هنروتجربه-سحر آزاد:کارگردان فیلم کوتاه «بدل» می‌گوید یک تصادف واقعی هنگام فیلم‌برداری باعث شد تا آن‌ها فیلم‌نامه را تغییر دهند و راش اصلی صحنه تصادف در فیلم استفاده شود. روناک جعفری پیش از این چندین مستند از جمله مستند پرتره‌ای درباره خسرو سینایی با عنوان «آوایی که عتیقه شد» و مستند پرتره دیگری درباره اکبر عالمی با عنوان «مردی برای تمام فصل‌ها» و فیلم «قطع‌نامه» را ساخته است. آخرین فیلم او با عنوان «بدل» در بسته «۸۸ دقیقه کوتاه» در سینماهای هنروتجربه اکران شد که با او درباره این فیلم صحبت کردیم.

چه شد از فضای مستند به سمت فیلم داستانی رفتید و قصد دارید مستند را بعدا هم ادامه دهید؟
تقسیم‌بندی ذهنی درباره دسته‌بندی داستانی، بلند، فیلم سینمایی، فیلم غیرسینمایی و..نسبت به یک اثر هنری ندارم و به هر کاری به عنوان یک اثر نگاه می‌کنم فارغ از این‌که خوب یا بد باشد. برایم بیشتر نتیجه نهایی کار مهم است. قالب‌های دسته‌بندی مستند و داستانی به فیلم‌ساز اجازه می‌دهد که بتواند شکل بیانش را تغییر و تطبیق دهد. اگر فکر کنم بهتر است یک سوژه را در قالب مستند بیان کنم، مستند می‌سازم و اگر فکر کنم در قالب داستانی می‌توان آن موضوع را بیان کرد، فیلم داستانی می‌سازم. حتی فیلم‌های مستندم نیز مستند داستانی هستند.

پیش از این اشاره کردید که به فیلم‌های دیوید لینج علاقه دارید و این فیلم ادای دینی به اوست.
پیچیدگی و سینمای لینج همیشه جذاب بوده و برایم یک سینمای شگفت‌انگیز و حائز اهمیت است. فیلم‌نامه من این پیچیدگی‌ها، پایه‌های روان‌شناسانه و اجتماعی و تلفیق زمان‌ها را با هم داشت و این‌ها شاخصه فیلم‌های لینج است مثل به‌هم ریختگی زمان‌ها، جابه‌جایی شخصیت‌ها و فضای سورئال. این مولفه‌ها علایق شخصی‌ام هستند و چون لینچ هم چنین علایقی دارد پس از او یاد می‌گیرم و وقتی فیلمی می‌سازم که به فضای کارهای او نزدیک است، به ادای دین تبدیل می‌شود.

پیچیدگی و سینمای لینج همیشه جذاب بوده و برایم یک سینمای شگفت‌انگیز و حائز اهمیت است. فیلم‌نامه من این پیچیدگی‌ها، پایه‌های روان‌شناسانه و اجتماعی و تلفیق زمان‌ها را با هم داشت و این‌ها شاخصه فیلم‌های لینج است مثل به‌هم ریختگی زمان‌ها، جابه‌جایی شخصیت‌ها و فضای سورئال

در فیلم‌نامه از نظریه روان شناسی وارونگی استفاده کردید. چطور شد به سراغ این نظریه رفتید؟ مطالعات روان‌شناسی زیادی دارید؟
سوژه فیلم درباره زن بدلکاری است که همواره آرزو دارد سوپراستار شود. ما به دنیای ذهنی او وارد می‌شویم و کابوس‌ها و پیچیدگی‌های ذهن این آدم را می‌توانیم ببینیم. پیچیدگی‌هایی که در ذهن این بدل‌کار وجود دارد، طبق نظریه وارونگی رویاها عوض شده است مثلا گاهی اوقات از چیزی به‌شدت متنفر هستیم اما در رویاهایمان می‌بینیم آن را دوست داریم و بالعکس. استفاده از نظریه وارونگی از دل مطالعات روان‌شناسی که داشتم، بیرون آمد. البته طی مدت ساخت این فیلم، یک مشاور روان‌شناسی همراه‌مان بود و وقتی ایده کار به ذهنم رسید چندین جلسه با این مشاور صحبت کردم تا مسائل را ریشه‌یابی کنیم. ضمن این‌که ممکن است مسائلی در فیلم باشد که برای مخاطب گنگ باقی بماند اما همه آن‌ها زیرمتن روان‌شناسانه دارد. به تک‌تک جزئیات فیلم فکر شده‌است. تمام جزئیات به‌هم مرتبط هستند و هیچ بخشی از بخش دیگر جدا نیست، بسته به ذهن مخاطب است که بتواند عناصر را به‌هم وصل کند اما در جاهایی ممکن است این ارتباط برای مخاطب از بین برود که احتمالا یا مخاطب ارتباط برقرار نکرده یا متوجه نشده است.

پروسه ساخت فیلم چطور بود؟
در الموت قزوین ۱۱ روز فیلم‌برداری کردیم که به‌شدت سخت بود چون در آبان ماه قرار داشتیم و هوا سرد بود. بازیگر باید در یکی از پلان‌ها خودش را در دریاچه می‌انداخت که سعی کردیم شرایطی برایش فراهم کنیم تا آسیب نبیند مثلا در همان روز بدلکاری آمد و از قبل هم درجه حرارت آب و عمق آن را اندازه‌گیری کردیم. یکی دیگر از سختی‌های کار این بود که در جاده تصادف کردیم و پلانی که در فیلم از تصادف خانم بنفشه اعرابی وجود دارد، واقعی است. در واقع راش اصلی صحنه تصادف را در فیلم قرار دادیم چون در فیلم‌نامه چنین صحنه‌ای نداشتیم و قرار بود پیکان با جسمی برخورد کند اما در واقعیت ماشینی از پشت به ما زد و ما هم فیلم‌نامه را تغییر دادیم که البته خیلی هم به کار کمک شد.

چه واکنش‌هایی درباره فیلم‌تان دریافت کرده‌اید؟
همه نوع بازخوردی درباره فیلمم شنیدم و فکر می‌کنم هیچ فیلم‌سازی نمی‌تواند ادعا کند همه بازخوردهایی که نسبت به فیلمش وجود دارد، مثبت است چون ما با انواع و اقشار مختلف جامعه هنگام اکران مواجه هستیم و سلایق مختلفی وجود دارد. خیلی از افراد ممکن است فیلم را دوست نداشته باشند یا با آن ارتباط برقرار نکنند. بااین‌حال خوشبختانه بازخوردهایی که گرفتم، مثبت بود و گپ‌و‌گفت میان‌مان به‌وجود آمده است. من در بیشتر اکران‌های‌مان خانه هنرمندان حضور داشتم و بعد از آن با مخاطب صحبت کردم.

این روزها مشغول چه کاری هستید؟
فیلم‌نامه جدیدم را تمام کرده‌ام و قصد دارم تا پایان امسال آن را بسازم که فیلمی در ادامه کار قبلی‌ام است. با این تفاوت که قصه یک مقداری سرراست‌تر و در قالب یک فیلم کوتاه در حدود ۲۰ دقیقه‌ای خواهد بود.

عکس:یاسمن ظهورطلب