هنروتجربه:آزاده موسوی در یکی از نشست‌های روز اول سیزدهمین جشنواره سینما حقیقت گفت که کار گروهی در مستند بسیار مهم است و نکته اصلی در دیده نشدن عوامل آن است.

اولین روز جشنواره سینماحقیقت با نمایش بیش از ۴۰ فیلم در بخش‌های مختلف همراه بود. در این روز جشنواره میزبان مستندسازان و چهره‌های پیش کسوت سینمای مستند بود که تعدادی از آن‌ها در افتتاحیه این جشنواره نیز حضور داشتند.

محمدرضا اصلانی،کارگردان و مستندساز شناخته شده در حاشیه مراسم افتتاحیه سیزدهمین جشنواره سینماحقیقت عنوان کرد:«این‌که فیلم بلند بسازیم یا کوتاه، داستانی بسازیم یا مستند؛ به بطن موضوع آن فیلم و عملکرد ما برمی‌گردد اما چرخه معیوب نمایش مستند در ایران باعث شده تا مستندسازان علی‌رغم اینکه از قشر بسیار صادق و درستکاری هستند در برخی مواقع مجبور شوند با نگاه به جشنواره‌ها فیلم بسازند».

این سینماگر که نزدیک به چهل فیلم مستند و داستانی در قالب کارگردان و نویسنده در کارنامه کاری خود دارد، گفت:«اگر مستندساز نگران نحوه نمایش فیلم خود نبود به هیچ وجه شاهد چنین موارد و همچنین تقلید اشتباه از فیلم‌هایی که مورد توجه قرار گرفته‌اند به جای استفاده از ایده‌های شخصی نمی‌شدیم».

خرسندی از اکران‌های دانشگاهی
 اولین جلسه نشست سیزدهمین جشنواره بین‌المللی سینما حقیقت، دوشنبه ۱۸ آذر در سالن فلاحت‌پور دانشکده سینما تئاتر برگزار شد.

در این نشست که با حضور آزاده موسوی یکی از کارگردان‌های مستند «در جستجوی فریده»، حسام اسلامی تهیه کننده و کارگردان مستند و مسعود سفلایی مدیرگروه دانشکده سینما تئاتر برگزار شد، جشنواره سینماحقیقت مورد بررسی قرار گرفت.

سفلایی در ابتدا گفت: «این جشنواره امسال برای اولین بار اکران دانشگاهی پیدا کرده و این مسئله بسیار حائز اهمیت و موجب خرسندی است».

در ادامه موسوی درباره فیلم «در جستجوی فریده» توضیح داد:«من درباره چیزی که می‌توانم و اعتقاد دارم صحبت می‌کنم، چراکه ژانرهای مختلف بایکدیگر فرق‌های اساسی دارند و آنچه دوست دارم، مستند یا فیلم‌های دراماتیک شخصیت محور است. سینما، سینماست و به نظرم فرقی نمی‌کند مستند یا داستانی باشد. اگر تعریف این است که فیلم سینمایی می‌خواهیم بسازیم که مردم دوستش داشته باشند و برای تماشای آن بلیت تهیه کنند، باید با مستندهای تلویزیونی فرق داشته باشد. فرق مستند با فیلم داستانی بیشتر در به کارگیری کاراکترهای‌ واقعی در مستند است».

این کارگردان با بیان این‌که در این نوع مستند مهم‌ترین مرحله، انتخاب سوژه است که به نظرش پنجاه درصد کار را شکل می‌دهد، افزود:«در فیلم سینمایی دراماتیک، احتیاج به خط درام درستی داریم و سوژه ما باید انگیزه و مانع داشته باشد. البته پیداکردن سوژه‌ای که انگیزه و مانع داشته باشد در سینمای مستند هم امکان‌پذیر است، ضمن این‌که فقط اتفاق‌ها واقعی هستند و ما با انتخاب فرم صحیح به این واقعیت نزدیک می‌شویم».

حسام اسلامی نیز درباره روند همراهی با سوژه در آثار مستندش ادامه داد:«برایم خیلی مهم هست که شخص را دوست داشته باشم، چراکه در مستندسازی زندگی کردن و همراهی با شخصیت مورد نظر ممکن است سال‌ها طول بکشد و این دوست داشتن خیلی مهم است. معمولا به سمت آدم‌هایی جذب می‌شویم که با ما اشتراکاتی دارند و این می‌تواند پنهان یا مشخص باشد».

