هنروتجربه:جلسه نقد و بررسی فیلم «حوا،مریم،عایشه»ساخته صحرا کریمی، عصر روز چهارشنبه ۱۱ دی ماه، با حضور کتایون شهابی تهیه کننده فیلم  و رضا زمانی منتقد سینما در پردیس سینمایی گلستان شیراز برگزار شد.

در ابتدای این نشست رضا زمانی  نکاتی را درباره فیلم «حوا،مریم،عایشه» عنوان و سوالی را پیرامون سینما در افغانستان مطرح کرد:« ما در مورد فیلم‌سازی در کشورهای زیادی، اطلاعات داریم، اما در مورد ساخت فیلم در افغانستان چیز زیادی ‌نمی‌دانیم. لطفا در مورد این که افغانستان صنعت سینما دارد یا نه و شرایط ساخت فیلم در این کشور، به چه صورت است، توضیح دهید».

کتایون شهابی عنوان کرد: «افغانستان به خاطر سال‌های زیادی که در جنگ بوده، چیزی به عنوان صنعت سینما ندارد. کابل چند سالن سینما دارد که به عنوان مثال  یکی از آن‌ها متعلق به ایران و یکی دیگر متعلق به فرانسه است. سینمای ایران در دنیا جزء سینماهای برتر است. افغان‌های مهاجری که در ایران بزرگ شده‌اند، در ایران با صنعت سینما آشنا شده‌اند. صحرا کریمی، کارگردان فیلم، از پدر و مادر افغان و در ایران متولد شده است. در ۱۶ سالگی که در شهر ری زندگی ‌می‌کرده، به صورت اتفاقی برای بازی در فیلم «دختران خورشید» ساخته مریم شهریار، انتخاب شد. بازی در این فیلم باعث علاقه صحرا کریمی‌ به سینما شد و بعد از شرکت فیلم در یکی از جشنواره‌های خارجی، از ایران خارج شد و به اسلواکی رفت و تا دکترای کارگردانی سینما تحصیل کرد. بعد از ساخت چندین فیلم کوتاه به افغانستان بازگشت و با همکاری یونیسف برای تهیه گزارشی تصویری از وضعیت زنان و کودکان به نقاط مختلف افغانستان سفر کرد. من در جشنواره آنتالیا با صحرا کریمی آشنا شدم.او به من گفت که در حال کار روی فیلم‌نامه اولین فیلم بلندش است و قرار شد با هم همکاری داشته باشیم. من به عنوان تهیه کننده فیلمی ‌را انتخاب ‌می‌کنم که با داستان آن ارتباط برقرار کنم و کارگردانی که توانایی ساخت آن را داشته باشد. اما به عنوان تهیه کننده در کار کارگردان دخالت نمی‌کنم و احترام ‌می‌گذارم تا فیلم خودش را بسازد و وظیفه خودم ‌می‌دانم به او کمک کنم تا فیلمی‌ که ‌می‌خواهد بسازد.او  زمانی که آماده فیلم‌برداری شد و مجوزهای امنیتی لازم را گرفته بود، به من اطلاع داد، اما چون زمان زیادی نداشت و من هم آمادگی نداشتم، فیلم‌برداری را بدون حضور من در کابل طی حدودا ۴۰ روز انجام داد. فیلم‌بردار، منشی صحنه و بسیاری دیگر از عوامل و هم‌چنین تجهیزات فیلم‌برداری را از ایران برده بودند و برای تامین امنیت آن‌ها نیاز به محافظ بود، به همین دلیل مجوز امنیتی تهیه کردند. فیلم‌برداری سه سال پیش انجام شد و درطول آن ۴۰ روز، پنج حمله انتحاری در کابل اتفاق افتاد. بعد از اتمام فیلم‌برداری، راش‌ها را برایم فرستاد و دیدم که فیلم درآمده و از او دعوت کردم هشت ماه به ایران آمد و تمام مراحل بعد از تولید را در ایران انجام دادیم، تدوین را مستانه مهاجر، صداگذاری را محمدرضا دلپاک و تصحیح رنگ و جلوه‌های ویژه را کامران سحرخیز در استودیو روشنا، انجام دادند. پس از اتمام، طبق قوانین جشنواره‌های جهانی، برای شرکت در آن‌ها، فیلم باید حداقل هفت روز در کشور سازنده نمایش داده شود. با وجود این که کار خیلی خطرناک بود، اما به جای هفت روز،فیلم ۲۰ روز بر پرده سینماها بود، چون مردم افغانستان تمایل زیادی به دیدن این فیلم داشتند، انگار برای اولین بار خودشان را در فیلم ‌می‌دیدند و با شخصیت‌ها هم ذات پنداری ‌می‌کردند».

