هنروتجربه _ سحر آزاد:سام کلانتری که با مستند «جایی برای فرشته‌ها نیست» چندین جایزه سیزدهمین جشنواره سینماحقیقت از جمله تندیس هنروتجربه را از آن خود کرد، با بیان این‌که از ابتدا این مستند را برای اکران ساخته است، از چالش‌ها، نحوه نزدیک شدن به شخصیت‌های فیلم و تاثیر جوایز در اکران فیلمش گفت.

«جایی برای فرشته‌ها نیست» ساخته سام کلانتری در بخش‌های بهترین کارگردانی مستند ‌بلند، بهترین تصویربرداری، بهترین صدا، بهترین تدوین، بهترین موسیقی و تندیس هنروتجربه در سیزدهمین جشنواره سینماحقیقت نامزد شد که در نهایت هم یکی از پرجایزه‌ترین فیلم‌های مراسم اختتامیه جشنواره سینماحقیقت در شب گذشته، دوشنبه ۲۵ آذر شد و توانست جایزه مشترک هنروتجربه را به همراه «خط باریک قرمز»، جایزه بهترین موسیقی، جایزه مشترک ویژه هیات داوران بخش مستند بلند را به همراه «قهرمان گله» را کسب کند. «جایی برای فرشته‌ها نیست» هم‌چنین به همراه «واکس‌چه» و «صحنه‌هایی از یک جدایی» به عنوان پرفروش‌ترین فیلم و به همراه «پروژه ازدواج» و «صحنه‌هایی از یک جدایی» به عنوان پرمخاطب‌ترین فیلم جشنواره هم معرفی شود.این مستند جایزه ویژه تماشاگران را هم دریافت کرد.

سام کلانتری، کارگردان «جایی برای فرشته‌ها» پس از دریافت این جوایز درباره این‌که آیا انتظار این تعداد جایزه را داشته است و این جوایز چه تاثیری بر روند کاری‌اش می‌گذارد،گفت:«درباره اینکه انتظار داشتم یا نه معمولا نمی‌توان به درستی برایش جوابی داد، بلکه به‌نظرم می‌توان برای دریافت جوایز امیدوار بود یعنی امیدوار بود که فیلم برنده شود. طبعا جایزه گرفتن در هر جشنواره‌ای باعث دیده شدن فیلم می‌شود مخصوصا جشنواره سینماحقیقت و جوایزی که گرفته‌ایم در دیده‌شدن کارمان موثر است. جوایزی هم‌چون هنروتجربه، بهترین فیلم از نگاه مخاطب، بهترین موسیقی و…جز جوایز کلیدی جشنواره هستند که می‌توانند راه ما را برای اکران بازتر کنند».

سام کلانتری درباره این‌که پیش از نمایش فیلم در جشنواره چه پیش بینی از واکنش مخاطبان داشت، گفت:«چون از ابتدا فیلم را برای مخاطب عام و مردم ساخته بودیم این حدس را می‌زدیم که مورد استقبال بیننده‌ها قرار بگیرد اما نه تا این حد. در جشنواره سینماحقیقت استقبال فراتر از انتظارمان بود و تاجایی که می‌دانم با اختلاف، درصدر فروش بلیت جشنواره قرار گرفته است».

 با وجود هنروتجربه و اکران‌های آزاد می‌توانیم اتفاق‌های خوبی را رقم بزنیم مخصوصا که هنروتجربه از فیلم‌های این‌چنینی حمایت خوبی کرده است و امیدوارم این اتفاق ادامه‌دار باشد

او درباره این‌که برای اکران عمومی از ابتدا چه مشخصه‌هایی را برای ساخت این مستند در نظر داشته است، به سایت هنروتجربه عنوان کرد:«از وقتی به روایت و داستان دختران تیم اسکیت هاکی ایران فکر کردم، با دوستان تهیه‌کننده صحبت و طرح در مرکز گسترش سینمای مستند و تجربی ثبت شد، می‌دانستیم ظرفیت برای اکران فیلم وجود دارد چون به اندازه کافی چالش‌های مختلف در آن دیده می‌شد یعنی پر از فراز و نشیب بود و هرکدام از شخصیت‌ها، گره‌های داستانی مختلفی داشتند. از همان ابتدا مشخص بود اگر این گره‌ها درست به تصویر کشیده شود، ظریفیت لازم را دارد تا مردم با این بانوان و در نهایت با این فیلم ارتباط برقرار کنند. ذات این بچه‌ها و آنچه بر آن‌ها گذشت چنین ظرفیتی را داشت».

