هنروتجربه-مرسده محمدی: آیین رونمایی از مستند «خنده درتاریکی» به کارگردانی مژگان خالقی عصر روز دوشنبه ۱۶ دی ماه با حضور جمع کثیری از اهالی تئاتر و سینمای اصفهان در پردیس سینمایی ساحل برگزارشد.

در ابتدای این برنامه زینب گیوی مدیر روابط عمومی فیلم که اجرای این برنامه را برعهده داشت، به روی صحنه آمد و یادداشت ناصر کوشان پیشکسوت تئاتر اصفهان که موفق نشده بود به این برنامه بیاید را خواند. ناصرکوشان با اشاره به رزومه کاری و تحصیلی مژگان خالقی وسابقه‌اش در تحقیقات تئاتری درمورد این مستند نوشته بود:«خنده در تاریکی روایتی است تلخ و شیرین و متفاوت از پیدایش تئاتر به شکل غربی «قاب و قالب مخملی» که از سال ۱۲۶۶ در باشگاه ارامنه جلفا شروع شد و در سال ۱۳۲۱ به چهارباغ آمد».

در بخش دیگری از این یادداشت آمده بود:««خنده در تاریکی» شکل و روابط اجتماعی یک جریانی است ترحم انگیز از تئاتر.برای گذشتگان و ما که عاشقانه تئاتر را دوست داریم و با آن زندگی می‌کنیم.فیلم به دنبال شرح چیزی است که نمی توان آن‌را شرح داد چون با حقیقت گره خورده است و بایستی در یک حالت بدون شرح پذیری به پایان برسد. «خنده درتاریکی» خودش نوعی تئاتراست، نوعی که با درستی و حقیقت گره خورده و پایان خودش را در پی شرحی می‌یابد که من درخشندگی و پرتوافکنی آن‌را برای همه فعالان هنرنمایش آرزو می‌کنم».

مجری این برنامه بعد از خواندن متن ناصر کوشان از محمدرضا رهبری پژوهش‌گر تئاتر خواست تا به روی صحنه بیاید و درمورد فیلم «خنده در تاریکی» صحبت کند. محمدرضا رهبری ضمن تشکر از حضور و کمک بزرگانی که جلوی دوربین مژگان خالقی رفته‌اند یا سندی به او داده‌اند، گفت:«نام فیلم زیباست خنده ما در تاریکی که قرار است بدون آنکه کسی ببیند ثبت شود، «خنده در تاریکی» گامی جدی درتاریخ‌نگاری فرهنگی اصفهان است، این تاریخ‌نگاری شفاهی اکنون سندی قابل اعتنا است، برای سیر شهرنشینی مردم این شهرکه با پدیده‌ای فرهنگی به نام تئاتر روبه‌رو شد. در این فیلم مراحل عدم پذیرش و پذیرش تئاتر، رونق آن وحرفه‌ای شدن و از رونق افتادن آن را شاهدیم. در نگارش تاریخ رسمی بخش‌هایی مغفول می‌ماند، این تاریخ نگاری شفاهی بخش مغفول تاریخ رسمی را جبران می‌کند. ما در آستانه ۱۰۰ سالگی اجرای نمایش میرزاده عشقی در اصفهان هستیم و موقع خوبی است تا از روند این تاریخ ۱۰۰ ساله سخن بگوییم، هرچند یک فیلم زمان کوتاهی است برای شرح تاریخ صدساله تئاتراین شهر اما گام مهمی است در تاریخ نگاری شفاهی این شهر».

این مراسم با صحبت‌های شهروز توکل تدوین‌گر مستند «خنده در تاریکی» ادامه یافت. او با اشاره به سختی تدوین این فیلم توضیح داد:«ازپنج سال زمان ساخت فیلم سه سال و نیم آن زمان تدوین فیلم است. اسناد این فیلم یکی یکی و با سختی جمع شده است. آرشیو غنی تصویری این فیلم اکثرا از فیلم‌خانه ملی ایران استخراج شده و به دیجیتال تبدیل شد تا در این فیلم استفاده شود و همه این‌ها به خاطر وسواس خانم خالقی برای سندیت داشتن همه حرف‌های این فیلم است. ما چهار برابر این فیلم راش داریم اما زمان سینمایی امکان کامل و جامع بودن به ما نمی‌داد، این فیلم فقط تلنگری برای توجه به شروع پژوهش در تئاتر اصفهان است».

دربخش پایانی مراسم و پیش از نمایش مستند«خنده در تاریکی»، مژگان خالقی نویسنده و کارگردان این مستند صحبت کرد. او ضمن تشکر از حضور بزرگان تئاتر اصفهان با اشاره به نام برخی از آن‌ها از جمله خانم ژاله رجایی از اولین بازیگران زن تئاتر اصفهان، حسن اکلیلی، محمدعلی میاندار، ناصر اعتزازی، ناصر کوشان، خانواده زنده یاد ارحام صدر، خانواده زنده یاد مهدی ممیزان، نیکید میرزاییانس، فرید صلواتی، مهدی مزروعی ، محمدرضا رهبری و… گفت:« در این مستند با افراد زیادی صحبت کردیم اما به دلیل محدودیت زمانی، نتوانستیم از حرف‌هایشان در فیلم استفاده کنیم. در این فیلم عزیزانی هستند که الان در بین ما نیستند، دوست دارم با یاد آن‌ها امروز را گرامی بداریم. آقای دکترعلی اتراک که جوان‌پوش تئاترسپاهان بودند و آقای اسکندر رفیعی. متاسفانه چند روز پیش هم تنها بازمانده تئاتر ارامنه آقای مایکل آقاجانیان از میان ما رفتند و این رونمایی را به آن‌ها تقدیم می‌کنم. ضمن این‌که اولین معلم من در تئاتر در سالن حضور دارد خانم لیلا پرویزی و یادی هم می‌کنم از اولین استادم در سینما زاون قوکاسیان و آخر این‌که خیلی خیلی خوشحالم که در شهرم و در حضور مادرم این فیلم را به تماشا می‌نشینم. امیدوارم لذت ببرید».

این کارگردان سخنانش را با شعری از ناظم حکمت به پایان برد:
«دو چیز تنها با مرگ فراموش می شود چهره مادرمان و چهره شهرمان»