سفلایی در ادامه این پرسش را مطرح کرد که در مستند اجتماعی اکثرا مشکل ترس دوربین برای سوژه وجود دارد و آیا با این مشکل مواجه بوده‌اند؟

موسوی در پاسخ به این پرسش توضیح داد:«کار گروهی در مستند بسیار مهم است و نکته اصلی در دیده نشدن عوامل آن است. برای مثال بعضی جاها این فیلم‌بردار است که تصمیم می‌گیرد چگونه عمل کند. به نظر من فیلم‌بردار داستانی با مستند تفاوت دارد. تعامل میان فیلم‌بردار و کارگردان بسیار مهم است و اینکه تجربه من نشان داده استفاده از دو دوربین در خیلی صحنه‌ها کمک‌کننده است».

حسام اسلامی در این‌باره گفت:«در مورد راحتی شخصیت در مقابل دوربین دو مانع وجود دارد؛ اول ترس از دوربین و مورد بعدی سابقه قرارگیری آن‌ها مقابل دوربین و تصور آن‌ها از تصویر و ژستی که در ذهنشان ثبت شده است».

سفلایی در بخش بعدی درباره چگونگی مجاب کردن تهیه‌کننده پرسید که اسلامی چنین پاسخ داد:«در مستند چند راه برای یافتن سرمایه وجود دارد اول فاندهای بین‌المللی است و دوم شبکه‌های تلویزیونی. در مورد مستندهای اجتماعی تهیه‌کنندگان شبکه‌های تلویزیونی دیرتر وارد کار می‌شوند. در ایران این مورد کمتر است، چراکه ملاحظلات بسیاری در این موارد وجود دارد».

آزاده موسوی درباره موضوع راهکارهای جذب سرمایه عنوان کرد:«جلسات پیچینگ به عنوان منبعی خوب برای یافتن سرمایه مستندسازی هستند. پیچینگ به هر جلسه‌ای که برای متقاعد کردن جذب سرمایه‌گذار هست گفته می‌شود. در مورد فیلم «در جستجوی فریده» ما از روش حامی مردمی استفاده کردیم و تجربه بسیار خوبی در این زمینه بود».

نقد و بررسی در چارسو
پردیس چارسو هر روز میزبان برگزاری نشست‌هایی با حضور کارگردان‌های مستندهای به نمایش درآمده‌است.در اولین روز  نشست مستند «آهسته و آرام» ساخته دلاور دوستانیان شامگاه ۱۸ آذرماه در پردیس چارسو برگزار شد. در این نشست که محمدرضا مقدسیان مجری – کارشناس آن بود، دلاور دوستانیان گفت:«شش ماه پیش در رشت بارندگی شد و در پی این موضوع حلزون‌ها از لانه خود بیرون آمدند و ایده ساخت «آهسته و آرام» به ذهنم آمد. در ادامه نیز به حرکت حلزون‌ها روایت دادم و فیلم را ساختم، به همین‌ترتیب پنج ماه فیلم‌برداری این فیلم طول کشید».

دوستانیان اظهار کرد: «در ساخت مستند این چنینی، روایت برای من مهم است به طوری که مثل یک فیلم سینمایی دکوپاژ می‌کنم، در این فیلم‌ها حیوانات و حشرات کاراکترهای اصلی من هستند و کار را سخت می‌کنند».

این مستندساز درباره شرایط ساخت جنین مستندهایی گفت:«در ایران فیلم‌های مستند اجتماعی چه نزد مستندسازان و چه مردم عادی، بیشتر مورد پسند هستند و این نگران کننده است در این شرایط من سعی می‌کنم سبک مستندسازی خودم را با روش جدیدتر ادامه بدهم. کار با حیوانات بسیار سخت است بنابراین نمی‌شود همه مخاطبان را راضی کرد چون فیلم‌نامه از پیش نوشته شده و بازیگر نداریم از همین رو امیدوارم تماشاگر این موضوع را درک کند».

نشست فیلم «خانه سنگی» هم در نخستین روز جشنواره با حضور محمدعلی یزدان‌پرست کارگردان اثر و محمدرضا مقدسیان مجری کارشناس در طبقه ششم پردیس سینمایی چارسو برگزار شد. یزدان‌پرست درباره فرآیند همراه شدن با کاراکتر اصلی و سوژه این فیلم گفت:«متاسفانه سوژه فیلم مدتی دستگیر شد و ما با وقفه‌ای در تولید مواجه شدیم. می‌خواستم مخاطبانی که اعتیاد و مخاطراتش را نمی‌شناسند، با این معضل خیلی واضح و مشخص رو به رو شوند. این دومین فیلم اجتماعی من است و پیش از این بیشتر آثار پرتره ساخته‌ام اما به قدری این سوژه برایم جذاب بود که دلم می‌خواست به آن بپردازم».

در دومین روز از برگزاری جشنواره بین‌المللی سینماحقیقت، بیش از ۴۰ فیلم مستند در شش سالن پردیس سینمایی چارسو از صبح روز سه‌شنبه ۱۹ آذر روی پرده می‌روند.