هنروتجربه: آیین دیدار «خنده در تاریکی» با سخنرانی کارگردان آن و احمد الستی برگزار شد و الستی آن را مستندی درگیرکننده توصیف کرد.

آیین دیدار مستند «خنده در تاریکی» ساخته مژگان خالقی با حضور عوامل فیلم و شخصیت‌های فرهنگی هم‌چون پرویز پورحسینی،جهانبخش سلطانی، احمد الستی و…امشب، ۱۱ دی در موزه سینما برگزار شد. پس از مراسم امضای پوستر، مژگان خالقی درباره این فیلم گفت:«ساخت این فیلم بیش از پنج سال طول کشید و مانند همه مستندهای دیگر پژوهشی، پروسه دشواری داشت. امکان اکران آن در سینما یک شانس در سینمای ایران است و به‌نظرم هنروتجربه یک فراز تاریخی در سینمای ایران است که به این گروه تبریک می‌گویم».

به گفته او اصفهان ظرفیت‌های فرهنگی و تاریخی زیادی دارد که این فیلم شاید گوشه کوچکی از ظرفیت‌های فرهنگی این شهر باشد و قطع به یقین شهرهای دیگری هم در ایران هستند که این ظرفیت فرهنگی و هنری را دارند.

او با بیان تسلیت برای درگذشت شهلا ریاحی، بازیگر و کارگردان سینما افزود:«بانو ریاحی مدتی هم با گروه تئاتر سپاهان اصفهان همکاری کرده بود».

خالقی سپس از عوامل فیلمش همچون امین اسحاقیان تصویربردار، گسیو آزادروش صداگذار، بهرام عظیم‌پور مشاور فیلم و…تشکرد کرد و ادامه داد:«از استاد عزیزم پرویز پورحسینی که قبول زحمت کرد و روایت فیلم با صدا و لحن بسیار زیبای اوست، تشکر می‌کنم. جا دارد از دوست عزیزم خانم امینی که سراسر این سال‌ها همراهم بود، تشکر ویژه کنم و از این امکان استفاده می‌کنم از شهروز توکل تدوین‌گر فیلم سپاسگذاری ویژه دارم. تدوین این فیلم بسیار دشوار بود. او بیش از سه سال و نیم به شکل متمرکز روی مونتاژ کار کرد و خیلی همراه و باانگیره بود. او هم مثل من اصفهانی است. از فریدخت زاهدی، بختیاری، سلطانی و علیزادگان هم تشکر ویژه می‌کنم. این فیلم مدیون زحمات و حمایت‌های شخصی مرتضی آتش زمزم است».

پس از آن احمد الستی، مدرس و مترجم سینما گفت:«این فیلم را دو سه هفته قبل برای اولین‌بار دیدم. نکته خیلی قابل ملاحظه در این فیلم، این است که خانم خالقی به یک فرصت فوق‌العاده حساس وارد شده است. بخش زیادی از افرادی که در این فیلم حضور دارند، دیگر در میان ما نیستند. حساسیت خانم خالقی در انتخاب این موضوع و استفاده از این فرصت که با آن‌ها مصاحبه شود، بسیار قابل ستایش است. کارگردان با ضبط صدا و تصویر از این پیشکسوتان، سندی را به جای گذاشته است که قابلیت کتابت و حتی قابلیت ارجاع دارد و از این بابت خیلی خوشحالم».

الستی با بیان این‌که «خنده در تاریکی» یک فیلم مستند خیلی مشکل است، درباره دیگر خصوصیات این اثر عنوان کرد:«همیشه این امکان هست که حضور دوربین سوژه را تحریف کند. منظورم اسناد افواهی است که این پیشکسوتان جلوی دوربین ارائه می‌کنند. همیشه شانس این هست که حضور دوربین در ارائه واقعیات ایجاد تحریف کند و کسانی که تجربه‌های خیلی زیادی دارد مثل ژان روش از این نمونه مستندها تولید کرد. برای او این مطلب بود که می‌بایست ارتباط بسیار قوی با سوژه برقرار شود تا سوژه احساس راحتی کند و به ارائه مطالب بپردازد به صورتی که بتوان به آن اعتماد کرد و غالبا این موضوع به راحتی اتفاق نمی‌افتد. در این ارتباط خوشحالم خانم خالقی برای سوژه فرصتی فراهم آورده است تا سرانجام احساس راحتی کند و بخواهد به دانشش مراجعه و آن را برای دوربین ارائه کند».

او باردیگر بر سخت بودن تولید چنین مستندی تاکید کرد:«ساختن چنین فیلمی بسیار مشکل است چون نیاز به طرح سوال‌هایی از افرادی دارد که تخصص‌های ویژه‌ای داشته‌اند و این مستلزم وقت بسیار زیادی است. صرف نظر از اینکه قانع کردن این افراد یکی از مراحل حساس است».

الستی درباره صحت اطلاعات ارائه شده در مستندسازی گفت:«مسئله جستجو برای یافتن واقعیت در فیلم مستند یکی از دردسرآورترین مسائل سینمای مستند ما بوده است. همواره می‌توانیم ببینیم که فیلم‌سازان، بدون پشتوانه عملی درباره ضبط تاریخ افواهی به اشتباه کشیده شده‌اند. البته بسیار خوشحال‌کننده بود که خانم خالقی تمام تاکیدش را  بر اعتماد آنچه که ضبط می‌شود، نگذاشته بود بلکه مطالب را پشت سر هم جوری چیده بود که  اگر کسی اغراقی می‌کند و مطالبی را از خودش می‌سازد، به اشکال آن پی ببریم. از یک طرف بحث طراحی سوال‌ها منجر به این موضوع می‌شود و از طرف دیگر بحث روال تدوین هم مطرح است یعنی چیدمان صحنه‌ها جوری باشند که پشتوانه هم باشند یا یکدیگر را مورد شک قرار دهند».

او در پایان درباره دیگر ویژگی این مستند اظهار کرد:«همه صحبت‌ها صرفا در کلام مصاحبه شوندگان نیست. مقدار زیادی از جستجوی واقعیت به پیشینه کسانی است که مقابل دوربین نشسته‌اند و برایم خوشایند بود که ببینم از تمام فضا به صورتی استفاده شده است که گاهی به صورت نمادین و تمثیلی عناصر صحنه گفته‌های افراد را تایید یا مورد شک قرار می‌دهند. با این روال، مستند درگیرکننده می‌شود و سندی است که مایه تحقیقات مکتوب خواهد شد».