کلانتری درباره نحوه نزدیکی با شخصیت‌های مستند به خصوص در مواقعی که در اتاق روانکاوی درباره زندگی‌شان صحبت می‌کردند،گفت:«تکنیک خاصی که به صورت مشخص به آن اشاره کنم، ندارم اما یکسری قوانین نانوشته برای خودم دارم که پیش از تصمیم برای فیلم‌برداری از آن‌ها استفاده می‌کنم مثلا با کسانی که قرار است جلوی دوربین قرار بگیرند، بارها گپ می‌زنم تا ببینم در شرایط فیلم‌برداری می‌توانند راحت باشند یا نه. ابتدا سعی می‌کنم با آن‌ها دوست شوم یعنی قبل از این‌که دوربین بیاید و فیلم‌برداری شروع شود، حداقل خودم پذیرفته شده و به عنوان یک دوست در کنار سوژه قرار گرفته باشم. بعد از آن، سعی می‌کنم آنقدر رفت و آمد کنم و گروهم حضور داشته باشند که پس از مدتی حضور دوربین حس نشود».

او با بیان این‌که معمولا بیشتر مستندسازها نیز اگر بخواهند صحنه‌های موفقی داشته باشند، از همین روش‌ها استفاده می‌کنند، عنوان کرد:«دوست شدن، نزدیک شدن، ارتباط بی‌واسطه و زمان گذاشتن از جمله کارهایی است که بیشتر مستندسازان برای نزدیکی با سوژه انجام می‌دهند. مهم‌ترین مسئله این است که برای سوژه‌ها یا موقعیت‌های‌تان از قبل زمان گذاشته باشید، درباره آن‌ها فکر کنید و همیشه یک طرح دومی داشته باشید تا اگر طرح اولیه اتفاق نیفتاد، بدانید چه کار کنید. فکر می‌کنم در ساخت این مستند این مسائل را بلد بودم».

این کارگردان در توضیح بیشتر درباره نزدیکی به شخصیت‌های فیلم گفت:«با دکتر سامان الله‌یاری که دکتر روانکاو تیم بود از قبل آشنا بودم. در نتیجه رابطه ما نزدیک و دوستانه بود. با کاوه صدقی هم به واسطه همین فیلم نزدیک شدم و این دوستی از فیلم فراتر رفت و حتی روابطمان خانوادگی شد. به‌نظرم خود کاوه شخصیت بسیار ویژه‌ای داشت که توانست مرا با این دختران نزدیک‌تر کند. وقتی با کاوه راحت‌تر و نزدیک‌تر شدم انگار برای آشنایی با اعضای تیم هم یک پله جلوتر بودم. ۸_۹ جلسه نیز با کاوه درباره کسانی که هنوز ندیده بودم، گپ زدیم. فقط اسامی آن‌ها را روی کاغذ می‌نوشتیم و کاوه تک‌تک‌شان را برایم تحلیل می‌کرد مثلا این‌که از چه نطقه‌ای می‌توانم با هریک از آن‌ها صحبت کنم یا هریک از این دختران نسبت به چه موضوع‌هایی حساس هستند و نباید درباره آن با او صحبت کنم. در نتیجه قبل از این‌که با آن‌ها حرف بزنم آشنایی اولیه‌ای درباره هریک از اعضای تیم داشتم».

در بیشتر فیلم‌های مشابه ما با مردی مواجه می‌شویم که نمی‌خواهد برای آن زن اتفاقی بیفتد و این موضوع، درام را جلو می‌برد و جذاب می‌کند اما شیرینی کار برای ما این بود که واقعا این مردان مهربان بودند و شاید برای این مهربان بودن هم باید قصه دیگری را سوار داستان می‌کردیم

کلانتری در پاسخ به این پرسش که همراهی و حمایت مردان نشان داده شده در این مستند از روانکاو، مربی، شوهران و اعضای خانواده تیم اسکیت هاکی زنان ایران از ابتدا وجود داشت یا طی جلسات تمرینی به‌وجود آمد، عنوان کرد:«این همراهی، علاقه‌مندی و دوستی از ابتدا بود و با مردانی مواجه بودیم که از ابتدا این تیم را دوست داشتند و شوهرهای آن‌ها نیز همین‌گونه هستند. یکی از چالش‌های جذاب من همین نکته بود چراکه در نهایت نیز یکی از شخصیت‌های فیلم که پدرش تاحدی مخالف انجام ورزش هاکی برای دخترش بود، همراه نگار می‌شود و می‌فهمیم این مخالفت در ظاهر بود تا نگار تلاش بیشتری کند. در یک جمله می‌توانم بگویم همه ما علاقه‌مند بودیم این گروه به خواسته‌هایش برسد».

او که پیش از این مستند «مانکن‌های قلعه حسن خان» را در سینماهای هنروتجربه اکران داشت، درباره نمایش مستند «جایی برای فرشته‌ها نیست» گفت:«بسترهای مختلفی برای اکران وجود دارد. فعلا تا جشنواره فیلم فجر منتظر می‌مانیم که ببینیم فیلم در جشنواره انتخاب می‌شود یا نه. بعد از آن می‌توانیم تمرکز بیشتری در اکران داشته باشیم. ضمن این‌که با وجود هنروتجربه و اکران‌های آزاد می‌توانیم اتفاق‌های خوبی را رقم بزنیم مخصوصا که هنروتجربه از فیلم‌های این‌چنینی حمایت خوبی کرده است و امیدوارم این اتفاق ادامه‌دار باشد».