرور تاریخچه این مرکز عنوان کرد:«در سال ۱۳۶۱ مرکز اسلامی آموزش فیلم‌سازی به همت گروهی از استادان جوانی که در دانشکده هنرهای دراماتیک تحصیل کرده بودند، تاسیس شد. از وظایفم می‌دانم نام مرحوم رضا شریفی را امشب ذکر کنم چراکه از برنامه‌ریزان اولیه این مرکز بود. آن سال مسئولیت انجمن سینمای جوان را داشتم و خاطرم هست که سال ۶۳ یا ۶۴ بود که با آقای صانعی‌مقدم به همراه فرزاد هاشمی انجمن را تحویل دادیم و به سمت باغ فردوس آمدیم. از دوره دوم، سوم، چهارم، پنجم و ششم دختران بودند، دوره هفتم و هشتم و دو دوره هم که دوره فیلم‌نامه‌نویسی تشکیل شد و یک دوره هم دوره منشی‌صحنه برگزار شد که بیشتر آن‌ها در بدنه سینما جذب شدند. سال ۶۷ یا ۶۸ مرحوم سیف‌الله داد معاون سینمایی شد و دانشگاه تقاضا کرد که به آنجا بروم و از سال ۶۹ در دانشگاه درگیر شدم.  آخرین مدیری هم که بیش از بقیه ماند، مرحوم داد بود که حدود پنج سال آنجا بود».

عادل ادامه داد:«تکته مهم دانشجویان بودند. در آن سال‌ها با دانشجویانی برخورد می‌کردیم که اصلا با نسل فعلی قابل مقایسه نیستند. آن‌ها عده‌ای شیفته و عاشق بودند که دوست داشتند فعالیت سینمایی انجام دهند و می‌خواستند حرف‌هایشان را از طریق تصویر و سینما بگویند. خیلی مهم بود که حاضر بودند هر مسیری را طی کنند تا به نتایج خودشان برسند. رابطه میان اساتید و دانشجویان نیز بسیار با آنچه الان در دانشگاه وجود دارد، متفاوت بود چون آن نسل از یک پس‌زمینه مطالعاتی و تجربه اجتماعی و سیاسی کشور آمده بود که نسلی پخته بود و می‌دانست برای چه سینما را می‌خواهد و سینما را به عنوان ابزاری برای بیان عقاید و اندیشه‌هایش درنظر گرفته بود که بسیار هم مصر بود این اتفاق بیافتد».

 

او درباره وضعیت آثاری هم که در آن مرکز تولید شد، گفت:«در آن سال‌ها فرمت تولید با سال‌های اخیر متفاوت و دشوار بود. یادم است امکاناتی که در باغ فردوس بود، حتی برای وقایع مستند و روز آن سال‌ها مورد استفاده قرار گرفت. برای نمونه وقتی سیل در تجریش جاری شد، بچه‌های باغ فردوس فیلم گرفتند. این عشق و علاقه فقط برای تولید فیلم شخصی یا کلاسی نبود بلکه یک برنامه منسجم آموزشی وجود داشت. آن سال‌ها دانشکده‌های سینمایی تعطیل بود و می‌شود گفت تنها دانشکده سینمایی که فعالیت عملی داشت و مانند مدرسه‌هایی هم‌چون مرکز تجربیات سینمایی رم بود، همین مرکز بود. برنامه‌ریزی این مرکز طوری بود که اگر تئوری هم گفته می‌شد، به شکل تئوتکنیک بود یعنی تئوری که حتما به منصه ظهور برسد و تبدیل به تصویر و سینما شود».

او با بیان این‌که بهترین فیلم‌های مستند کوتاه در آن سال‌ها از باغ فردوس بیرون می‌آمد، افزود:«این مدسه مانند خانه‌ای شده بود که ارتباط و صمیمیت میان اساتید و دانشجویان کمک می‌کرد هر چیزی به شکل پالایش یافته و اصیل آن بیرون بیاید و فیلم‌هایی هم که در آن سال‌ها ساخته شد به همین شکل بود یعنی فیلم‌هایی که ادا و اصول فیلم‌سازی نبود بلکه بن مایه اساسی اعتقادی و ارزشی داشت و به همین دلیل وقتی همچنان این فیلم‌ها را که نگاه می‌کنیم حتی در نوع خودش همچنان به روز هستند».

این پژوهش‌گر صحبت‌های خود را چنین پایان داد:«اگر قرار است سندی به رشته تحریر دربیاید حتما مدارک و نوشته‌ها را با کسانی که در آن دوره حضور داشتند، مرور کنند».

عکس:یاسمن ظهورطلب