در ادامه این نشست زمانی درباره شخصیت‌پردازی فیلم صحبت کرد:« ما در این فیلم داستان سه زن، یا به عبارت بهتر، سه مادر را ‌می‌بینیم که باوجود سه پس زمینه مختلف، سرنوشت مشابهی پیدا می‌کنند. فیلم‌ساز این هوشمندی را دارد که به ما نشان دهد،در یک جامعه سنتی مثل افغانستان، زنان با هر نوع سبک زندگی، در نهایت یک سرنوشت را خواهند داشت. من این نگاه هوشمندانه فیلم‌ساز را نسبت به جهان اطرافش، پسندیدم. اما به نظرم ملات داستانی فیلم، کم بود و با این مقدار داستان زمان فیلم تا حدی بلند بود. البته منتقل کردن حس ملال، نکته مثبت فیلم بود».

کتایون شهابی پاسخ داد:«این فیلم یک مقطع یک روزه از زندگی سه زن مختلف را روایت می‌کند. حوا یک زن سنتی است که حتی نمی‌تواند به کلینیک برود و تمام روز باید به پدر و مادر همسرش خدمت کند و به شکلی در قفس است. اگر این قسمت از دو زن دیگر طولانی‌تر است، عمدی بوده، چون باید ملال زندگی چنین زنی را نشان دهد و حس در قفس بودن او را به مخاطب منتقل کند. بازخورد فیلم در جشنواره‌های خارجی نشان داد که در این مورد موفق عمل کرده است. مریم که یک زن روشنفکر است و ما او را در بیرون از خانه ‌می‌بینیم، تنهاست و همسرش او را تنها گذاشته است. در مورد مریم، باید حس تنهایی او به مخاطب منتقل ‌می‌شد. فیلم به هیچ عنوان فمینیستی نیست، یک فیلم ساز از دغدغه‌های خودش صحبت ‌می‌کند و صحرا کریمی ‌به عنوان یک زن، روی دغدغه‌های خودش مسلط است. نامزد عایشه، نماینده نسل جدید مردان افغانستان است. مردان نسل قبلی افغانستان به جنسیت خود ‌می‌بالند و زنان را به خاطر زن بودن‌شان تحقیر ‌می‌کنند و جامعه‌ای شدیدا مردسالار دارند.  در اکران فیلم در تهران که افغان‌های زیادی آمده بودند، مردان چون با تصویر خودشان مواجه شده بودند، حالشان بد ‌می‌شد و سالن را ترک ‌می‌کردند و دوباره بر می‌گشتند. رئیس‌جمهور کنونی افغانستان، محمد اشرف غنی، در قوانین کشورش تغییرات زیادی را انجام داده تا جامعه از این حالت مردسالاری خارج شود. مثلا در قوانین جدیدشان اجباری شده که در کابینه دولت حداقل سه وزیر زن اانتخاب شود و ۲۶ درصد از نمایندگان هم زن باشند. صحرا کر‌یمی ‌با این که شیعه و متولد ایران است، به سمت ریاست افغان فیلم که به شکلی معاونت سینمایی افغانستان است، منصوب شده است. این سیاست‌ها خیلی پیشروانه است، اما زنان افغان هنوز نمی‌توانند از آن‌ها استفاده کنند، چون این قوانین جدید از عرف جامعه پیشروتر است. ۴۰ سال زندگی در جنگ، تحقیر و خشونت را برای زنان افغان عادی کرده است».